नागपूर : झोपेची गुणवत्ता खराब असल्याची तक्रार असलेल्या भारतीय प्रौढांनी दररोज बदाम खाल्ल्यानंतर त्यांच्या झोपेच्या अनुभवात सुधारणा झाल्याचे एका संशोधनात आढळले. मात्र, झोपेच्या वस्तुनिष्ठ चाचणीत बहुतांश बाबींमध्ये ठोस फरक दिसला नाही. त्यामुळे बदाम खाल्ल्याने नेमका कोणता बदल जाणवला आणि संशोधनाची मर्यादा काय आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
संशोधन कसे करण्यात आले?
‘फ्रंटियर्स इन न्यूट्रिशन’मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या या अभ्यासात २१ ते ५५ वर्षे वयोगटातील झोपेची गुणवत्ता खराब असलेल्या १७५ भारतीय प्रौढांचा समावेश होता. एका गटाला सुमारे पाच महिने दररोज ६० ग्रॅम बदाम, तर दुसऱ्या गटाला तितक्याच उष्मांकाचा खाकरा, चिवडा किंवा क्रॅकर्ससारखा खाऊ देण्यात आला. या संशोधनासाठी कॅलिफोर्निया बदाम बोर्डने निधी दिला होता.
बदाम खाणाऱ्यांनी कोणता बदल नोंदवला?
बदाम खाणाऱ्या गटाने प्रश्नावलीत झोपेची एकूण गुणवत्ता आणि झोपेची कार्यक्षमता अधिक चांगली असल्याचे नोंदवले. झोपेची कार्यक्षमता म्हणजे अंथरुणात घालवलेल्या वेळेपैकी प्रत्यक्ष झोपेत गेलेला वेळ. या गटाने झोप लागण्यासाठी कमी वेळ लागत असल्याचेही सांगितले. हे निष्कर्ष सहभागी व्यक्तींनी स्वतः दिलेल्या उत्तरांवर आधारित आहेत.
झोपेच्या प्रत्यक्ष चाचणीतही सुधारणा दिसली का?
सहभागींच्या झोपेचे रात्रीच्या ‘पॉलिसॉम्नोग्राफी’ चाचणीनेही मोजमाप झाले. या चाचणीत झोपेशी संबंधित बहुतांश मोजमापांमध्ये दोन्ही गटांत लक्षणीय फरक आढळला नाही. त्यामुळे बदामांमुळे प्रत्यक्ष झोपेच्या शारीरिक प्रक्रियेत सुधारणा होते, असा निष्कर्ष या अभ्यासातून काढता येत नाही.
बदामांची भूमिका कशामुळे असू शकते?
बदामांमध्ये मॅग्नेशियम आणि इतर पोषक घटक असतात. त्यांचा झोपेशी संबंध असू शकतो, अशी शक्यता संशोधकांनी मांडली आहे; नेमके कारण स्पष्ट करण्यासाठी अधिक संशोधन आवश्यक आहे. पोषण सल्लागार शीला कृष्णस्वामी यांनीही निष्कर्ष उत्साहवर्धक असल्याचे सांगतानाच वस्तुनिष्ठ मोजमापांवरील परिणाम अधिक तपासण्याची गरज व्यक्त केली.
