‘माझं शरीर डॉक्टर विद्यार्थ्यांसाठी’ ९१ वर्षीय आजींचा देहदानाचा आदर्श निर्णय

वैद्यकीय शिक्षणातून मिळालेली प्रेरणा

ग्रामीण भागात आयुष्य व्यतीत केलेल्या वच्छला लिखार यांना देहदानाचे महत्त्व प्रथम त्यांच्या वैद्यकीय शिक्षण घेत असलेल्या भाचीमार्फत समजले. शरीर मृत्यूनंतरही वैद्यकीय शिक्षणासाठी उपयोगी पडू शकते, हे समजल्यानंतर त्यांनी हा निर्णय मनोमन स्वीकारला. “माझ्या शरीराचा उपयोग भविष्यात डॉक्टर घडवण्यासाठी झाला, तर त्यापेक्षा मोठे पुण्य नाही,” असा त्यांचा ठाम विश्वास होता. याच विचारातून त्यांनी तब्बल पाच वर्षांपूर्वी कुटुंबीयांच्या सहमतीने देहदानासाठी आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण केली होती.

शांत आणि समाधानी जीवनाचा शेवट

२८ मार्च २०२६ रोजी वयाच्या ९१व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. विशेष म्हणजे, संपूर्ण आयुष्य त्यांनी कोणत्याही मोठ्या आजाराशिवाय आणि औषधांवर अवलंबून न राहता व्यतीत केले. नेहमीप्रमाणे दैनंदिन दिनक्रम पूर्ण करून दुपारी जेवताना त्यांनी शांतपणे अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या या साध्या आणि सन्मानजनक जीवनशैलीमुळे कुटुंबीयांसह परिसरातही हळहळ व्यक्त करण्यात आली.

कुटुंबीयांकडून इच्छेचा सन्मान

मृत्यूनंतर त्यांच्या इच्छेनुसार पार्थिव नागपूर येथील शासकीय रुग्णालयाला वैद्यकीय शिक्षणासाठी सुपूर्द करण्यात आले. पारंपरिक अंत्यसंस्काराऐवजी देहदानाचा निर्णय ऐकून अनेक नातेवाईकांनी आश्चर्य व्यक्त केले, मात्र त्यांचा अभिमानही वाटल्याचे कुटुंबीयांनी सांगितले. शिक्षण आणि समाजहिताचा विचार करून घेतलेला हा निर्णय नव्या पिढीसाठी दिशादर्शक ठरत आहे.

प्रतीकात्मक विधी आणि सामाजिक संदेश

देहदानामुळे पारंपरिक विधी शक्य नसले तरी कुटुंबीयांनी प्रतीकात्मक स्वरूपात विधी पार पाडला. रुग्णालयाकडून मिळालेल्या केस आणि नखांच्या माध्यमातून पवनी येथील नदीकाठी हा विधी करण्यात आला. त्याचबरोबर, मृत्यूनंतर होणाऱ्या तेराव्याचा खर्च वृद्धाश्रमाला देण्याची वच्छला लिखार यांची इच्छा कुटुंबीयांनी पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे त्यांच्या शेवटच्या इच्छेतूनही सामाजिक बांधिलकीचा संदेश पुढे जात आहे.

समाजासाठी प्रेरणादायी वारसा

शिक्षण नसतानाही विचारांची प्रगल्भता आणि समाजभान दाखवणाऱ्या वच्छला लिखार यांचा निर्णय अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. शरीराचा उपयोग समाजहितासाठी व्हावा ही त्यांची भूमिका आणि मृत्यूनंतरही सामाजिक उत्तरदायित्व जपण्याचा त्यांचा विचार, हा त्यांच्या आयुष्याचा खरा वारसा ठरला आहे.