शेवटचा नक्षल कमांडर ‘रडार’वर, अटकेसाठी सारंडाच्या जंगलात ३००० हजार जवानांची मोहीम; मुलाचेही भावनिक आवाहन

त्यामुळे आता सुरक्षा दलांच्या नजरा नक्षलवाद्यांचा ‘शेवटचा कमांडर’ मानल्या जाणाऱ्या मिसिर बेसरावर खिळल्या आहेत. विविध राज्यात तब्बल ५ कोटीहून अधिक बक्षीस शिरावर असलेला हा जहाल नक्षल नेता ४० ते ५० सशस्त्र साथीदारांसह सध्या झारखंडच्या घनदाट सारंडा जंगलात लपल्याची खात्रीशीर माहिती असून, त्याला पकडण्यासाठी सीआरपीएफच्या कोब्रा कमांडोच्या तीन बटालियन्ससह तब्बल तीन हजार जवानांनी या परिसराला वेढा घातला आहे.

बेसराने शरणागती पत्कारावी यासाठी केवळ बंदुकीच्या जोरावर नाही, तर कौटुंबिक आवाहनाद्वारे मुख्य प्रवाहात आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. गेल्या चार दशकांपासून कुटुंबापासून तुटलेल्या या नेत्याला आता त्याच्या मुलाने आणि भावाने पत्रे लिहून शरणागती पत्करण्याचे आवाहन केले आहे. मिसिर बेसराचा मुलगा, जो सध्या आपली ओळख लपवून दक्षिण भारतात एका कॅन्टीनमध्ये सामान्य कामगार म्हणून जीवन जगत आहे, त्याने आपल्या पत्रात पित्याला भावनिक साद घातली आहे. तुम्ही नक्षलवादी का बनलात हे कदाचित मला आज उमजणार नाही, पण आता या वयात सुरक्षा दलांशी लढत राहणे चुकीचे आहे, असे त्याने पत्रात नमूद केले आहे. विशेष म्हणजे, या मुलाने १९९० च्या दशकानंतर आपल्या वडिलांचा चेहरा पाहिलेला नाही. वडिलांच्या सावलीशिवाय मोठे झालेल्या या मुलाने आपल्या सर्व शासकीय कागदपत्रांवर पालकांच्या जागी काकांचे नाव लावले आहे.

मिसिर बेसराचा इतिहास हा एका हुशार तरुणाच्या भरकटण्याचा प्रवास आहे. ८० च्या दशकात धनबादच्या पी.के. रॉय मेमोरियल कॉलेजमधून पदवी पूर्ण केल्यानंतर, पदव्युत्तर शिक्षणादरम्यान तो जहाल डाव्या विचारसरणीकडे ओढला गेला आणि घर सोडून भूमिगत झाला. पुढे तो नक्षलवाद्यांच्या ‘पॉलीट ब्युरो’चा सदस्य आणि ‘सेंट्रल मिलिटरी’चा प्रमुख बनला. २००४ मध्ये ३२ जवानांच्या हत्येचा सूत्रधार असलेला बेसरा २००७ मध्ये रांचीतून पकडला गेला होता, मात्र २००९ मध्ये लखीसराय येथील न्यायालय परिसरात झालेल्या नक्षलवादी हल्ल्याचा फायदा घेत तो पसार झाला. तेव्हापासून तो सुरक्षा दलांना गुंगारा देत आहे.

सध्या सुरू असलेल्या या मोठ्या कोम्बिंग ऑपरेशनमुळे बेसराची कोंडी झाली आहे. सुरक्षा दलांच्या मते, शेजारील राज्ये असलेल्या ओडिशा आणि छत्तीसगडमध्ये नक्षलवाद्यांचे नेटवर्क खिळखिळे झाल्यामुळे त्याला तिथे आश्रय मिळणे कठीण झाले आहे. अशा परिस्थितीत, ६० वर्षांचे वय ओलांडलेला हा कमांडर जंगलात किती काळ तग धरतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. दुसरीकडे प्रकृती अस्वस्थामुळे सर्वोच्च नेता गणपती नेपाळमध्ये असल्याची चर्चा आहे. तर काहींनी तो सुरक्षा यंत्रणांच्या ताब्यात असल्याचाही दावा केला आहे. मात्र, त्याचा देखील अद्याप थांगपत्ता लागलेला नाही.