नागपूर : अत्यंत दुर्मीळ आणि जीवघेण्या कर्करोगाने त्रस्त असलेल्या ५० वर्षीय महिलेवर अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था (एम्स), नागपूर येथे यशस्वी शस्त्रक्रिया करण्यात आली. या शस्त्रक्रियेदरम्यान रुग्णाच्या पोटातून तब्बल १० किलो वजनाची कर्करोगाची गाठ आणि ५ ते ६ लिटर चिकट द्रव बाहेर काढण्यात आला. त्यानंतर विशेष पद्धतीने उष्ण रसायनोपचार करण्यात आला. कोणतीही मोठी गुंतागुंत न होता रुग्णाला अवघ्या दहा दिवसांत रुग्णालयातून सुटी देण्यात आली.
रुग्णाला नेमका कोणता आजार झाला होता?
भारतीय लष्करातील कार्यरत अधिकाऱ्याची आई असलेल्या या महिलेला तीव्र पोटदुखी आणि पोट असामान्यपणे फुगल्याने एम्समध्ये दाखल करण्यात आले. तपासणीत तिला स्यूडोमिक्सोमा पेरिटोनीआय हा अत्यंत दुर्मीळ कर्करोग झाल्याचे निदान झाले. या आजारात पोटाच्या पोकळीत चिकट द्रव आणि कर्करोगाच्या पेशी मोठ्या प्रमाणात साचतात. जगभरात दहा लाख लोकसंख्येमागे केवळ एक ते दोन जणांमध्ये हा आजार आढळतो.
शस्त्रक्रिया इतकी गुंतागुंतीची का होती?
रुग्णाच्या पोटात कर्करोग मोठ्या प्रमाणात पसरला होता. त्यामुळे डॉक्टरांना पोटाचे आवरण, यकृतावरील आवरण, प्लीहा, अपेंडिक्स, गर्भाशय आणि बीजाशये काढावी लागली. त्याचबरोबर पाच ते सहा लिटर चिकट द्रव आणि जवळपास दहा किलो वजनाची कर्करोगाची गाठही काढण्यात आली. त्यामुळे ही शस्त्रक्रिया अत्यंत जटिल मानली जाते.
शस्त्रक्रियेनंतर कोणते उपचार करण्यात आले?
शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाची प्रकृती काही काळ अस्थिर झाली. त्यामुळे तातडीने उष्ण रसायनोपचार न करता प्रथम तिची प्रकृती स्थिर करण्यात आली. दुसऱ्या दिवशी पोटाच्या पोकळीत गरम कर्करोगविरोधी औषध सोडून विशेष उपचार करण्यात आले. या उपचारामुळे उरलेल्या सूक्ष्म कर्करोग पेशी नष्ट करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
रुग्णाची प्रकृती कशी सुधारली?
शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाला अतिदक्षता विभागात ठेवून सतत देखरेख करण्यात आली. संसर्ग टाळणे, योग्य आहार, औषधोपचार आणि विविध तज्ज्ञ विभागांच्या समन्वयामुळे रुग्णाची प्रकृती झपाट्याने सुधारली. कोणतीही मोठी गुंतागुंत न होता दहाव्या दिवशी तिला रुग्णालयातून सुटी देण्यात आली.
एम्स प्रशासनाने काय सांगितले?
एम्सचे कार्यकारी संचालक तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. प्रशांत पी. जोशी यांनी सांगितले की, या यशस्वी उपचारामुळे मध्य भारतातील रुग्णांना अत्याधुनिक कर्करोग उपचार सुविधा उपलब्ध असल्याचे पुन्हा सिद्ध झाले आहे. शस्त्रक्रिया, भूलशास्त्र, अतिदक्षता आणि परिचारिका विभागांच्या समन्वयामुळे हे यश शक्य झाले असून एम्समध्ये प्रगत कर्करोग उपचार सेवा अधिक सक्षम होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
या शस्त्रक्रियेत कोणत्या डॉक्टरांची महत्त्वाची भूमिका होती?
ही शस्त्रक्रिया सर्जिकल कर्करोग विभागाच्या प्रभारी सहयोगी प्राध्यापक डॉ. शुभदा खानापुरे यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आली. त्यांच्यासोबत डॉ. सिमुल, डॉ. अविनाश, डॉ. तिरुपती, डॉ. मीनूप्रिया, डॉ. प्रवीण आणि डॉ. श्वेता यांनी शस्त्रक्रियेत सहभाग घेतला. परिचारिका पथकातील सुजा, चेवुला, देविका आणि सुभद्रा यांनी महत्त्वाचे सहकार्य केले. भूलशास्त्र विभागातील डॉ. दीपाली जामगडे, डॉ. नेहा तसेच अतिदक्षता विभागाच्या डॉ. अनु केवळानी आणि त्यांच्या पथकाने उपचार प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावली.
