नागपूर : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १३५व्या जयंतीनिमित्त नागपुरात उत्साहात कार्यक्रम झाले; मात्र काही ठिकाणी त्यांच्या प्रतिमेसमोर समोसे, पेढे यांसारखा नैवेद्य ठेवण्याच्या प्रकारामुळे वाद निर्माण झाला आहे. हा प्रकार बौद्ध परंपरेविरुद्ध असल्याची टीका सामाजिक कार्यकर्त्यांकडून होत आहे.
नागपुरात जयंतीचा उत्साह; परंपरेवर प्रश्न
नागपूर शहरात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जयंतीनिमित्त विविध सांस्कृतिक, सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी नागपुरात बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली होती. दीक्षाभूमीच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीमुळे नागपुरातील जयंती कार्यक्रमांना विशेष महत्त्व असते. शहरभर मिरवणुका, व्याख्याने आणि अभिवादन सोहळ्यांनी वातावरण भारावून गेले होते.
प्रतिमेसमोर नैवेद्य ठेवण्यावरून वाद
काही संस्था आणि संघटनांनी जयंती साजरी करताना आंबेडकरांच्या प्रतिमेसमोर समोसे, पेढे आणि इतर खाद्यपदार्थ नैवेद्य म्हणून ठेवले. तसेच केक कापणे, पेढे भरवणे यांसारखे प्रकारही समोर आले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या फोटोला निळा टिळा लावण्याच्या कृतीमुळे बौद्ध धर्माच्या तत्त्वांशी विसंगती असल्याचा मुद्दा पुढे आला आहे.
बौद्ध परंपरेशी विसंगत असल्याची टीका
बौद्ध धर्मात नैवेद्य, पुनर्जन्म किंवा देवपूजेसारख्या संकल्पनांना स्थान नाही. त्यामुळे गौतम बुद्ध आणि आंबेडकर यांच्या प्रतिमेसमोर अशा पद्धतीने अर्पण करणे चुकीचे असल्याचे आंबेडकरी विचारवंतांचे मत आहे. या कृतींमुळे मूळ विचारधारेचे विकृतीकरण होत असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे.
सामाजिक कार्यकर्त्यांची तीव्र प्रतिक्रिया
आंबेडकरी विचारवंत आणि अभ्यासक डॉ. प्रदीप आगलावे यांनी या प्रकारांवर जोरदार टीका केली. “प्रतिमेसमोर खाद्यपदार्थ ठेवणे, केक कापणे हे अज्ञानाचे लक्षण असून बौद्ध मूल्यांना धरून नाही,” असे त्यांनी स्पष्ट केले. अशा घटनांमुळे आंबेडकरी चळवळीच्या मूलभूत तत्त्वांवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
