नागपूर : देशातील शहरी वाहतुकीला पर्यावरणपूरक आणि शाश्वत दिशा देणाऱ्या केंद्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी पीएम ई-बस सेवा योजना सुरू करण्यात येत आहे. देशातील चार शहरांमध्ये ही सेवा सुरू केली जात असून नागपूरचाही यात समावेश आहे. डिसेंबर महिन्यापासून नागपूर मध्ये ही सेवा सुरू होणे अपेक्षित होते. मात्र पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी उद्घाटनासाठी वेळ न दिल्याने सेवा सुरू झाली नाही. आता मोदी यांनी यासाठी वेळ मंजूर केला असल्याची माहिती आहे. नागपूर मधील बस सेवेचा शुभारंभ १४ फेब्रुवारी रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी करणार आहेत. या योजनेअंतर्गत नागपूर शहरात सुरू होणाऱ्या ई-बस सेवेचे उद्घाटन पंतप्रधान आभासी (व्हर्च्युअल) पद्धतीने करणार असून, शहराच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत हा एक ऐतिहासिक टप्पा मानला जात आहे.
नागपूरसह भावनगर, चंदीगड आणि गुवाहाटी या चार शहरांमध्ये ही सेवा एकाच वेळी सुरू होणार आहे. पहिल्या टप्प्यात नागपूर शहरातील प्रमुख आणि वर्दळीच्या मार्गांवर ३० उच्चतंत्रज्ञानयुक्त इलेक्ट्रिक बसेस प्रत्यक्ष सेवेत दाखल केल्या जाणार आहेत.
गुवाहाटीत प्रत्यक्ष, नागपुरात आभासी उद्घाटन
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पंतप्रधान मोदी हे उद्घाटन कार्यक्रमासाठी गुवाहाटी येथे प्रत्यक्ष उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे. उर्वरित तीन शहरांमध्ये – त्यात नागपूरचाही समावेश आहे – ई-बस सेवेचा शुभारंभ आभासी माध्यमातून होणार आहे. नागपूर महापालिकेच्या परिवहन विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी ही माहिती दिली असून, पंतप्रधान कार्यालयाकडून लवकरच याबाबतची औपचारिक लेखी अधिसूचना अपेक्षित आहे.
पीएम ई-बस सेवा योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात नागपूरची निवड होणे, हे राष्ट्रीय शहरी वाहतूक आराखड्यात शहराचे वाढते महत्त्व अधोरेखित करणारे मानले जात आहे. वाढती लोकसंख्या, झपाट्याने होणारा शहरी विस्तार आणि प्रदूषणाच्या समस्येच्या पार्श्वभूमीवर, नागपूरसारख्या शहरांसाठी इलेक्ट्रिक सार्वजनिक वाहतूक ही काळाची गरज बनली आहे.
दरम्यान, ई-बस सेवा सुरू होण्यास विलंब होण्यामागे असलेले एक महत्त्वाचे कारण – विशेष कर्मचारी प्रशिक्षण – आता पूर्णत्वास गेले आहे. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, आतापर्यंत ६० हून अधिक चालक आणि ६९ वाहकांनी प्रशिक्षण यशस्वीरीत्या पूर्ण केले असून, ते ई-बस चालविण्यास पूर्णपणे सज्ज आहेत.
या प्रशिक्षणामध्ये केवळ इलेक्ट्रिक बस चालविण्याचे तांत्रिक ज्ञानच नव्हे, तर दिव्यांग, ज्येष्ठ नागरिक आणि हालचालींमध्ये अडचण असलेल्या प्रवाशांसाठी बसमध्ये बसविण्यात आलेल्या हायड्रॉलिक लिफ्टचा योग्य वापर, सुरक्षित प्रवास आणि प्रवासी-संवेदनशीलता यावर विशेष भर देण्यात आला आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे, १७ नोव्हेंबर २०२५ रोजी नागपूरला इलेक्ट्रिक बसचा पहिला ताफा प्राप्त झाला होता. पीएम ई-बस सेवा योजनेअंतर्गत नागपूर शहरासाठी एकूण १५० इलेक्ट्रिक बसेस मंजूर करण्यात आल्या असून, त्या केंद्रीय गृहनिर्माण व शहरी व्यवहार मंत्रालयाच्या माध्यमातून टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध करून दिल्या जात आहेत. ई-बस सेवेमुळे डिझेलवर चालणाऱ्या बसेसवरील अवलंबित्व कमी होऊन हवेचे प्रदूषण, आवाजाचे प्रदूषण आणि इंधन खर्चात लक्षणीय घट होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. तसेच, प्रवाशांना अधिक आरामदायी, सुरक्षित आणि आधुनिक सार्वजनिक वाहतूक सुविधा मिळणार आहे.
