वेगाची नवी कसोटी सुरू… वंदे भारतसाठी ‘हा’ तिसरा मार्ग ठरतोय गेमचेंजर?

प्रकल्पाची पार्श्वभूमी आणि उद्दिष्ट

दिल्ली-चेन्नई मुख्य रेल्वेमार्गावरील वाढता प्रवासी व मालवाहतुकीचा ताण कमी करण्यासाठी मध्य रेल्वेने वर्धा-बल्लारशहा दरम्यान तिसऱ्या रेल्वेमार्गाची उभारणी हाती घेतली आहे. हा विभाग देशातील सर्वाधिक व्यस्त रेल्वे कॉरिडॉरपैकी एक मानला जातो. येथे दररोज मोठ्या प्रमाणावर प्रवासी तसेच मालगाड्यांची ये-जा सुरू असल्याने विद्यमान दुहेरी मार्गावर सतत दाब निर्माण होत होता. या पार्श्वभूमीवर तिसरा मार्ग हा दीर्घकालीन उपाय म्हणून पाहिला जात आहे.

पायाभूत सुविधांचे काम पूर्ण

तडाली-विवेकानंद नगर या पहिल्या टप्प्यात रेल्वे रुळांची उभारणी, ओव्हरहेड वीजवाहिन्या, सिग्नल आणि दूरसंचार यंत्रणा तसेच पूल आणि सुरक्षा सुविधांची कामे पूर्ण करण्यात आली आहेत. या सर्व पायाभूत घटकांची उभारणी उच्च वेगाच्या रेल्वे वाहतुकीस अनुकूल राहील, अशा पद्धतीने करण्यात आली आहे. विशेषतः वंदे भारत एक्स्प्रेससारख्या गाड्यांच्या वेगवान सेवेला हा मार्ग पूरक ठरणार आहे.

सीआरएस तपासणी आणि उच्च वेग चाचणी

रेल्वे सुरक्षा आयुक्तांकडून या विभागाची तपासणी २२ मे २०२६ रोजी करण्यात येणार आहे. ही तपासणी नियमित रेल्वे वाहतूक सुरू करण्यापूर्वीची अनिवार्य वैधानिक प्रक्रिया आहे. तपासणीदरम्यान १३० किमी प्रतितास वेगाने रोलिंग स्टॉकची चाचणी घेण्यात येणार आहे. या वेळी रेल्वे रुळांची स्थिरता, वळणांवरील संतुलन, सिग्नल यंत्रणेची कार्यक्षमता, विद्युत पुरवठा व्यवस्था आणि उच्च वेगातील सुरक्षिततेचे सर्व पैलू तपासले जाणार आहेत.

वाहतुकीवरील परिणाम आणि भविष्यातील अपेक्षा

ही चाचणी यशस्वी झाल्यानंतर संबंधित मार्गावर प्रवासी व मालवाहतुकीसाठी मंजुरी मिळण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. या प्रकल्पामुळे गाड्यांचा विलंब कमी होईल तसेच औद्योगिक मालवाहतुकीला गती मिळेल, असा रेल्वे प्रशासनाचा विश्वास आहे. विशेषतः बल्लारशहा परिसरातील उद्योगांना आणि दक्षिण भारताकडे जाणाऱ्या वाहतुकीला मोठा दिलासा मिळणार आहे. तिसरी मार्गिका पूर्ण झाल्यानंतर या संपूर्ण विभागाची वाहतूक क्षमता लक्षणीय वाढणार असून, भविष्यातील उच्च वेगाच्या गाड्यांसाठी हा मार्ग महत्त्वाचा दुवा ठरणार आहे. रेल्वे प्रशासनाने तपासणीदरम्यान नागरिकांनी रेल्वे रुळांपासून सुरक्षित अंतर राखावे, तसेच रुळ ओलांडणे टाळावे, असे आवाहनही केले आहे.