मुंबई हवामान सप्ताह (Mumbai Climate Week) २०२६ चा उद्देश स्वच्छ पर्यावरणासाठी नागरिकांची चळवळ सुरू करणे आहे. ‘मुंबई क्लायमेट वीक’ (MCW) २०२६” चे आयोजन मुंबईमध्ये पहिल्यांदाच १७ ते १९ फेब्रुवारी २०२६ दरम्यान केले जाईल. या उपक्रमाचा उद्देश हवामान बदलाविषयी जागरूकता वाढवणे आणि थेट नागरिकांपर्यंत व्यावहारिक, कृतीशील उपाययोजना पोहोचवणे हा आहे. या खास प्रकल्पाद्वारे मुंबईतील संकल्पित आणि महाराष्ट्र शासनाच्या पर्यावरण व हवामान बदल विभाग तसेच बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) यांच्या सहकार्याने, हा उपक्रम हवामान बदलांवरील चर्चा आणि उपाय अधिक सुलभ करण्याचा प्रयत्न करत आहे. सामान्यतः, असे कार्यक्रम उच्च-स्तरीय तज्ञांच्या चर्चांपुरतेच मर्यादित राहतात. तथापि, मुंबई क्लायमेट वीक २०२६ (MCW) ची रचना नागरिक-चालित चळवळ म्हणून करण्यात आली आहे. रहिवासी संस्था, शाळा, महाविद्यालये, महिला गट, आघाडीचे कामगार आणि तरुण तसेच अनेक भागधारकांचा सक्रिय सहभाग असणार आहे.
प्रोजेक्ट मुंबईचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी शिशिर जोशी काय म्हणाले?
प्रोजेक्ट मुंबईचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, शिशिर जोशी यांच्या मते, “मुंबई हवामान सप्ताह २०२६ हे सुनिश्चित करेल की हवामान बदल आणि त्याच्या उपायांवरील चर्चा केवळ कॉन्फरन्स रूम्सपुरती मर्यादित राहणार नाहीत.” ३० हून अधिक राष्ट्रांतील प्रतिनिधींना एकत्र आणून, MCW थेट नागरिकांना आशेच्या हवामान कृतीचा संदेश देण्यासाठी सज्ज आहे. त्याचा विशिष्ट भर Global South देशांना दररोज भेडसावणाऱ्या हवामान समस्यांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या व्यावहारिक, परवडणाऱ्या आणि समुदाय-चालित उपायांची निर्मिती करण्यावर आहे.
MCW चं मुख्य लक्ष्य काय?
MCW चे मुख्य लक्ष्य तीन आंतर-संबंधित विषयांवर केंद्रित असेल अन्न प्रणाली (Food Systems), शहरी लवचिकता (Urban Resilience), आणि ऊर्जा संक्रमण (Energy Transition). शिशिर जोशी पुढे स्पष्ट करतात, “MCW द्वारे, आम्ही हे अधोरेखित करू इच्छितो की जागतिक कल्पनांना हवामान कृतीवरील प्रगतीला गती देण्यासाठी स्थानिक, स्केलेबल उपायांमध्ये कसे रूपांतरित केले जाऊ शकते. स्थानिक प्रयत्न लोकांच्या दैनंदिन जीवनात वास्तविक बदल घडवतात. स्वच्छ ऊर्जा स्वीकारण्यापासून ते चांगल्या शहरी नियोजनापर्यंत आणि समुदाय-नेतृत्वाखालील पर्यावरणीय उपक्रमांपर्यंत. नागरिकांना केंद्रस्थानी ठेवून, मुंबई हवामान सप्ताह केवळ जागरूकता निर्माण करण्यापलीकडे जाऊन वर्तणुकीतील बदल आणि दीर्घकालीन परिवर्तन आणण्यासाठी प्रेरणा देणारे व्यासपीठ तयार करेल.”
Hub and Spoke मॉडेलचा वापर केला जाणार
MCW चे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते एकाच स्थळापुरते मर्यादित राहणार नाही. त्याऐवजी, ‘hub-and-spoke’ मॉडेलचा वापर करून संपूर्ण मुंबईत उपक्रम पसरवले जातील, ज्यात मोकळी मैदाने, शाळा, महाविद्यालये, उद्याने आणि सार्वजनिक जागांवर कार्यक्रम आयोजित केले जातील. नागरिकांना वृक्षारोपण मोहिम, स्वच्छता मोहिम, जागरूकता रॅली, पथनाट्ये, माहितीपट स्क्रीनिंग, हवामान आरोग्य शिबिरे आणि कौशल्य विकास कार्यशाळा यात सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाईल.
