नागपूर : भारतीय हवाई दलाच्या सामर्थ्याचे प्रमुख प्रतीक मानले जाणारे सुखोई हे लढाऊ विमान देशाच्या संरक्षण व्यवस्थेत अत्यंत महत्त्वाचे स्थान राखून आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, दीर्घ पल्ल्याची क्षमता आणि बहुपयोगी युद्धतंत्रामुळे हे विमान भारतीय हवाई दलाचा कणा मानले जाते. विशेषतः शत्रूच्या हवाई हल्ल्यांना प्रत्युत्तर देणे, जमिनीवरील लक्ष्यांवर अचूक प्रहार करणे आणि दीर्घकाळ हवेत गस्त घालणे या सर्व कामांसाठी हे विमान प्रभावी ठरले आहे.
Sukhoi ची २१०० किमी प्रतितास वेगाने उड्डाण करण्याची क्षमता!
रशियातील सुखोई कंपनीने विकसित केलेल्या या विमानाची भारतीय आवृत्ती ‘एमकेआय’ म्हणून ओळखली जाते. भारताने या विमानात अनेक स्वदेशी आणि आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञानाचा समावेश केला आहे. दोन इंजिनांची शक्ती, थ्रस्ट व्हेक्टरिंग तंत्रज्ञान आणि प्रगत रडार प्रणालीमुळे हे विमान अत्यंत चपळ आणि लढाऊ बनते. सुमारे २१०० किमी प्रतितास वेगाने उड्डाण करण्याची क्षमता, दीर्घ पल्ल्याची रेंज आणि हवेत इंधन भरण्याची सुविधा ही या विमानाची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये आहेत.
चीन व पाकिस्तानसमोर Sukhoi ची भूमिका निर्णायक!
भारतीय हवाई दलासाठी हे विमान विशेषतः सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. उत्तरेकडील पर्वतीय भागात तसेच समुद्री सीमांवर गस्त घालण्यासाठी त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. चीन आणि पाकिस्तानसारख्या शेजारी देशांच्या संदर्भात हवाई शक्ती टिकवून ठेवण्यासाठी या विमानाची भूमिका निर्णायक मानली जाते. अनेक युद्धसरावांमध्ये या विमानाने उत्कृष्ट कामगिरी करून आपली क्षमता सिद्ध केली आहे.
सुखोई कोसळण्याच्या घटनांमुळे चिंता
तथापि, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान असतानाही काही वेळा या विमानांचे अपघात घडले आहेत. गेल्या काही वर्षांत प्रशिक्षण मोहिमा किंवा तांत्रिक बिघाडामुळे काही Sukhoi Su-30MKI विमाने कोसळल्याच्या घटना घडल्या आहेत. उदाहरणार्थ, २०१७ मध्ये तेजपुर परिसरात एक विमान प्रशिक्षण उड्डाणादरम्यान बेपत्ता झाले होते. त्यानंतर २०१९ मध्ये Jaisalmer जवळ प्रशिक्षणादरम्यान अपघात झाला होता. काही घटनांमध्ये वैमानिकांनी वेळेवर ‘इजेक्शन’ करून जीव वाचवला, तर काही दुर्घटनांमध्ये मोठे नुकसानही झाले.
अपघात टाळण्यासाठी हवाई दलाचं महत्त्वाचं पाऊल
या अपघातांनंतर भारतीय हवाई दलाने तांत्रिक तपासणी, देखभाल प्रणाली आणि प्रशिक्षण प्रक्रियेत सुधारणा करण्याचे पाऊल उचलले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कोणत्याही अत्याधुनिक लढाऊ विमानांच्या ताफ्यात काही अपघात होणे ही जगभरातील सामान्य बाब असली तरी त्यातून शिकून प्रणाली अधिक सुरक्षित करण्यावर भर दिला जातो. एकूणच, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि शक्तिशाली लढाऊ क्षमता यामुळे सुखोई हे विमान भारतीय हवाई दलाच्या सामर्थ्याचे महत्त्वपूर्ण प्रतीक मानले जाते. देशाच्या हवाई सुरक्षेसाठी हे विमान आजही अत्यंत प्रभावी आणि विश्वासार्ह ठरत आहे.
