नागपूर: चित्ता स्थलांतर प्रकल्पाअंतर्गत दक्षिण अफ्रिकेतील बोत्सवाना येथून भारतात नऊ चित्ते दाखल झालेत. त्यांना मध्यप्रदेशातील श्याेपूर जिल्ह्यातील कुनो राष्ट्रीय उद्यानातील खुल्या कुंपणात सोडण्यात आले. यापूर्वी सप्टेंबर २०२२ मध्ये नामिबिया येथून पहिल्या तुकडीत भारतात आठ (पाच मादी, तीन नर) आणि फेब्रुवारी २०२३ मध्ये दुसऱ्या तुकडीत दक्षिण अफ्रिकेतून बारा चित्ते (सात नर, पाच मादी) आणले होते. भारतात आता चित्त्यांची संख्या ४८वर पोहोचली आहे.
केंद्रीय वनमंत्री भूपेंद्र यादव यांनी सहा मादी आणि तीन नर चित्त्यांना अलग ठेवण्यासाठी कुंपणात सोडले, असे मध्य प्रदेशचे अतिरिक्त प्रधान मुख्य वनसंरक्षक (वन्यजीव) एल. कृष्णमूर्ती यांनी सांगितले. चार वर्षांच्या चित्त्यांच्या पुनरुज्जीवन योजनेचा भाग म्हणून आफ्रिकेतून चित्त्यांची तिसरी तुकडी भारतीय हवाई दलाच्या (आयएएफ) विमानाने सकाळी दाखल झाली. चित्त्यांना आधी बोत्सवानाहून ग्वाल्हेरला आयएएफ विमानाने पाठवण्यात आले आणि नंतर आयएएफ हेलिकॉप्टरने कुनोला नेण्यात आले.
आयएएफ चित्ते पुनरुज्जीवन कार्यक्रमाला मदत करत आहे. यापूर्वी सप्टेंबर २०२२ मध्ये नामिबियातून आणि फेब्रुवारी २०२३ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतून प्राणी नेण्यात आले होते, असे प्रोजेक्ट चित्ताचे संचालक उत्तम शर्मा यांनी सांगितले. अधिक चित्त्यांच्या आगमनामुळे पुनरुज्जीवन कार्यक्रमाला बळकटी मिळेल. केंद्र सरकारच्या पाठिंब्याने, आम्ही शक्य तितक्या लवकर त्यांची संख्या ५० पर्यंत वाढवण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो, असे ते म्हणाले. तीन चित्त्यांना गांधी सागर वन्यजीव अभयारण्यात स्थलांतरित करण्यात आले आहे, तर ३६ कुनो येथे आहेत, असे शर्मा म्हणाले.
संपूर्ण लोकसंख्या नष्ट करू शकणाऱ्या रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या धोक्यामुळे धोक्यात असलेल्या प्राण्यांना सामान्यतः एकाच अधिवासात ठेवले जात नाही. जगातील सर्वात वेगवान भूमी प्राणी असलेला चित्ता जवळजवळ सात दशकांपूर्वी भारतात नामशेष झाला.
गेल्या वर्षी, कुनो येथे १२ बछड्यांचा जन्म झाला होता, परंतु तीन बछड्यांसह सहा बछडे जगले नाहीत. या वर्षी, सात फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी दरम्यान दोन चित्तांमध्ये नऊ बछड्यांचा जन्म झाला. २०२३ पासून कुनो येथे एकूण ३९ बछड्यांचा जन्म झाला आहे, त्यापैकी २७ जिवंत आहेत. नामिबियात जन्मलेल्या ज्वाला आणि आशा, दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेल्या गामिनी, वीरा आणि निर्वा आणि भारतात जन्मलेल्या मुखी या सर्वांनी उद्यानात बछड्यांना जन्म दिला आहे.
