नागपूर: नागपूर जिल्ह्यातील काटोल तालुक्यातील राऊळगाव येथे रविवारी सकाळी एसबीएल एनर्जी लिमिटेड या बारूद आणि डेटोनेटर (विस्फोटक साहित्य) तयार करणाऱ्या कंपनीच्या डिटोनेटर पॅकिंग युनिटमध्ये भीषण स्फोट झाला आहे. या धक्कादायक घटनेत सुमारे १५ कामगारांचा मृत्यू झाला असून किमान १८ गंभीर जखमी झाले आहेत; त्यांना तात्काळ नागपूर येथील विविध रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले आहे. घटनास्थळी बचावकार्य सुरू असून काही कामगार अजूनही आत अडकले असण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. घटना आज सकाळी घडली, जेव्हा कारखान्यात सामान्य काम चालू होते आणि कामगार विस्फोटक साहित्याच्या पॅकिंग प्रक्रियेत होते. स्फोट इतका प्रचंड होता की आवाज आसपासच्या गावांमध्येही ऐकू आला आणि परिसरात धुराचे प्रचंड लोट पसरले.
एसबीएल कंपनी कुणाची?
एसबीएल एनर्जी लिमिटेड ही नागपूर-आधारित कंपनी आहे जी खाणी, खनन आणि औद्योगिक वापरासाठी विस्फोटक उत्पादने तयार करते. कंपनी स्लरी एक्सप्लोसिव्ह्ज, इमल्शन एक्सप्लोसिव्ह्ज, बुल्क विस्फोटक, डेटोनेटर, डेटोनेटिंग फ्युज, कम कॉलम चार्ज विस्फोटके इत्यादी उत्पादनात गुंतलेली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, ही कंपनी उ.२४२९२एमएच२००२पीएलसी१३४८५१ या नोंदणी क्रमांकाखाली महाराष्ट्रमध्ये नोंदणीकृत आहे आणि तिचे मुख्यालय नागपूर शहरात असल्याचे नोंद आहे. कंपनीचा कार्यकारी संचालक/मुख्य अधिकृत व्यक्ती अलोक चौधरी अशी नोंद उपलब्ध आहे.
कंपनी पूर्वी अमिन एक्सप्लोसिव्हज प्रा. लि. या नावाने २००२ मध्ये स्थापन केली गेली होती आणि नंतर चौधरी कुटुंबाने २०१६ मध्ये तिला खरेदी किंवा मुख्य नियंत्रण मिळवले असा आर्थिक अहवालांचा संदर्भ आहे.
कामगार सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह
या स्फोटाने पुन्हा एकदा उद्योगातील कामगार सुरक्षेचे प्रश्न आणि नियामक निकषांची अंमलबजावणी चर्चेत आणले आहे. बारूद व स्फोटक उत्पादित करणाऱ्या कारखान्यांना परवाने देणे, सुरक्षिततेचे निरीक्षण करणे आणि नियमांचे पालन करणे ही जबाबदारी पेट्रोलियम अँड एक्सप्लोझिव्ह्ज सेफ्टी ऑर्गनायझेशन (पेसो) कडे आहे, ज्याचे मुख्यालयही नागपूरमध्येच स्थित आहे. तरीही नागपूर जिल्ह्यात छोट्या-मोठ्या विस्फोटक कारखान्यांमध्ये वारंवार घडणारे स्फोट, जीवितहानी आणि मोठ्या प्रमाणावर जखमींची संख्या यामुळे पेसोचे निरीक्षण आणि नियमांचे काटेकोर पालन यावर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
विशेष म्हणजे, एसबीएल एनर्जी लिमिटेड मध्ये एप्रिल २०२५ मध्येही एक स्फोट झाला होता ज्यात दोन महिला कामगार जखमी झाल्या होत्या—ही दुर्घटना देखील त्या कंपनीच्या व्यवसायाशी संबंधित होती. घटना समोर आल्यानंतर पोलिस, अग्निशमन दल आणि आपत्कालीन बचाव यंत्रणा घटनास्थळी दाखल झाल्या आहेत. सध्या स्फोटाचे कारण शोधण्यासाठी तांत्रिक तपास सुरू असून, सुरक्षेच्या नियमांचे पालन झाले आहे की नाही, याची सखोल चौकशी करीत आहेत. एसबीएल एनर्जी लिमिटेड कडून लवकरच अधिकृत विधान देण्याचीही अपेक्षा आहे.
