नागपूर : नागपूरची बुद्धिबळपटू दिव्या देशमुख हिने महिला शास्त्रीय बुद्धिबळाच्या (क्लासिकल) थेट जागतिक क्रमवारीत प्रथमच अव्वल दहामध्ये स्थान मिळवत उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे.
प्राग (झेक प्रजासत्ताक) येथे झालेल्या ‘प्राग चेस चॅलेंजर्स २०२६’ स्पर्धेत तिने तिसरे स्थान पटकावले. या कामगिरीमुळे तिचे थेट रेटिंग २५०९.६ इतके झाले असून दोन स्थानांची झेप घेत ती जागतिक क्रमवारीत दहाव्या स्थानावर पोहोचली आहे.
या स्पर्धेत २० वर्षीय दिव्याने एकूण ९ डावांपैकी २ विजय आणि ६ बरोबरी साधत ५ गुण मिळवले. अंतिम फेरीत तिने झेक प्रजासत्ताकच्या स्टेपन हर्बेक याच्यावर काळ्या मोहऱ्यांनी खेळताना मात करत स्पर्धेचा शेवट दमदार विजयाने केला. सातत्यपूर्ण आणि संयमी खेळामुळे या स्पर्धेत तिची कामगिरी विशेष ठरली. स्पर्धेदरम्यान तिने अनेक मजबूत प्रतिस्पर्ध्यांविरुद्ध बचावात्मक आणि आक्रमक अशा दोन्ही प्रकारच्या डावपेचांचा प्रभावी वापर करत आपली परिपक्वता दाखवून दिली.
महिला शास्त्रीय बुद्धिबळाच्या सध्याच्या थेट जागतिक क्रमवारीत होउ यीफान (चीन) २५९६ गुणांसह अव्वल स्थानी आहे. त्यानंतर लेई तिंगजिये (चीन) दुसऱ्या, जू वेनजुन (चीन) तिसऱ्या आणि झू जिनेर (चीन) चौथ्या स्थानावर आहेत. भारताची अनुभवी ग्रँडमास्टर कोनेरू हम्पी २५३५ गुणांसह पाचव्या क्रमांकावर आहे. तसेच तान झोंगयी (चीन), अलेक्झांड्रा गोर्याच्किना, अॅना मुझिचुक (युक्रेन) आणि बिबिसारा अस्सौबायेवा (कझाकस्तान) या खेळाडूंचाही अव्वल दहामध्ये समावेश आहे. या यादीत आता दिव्या देशमुखचा समावेश झाल्यामुळे भारतीय महिला बुद्धिबळाला नवी उंची मिळाल्याचे मानले जात आहे.
दिव्या देशमुखचा जन्म नागपूर येथे झाला असून तिने लहान वयातच बुद्धिबळ क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. तिचे वडील जितेंद्र देशमुख आणि आई नम्रता देशमुख यांनी लहानपणापासूनच तिच्या बुद्धिबळातील आवडीला प्रोत्साहन दिले. शालेय वयातच तिने राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांमध्ये सातत्याने पदके जिंकण्यास सुरुवात केली.
२०२२ मधील बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये भारत ‘बी’ संघाकडून खेळताना तिने संघाला सुवर्णपदक मिळवून देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. याशिवाय तिने अनेक आशियाई आणि जागतिक युवा स्पर्धांमध्येही उल्लेखनीय कामगिरी करत भारताचा झेंडा उंचावला आहे. तिच्या सातत्यपूर्ण प्रगतीमुळे ती भारतातील उदयोन्मुख महिला ग्रँडमास्टर्सपैकी एक म्हणून ओळखली जाते.
अलीकडील काळात दिव्याच्या खेळात मोठी परिपक्वता दिसून येत असून ती आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनुभवी खेळाडूंनाही कडवी टक्कर देताना दिसते. प्रागमधील या यशामुळे जागतिक क्रमवारीत अव्वल दहामध्ये पोहोचणाऱ्या भारतातील तरुण बुद्धिबळपटूंमध्ये तिची गणना होऊ लागली आहे. त्यामुळे येत्या काळात जागतिक स्पर्धांमध्ये तिच्याकडून आणखी मोठ्या यशाची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
