नागपूर : दुष्काळाच्या झळा सोसणाऱ्या महिलांच्या आरोग्य, रोजगार, शिक्षण आणि आर्थिक सुरक्षिततेच्या प्रश्नांकडे स्वतंत्रपणे लक्ष देण्याची मागणी राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाच्या महिला आघाडीच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा फौजिया खान यांनी केली. दुष्काळ निवारणाच्या नियोजनापासून अंमलबजावणीपर्यंत महिलांचा सहभाग आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

पाणीटंचाईचा महिलांच्या आरोग्यावर परिणाम

दुष्काळी परिस्थितीत पिण्याच्या पाण्यासाठी महिलांना मोठी धावपळ करावी लागते. घरासाठी पाणी आणण्याची जबाबदारी प्रामुख्याने महिलांवर असल्याने त्यांच्या शारीरिक आरोग्यावर परिणाम होतो. देशातील दुष्काळी परिस्थिती १९७२ च्या दुष्काळापेक्षाही तीव्र असल्याचे नमूद करत खान यांनी दुष्काळ निवारणाच्या उपाययोजनांमध्ये महिलांच्या प्रश्नांना प्राधान्य देण्याची मागणी केली. आपत्ती व्यवस्थापनाच्या प्रक्रियेत महिलांना योग्य प्रतिनिधित्व मिळाले पाहिजे. सरकारी योजनांची आखणी करताना महिलांच्या गरजा विचारात घेऊन अंमलबजावणीतही त्यांचा सहभाग निश्चित करावा, असे त्या म्हणाल्या.

जमीन नावावर नसल्याने मदतीपासून वंचित

शेती आणि शेतमजुरीच्या कामांत महत्त्वाचे योगदान असूनही अनेक महिलांच्या नावावर शेतजमिनीची नोंद नसते. त्यामुळे सरकारी मदत मिळवताना त्यांना अडचणींचा सामना करावा लागतो. महिलांच्या प्रत्यक्ष श्रमांची दखल घेऊन त्यांच्यासाठी स्वतंत्र आर्थिक मदतीची तरतूद करावी, अशी मागणी खान यांनी केली. पाच हजार रुपयांच्या मदतीऐवजी एक लाख रुपयांची मदत द्यावी, तसेच थकीत मजुरीचा प्रश्न सोडवावा, असेही त्यांनी सांगितले.

ऊसतोड कामगार महिलांच्या प्रश्नांकडे लक्ष

ऊसतोड कामगार महिलांना भेडसावणाऱ्या आरोग्यविषयक समस्यांवरही खान यांनी चिंता व्यक्त केली. मासिक पाळीच्या काळात मजुरी बुडू नये, या कारणामुळे गर्भाशय काढण्याच्या घटनांचा प्रश्न गंभीर असल्याचे त्यांनी नमूद केले. रोजगाराच्या संधींचा अभाव असल्याने महिलांना कामासाठी अन्य राज्यांत स्थलांतर करावे लागते. तसेच शेतकरी कुटुंबांतील विधवा महिलांसमोर कर्जफेडीचे संकट उभे राहते. या महिलांच्या समस्या सोडवण्यासाठी महिला संघटना म्हणून आवाज उठवणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

विदर्भानंतर मराठवाड्यात पाहणी

दुष्काळग्रस्त भागांतील महिलांच्या समस्या समजून घेण्यासाठी गावोगावी आणि घरोघरी जाऊन पाहणी करण्यात येत आहे. सध्या विदर्भातील जिल्ह्यांत महिलांशी संवाद साधण्यात येत असून, त्यानंतर मराठवाड्याचा दौरा करण्यात येणार आहे. या पाहणीतून समोर येणाऱ्या समस्या आणि महिलांच्या गरजांचा अहवाल राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यामार्फत सरकारला सादर केला जाईल, असे खान यांनी सांगितले. महिलांच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष झाल्यास न्याय्य हक्कांसाठी रस्त्यावर उतरून आंदोलन करण्याचा इशाराही त्यांनी दिला.

दरम्यान, कृषी संशोधनासाठी निधी उपलब्ध करून कृषी विद्यापीठांना अधिक अधिकार द्यावेत, अशी मागणी महिला पदाधिकारी विद्या चव्हाण यांनी केली. पर्यावरणाचा ऱ्हास आणि शेतकऱ्यांची पिळवणूक रोखण्यासाठी त्यांच्या समस्या समजून घेऊन प्रभावी उपाययोजना करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.