दैनंदिन शारीरिक हालचालीने कर्करोगाचा धोका कमी…. ह्रदयरोग तज्ज्ञ डाॅ. सेनगुप्ता म्हणतात…

इंडियन अकादमी ऑफ इकोकार्डियोग्राफीचे डाॅ. सेनगुप्ता म्हणाले, दीर्घकाळ निरीक्षण करणाऱ्या एका अभ्यासानुसार दिवसभरात तीन ते चार मिनिटांच्या छोट्या शारीरिक हालचाली वारंवार करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये हालचालीअभावी होणाऱ्या कर्करोगांचा धोका सुमारे एकतृतीयांशाने कमी झाला. विशेषतः जे लोक नियमित व्यायाम करत नाहीत, त्यांच्यामध्ये हा फायदा अधिक ठळकपणे दिसून आला आहे.

या अभ्यासात सहभागी व्यक्तींना कोणतीही ठरावीक व्यायाम योजना देण्यात आली नव्हती, तर त्यांच्या दैनंदिन सवयींचे दीर्घकालीन निरीक्षण करण्यात आले होते. कर्करोगासह अनेक आजारांचे मूळ आजच्या बैठ्या जीवनशैलीत दडलेले आहे. दीर्घ वेळ बसून काम करणे, हालचालींचा अभाव आणि ताणतणाव यामुळे शरीरातील चयापचय प्रक्रियांवर विपरीत परिणाम होतो. याच पार्श्वभूमीवर त्यांनी ‘व्यायामाची छोटी मात्रा’ ही संकल्पना डाॅ. सेनगुप्ता यांनी मांडली आहे.

सदर संकल्पनेनुसार, दिवसभरात वारंवार केलेल्या छोट्या हालचाली शरीरातील दाहक प्रक्रिया कमी करतात, संप्रेरकांचे संतुलन राखण्यास मदत करतात आणि रोगप्रतिकारक शक्ती सक्षम करतात. हे घटक कर्करोगाच्या निर्मितीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याने, नियमित हालचाल ही कर्करोगप्रतिबंधक उपाय म्हणून प्रभावी ठरते. पायऱ्या चढणे, थोडे अंतर चालत जाणे, उकिडवे बसणे, जागेवर उड्या मारणे किंवा कामाच्या दरम्यान उठून चालणे – अशा साध्या हालचाली कोणालाही करता येतात.

यासाठी विशेष उपकरणे, मोठा खर्च किंवा स्वतंत्र वेळ काढण्याची गरज नसते. त्यामुळे हा उपाय सर्वसामान्यांसाठी अधिक व्यवहार्य ठरतो. दररोज सुमारे दहा हजार पावले चालल्यास शरीराची हालचाल पुरेशी होते. मनगटी उपकरणांच्या साहाय्याने पावलांची नोंद ठेवल्यास व्यक्तीला स्वतःच्या हालचालींची जाणीव होते आणि सातत्य राखण्यास मदत मिळते, असेही डाॅ. सेनगुप्ता म्हणाले.

कमी पण नियमित संकल्पनेवर डाॅ. सेनगुप्ता म्हणाले…

ज्या व्यक्ती अधिक सक्रिय असतात, त्यांच्यात कर्करोग, हृदयविकार आणि इतर गंभीर आजारांचे प्रमाण तुलनेने कमी असते. यासोबतच मानसिक स्वास्थ्य सुधारण्यासही शारीरिक हालचाल उपयुक्त ठरते. आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत व्यायामासाठी स्वतंत्र वेळ काढणे अनेकांना कठीण जाते. मात्र कर्करोगासारख्या आजारांपासून संरक्षणासाठी मोठे बदल करण्यापेक्षा दैनंदिन जीवनात छोटे बदल घडवणे अधिक परिणामकारक ठरू शकते. आरोग्याच्या दृष्टीने ‘कमी पण नियमित’ ही संकल्पना आता अधिक महत्त्वाची ठरत असल्याचेही डाॅ. सेनगुप्ता म्हणाले.