वर्धा : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली विधान भवन, मुंबई येथे महाराष्ट्र राज्य जनजाती सल्लागार परिषदेची ५२ वी बैठक पार पडली. अनुसूचित जमाती जात पडताळणी प्रक्रिया अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने अधिक पारदर्शक, सुलभ, विश्वासार्ह आणि लोकाभिमुख करावी. ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानाचा वापर करून सर्व जात वैधता प्रमाणपत्रांचे सुरक्षित डिजिटल पडताळणी व्यवस्थेत रूपांतर करण्याचे निर्देश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले. जात पडताळणीची संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन करण्यात यावी. ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानाद्वारे प्रमाणपत्रांची सुरक्षित पडताळणी व्यवस्था विकसित करावी. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित प्रणालीद्वारे दुबार अर्ज, कागदपत्रांची प्राथमिक छाननी आणि पडताळणी अधिक परिणामकारक करावी.
आदिवासी, वन व महसूल विभाग
या विभागाने पारधी समाजासाठी संयुक्तरित्या शिबिर राबवून विविध आवश्यक प्रमाणपत्रांचे वितरण करावे. अनुसूचित जमातीच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात आदिवासी घटक कार्यक्रमासाठी निधी उपलब्ध करण्याबाबत वित्त विभागाशी समन्वय साधून कार्यवाही करण्याचे निर्देश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले.
काय आहे हे ब्लॉकचेन
(Blockchain AI) म्हणजे तंत्रज्ञानातील दोन सर्वात शक्तिशाली आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा संगम होय. ब्लॉकचेन (Blockchain)आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) हे दोन्ही एकत्र आल्यावर एकमेकांच्या उणिवा दूर करतात आणि सिस्टीमला अधिक सुरक्षित, हुशार आणि कार्यक्षम बनवतात.
१. हे दोन्ही एकत्र कसे काम करतात?
AI (बुद्धिमत्ता): एआयमध्ये प्रचंड डेटाचा अभ्यास करून निर्णय घेण्याची, नमुने (patterns) ओळखण्याची आणि मानवासारखा विचार करण्याची क्षमता असते. पण, एआयला काम करण्यासाठी विश्वासार्ह डेटाची गरज असते. ब्लॉकचेन हे एक विकेंद्रित (decentralized) डिजिटल लेजर (नोंदवही) आहे. यामध्ये एकदा डेटा सेव्ह केला की तो कोणीही बदलू किंवा डिलीट करू शकत नाही. AI कडे ‘बुद्धी’ आहे आणि Blockchain कडे ‘सुरक्षा’ आणि ‘विश्वास’ आहे. जेव्हा हे दोन्ही एकत्र येतात, त्याला Blockchain AI म्हणतात.
ब्लॉकचेन फायदे
डेटाची सुरक्षा (Enhanced Security) AI ला लागणारा डेटा ब्लॉकचेनवर स्टोअर केल्यामुळे तो पूर्णपणे सुरक्षित राहतो. हॅकर्सना एआयच्या डेटामध्ये फेरबदल करणे अशक्य होते. AI ने एखादा निर्णय कसा घेतला (उदा. लोन रिजेक्ट का केले?), याची सर्व प्रक्रिया ब्लॉकचेनवर रेकॉर्ड केली जाऊ शकते. यामुळे एआयच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवणे सोपे जाते. तुम्ही तुमचा डेटा सुरक्षितपणे एआय कंपन्यांना विकू शकता आणि ब्लॉकचेनमुळे तुम्हाला त्याचे पैसे थेट मिळतील, यामध्ये कोणत्याही मध्यस्थाची (जसे की Google किंवा Facebook) गरज उरणार नाही.
स्मार्ट काँट्रॅक्ट्स शक्य
ब्लॉकचेनवरील ऑटोमॅटिक करार (Smart Contracts) अधिक हुशार बनवण्यासाठी एआयचा वापर केला जातो. एआय परिस्थितीचा अंदाज घेऊन स्वतःहून करार लागू करू शकते. रिअल-लाइफ उदाहरणे (Use Cases) ब्लॉकचेन एआयचा वापर होतो. रुग्णांचा वैद्यकीय डेटा ब्लॉकचेनवर सुरक्षित ठेवला जातो आणि AI त्या डेटाचा अभ्यास करून आजारांचे अचूक निदान करते. बँकिंग फ्रॉड किंवा फसवणूक रोखण्यासाठी AI ट्रान्झॅक्शनचा अभ्यास करते, तर ब्लॉकचेनमुळे ते व्यवहार सुरक्षित राहतात. उत्पादनाची निर्मिती कुठून झाली आणि ते ग्राहकांपर्यंत कसे पोहोचले, याचा अचूक आणि सुरक्षित मागोवा घेण्यासाठी. अशी उपयुक्तता सांगितल्या जाते.
