धुळे : राज्य शासनाकडून ‘महाराष्ट्र उदयोन्मुख तंत्रज्ञान निधी’अंतर्गत थ्रस्ट एअरक्राफ्ट प्रायव्हेट लिमिटेडमध्ये ३० कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीला मंजुरी मिळाल्यानंतर आता या कंपनीला धुळे जिल्ह्यासाठी जाहीर करण्यात आलेल्या ‘डी प्लस’ औद्योगिक दर्जाअंतर्गत उपलब्ध असलेल्या सर्व प्रोत्साहनांचा लाभ तातडीने मिळणे महत्त्वाचे मानले जात आहे. उद्योग क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, आर्थिक पाठबळ आणि औद्योगिक प्रोत्साहन यांचा संगम झाल्यास धुळे जिल्ह्यात संरक्षण आणि एरोस्पेस उद्योगाचे स्वतंत्र परिसंस्था (इकोसिस्टम) उभारण्याची प्रक्रिया वेगाने पुढे जाऊ शकते.
डी प्लस दर्जाअंतर्गत भांडवली अनुदान, व्याज सवलत, वीजदरातील सवलत, मुद्रांक शुल्कात सवलत, कौशल्य विकासासाठी मदत आणि इतर प्रोत्साहनपर उपाय उपलब्ध होतात. उच्च भांडवली गुंतवणूक आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित विमान उद्योगासाठी या सवलती महत्त्वाच्या मानल्या जातात. त्यामुळे संशोधन, उत्पादन, चाचण्या आणि आधुनिक उत्पादन सुविधा उभारण्याचा खर्च कमी होऊन विस्ताराचे नियोजन अधिक वेगाने होऊ शकते.
पूरक उद्योगांची साखळी उभी राहणार
विमाननिर्मिती हा केवळ एका कारखान्यापुरता मर्यादित उद्योग नसून त्याभोवती अनेक पूरक उद्योगांची साखळी उभी राहते. अचूक अभियांत्रिकी, धातू प्रक्रिया, कंपोझिट साहित्य, इलेक्ट्रॉनिक्स, एव्हिऑनिक्स, सॉफ्टवेअर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, मानवरहित विमान प्रणाली, देखभाल-दुरुस्ती आणि चाचणी सेवा अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये लघु, मध्यम आणि मोठ्या उद्योगांना संधी निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे धुळे जिल्ह्यात उच्च तंत्रज्ञानाधारित औद्योगिक गुंतवणुकीचा नवा प्रवाह निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. रोजगाराच्या दृष्टीनेही हा उद्योग दीर्घकालीन परिणाम घडवू शकतो. अभियंते, संशोधक, तंत्रज्ञ, कुशल कामगार, गुणवत्ता नियंत्रण तज्ज्ञ, सॉफ्टवेअर अभियंते आणि सहाय्यक सेवा क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण होण्याची क्षमता या क्षेत्रात आहे. त्याचबरोबर स्थानिक अभियांत्रिकी महाविद्यालये, औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था आणि कौशल्य विकास केंद्रांना उद्योगाच्या गरजांनुसार अभ्यासक्रम विकसित करण्याची संधी उपलब्ध होऊ शकते. त्यामुळे स्थानिक युवकांना उच्च कौशल्याधारित रोजगारासाठी जिल्ह्यातच संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.
भौगोलिक स्थितीही या उद्योगासाठी अनुकूल
धुळेची भौगोलिक स्थितीही या उद्योगासाठी अनुकूल मानली जाते. मुंबई-आग्रा राष्ट्रीय महामार्ग, दिल्ली-मुंबई औद्योगिक पट्ट्याशी असलेली जवळीक, विकसित होत असलेला गोंदूर विमानतळ, प्रस्तावित रेल्वे प्रकल्प आणि गुजरात, मध्य प्रदेश व उत्तर महाराष्ट्राला जोडणारे रस्ते यामुळे कच्चा माल, सुटे भाग आणि तयार उत्पादने यांची वाहतूक अधिक सुलभ होऊ शकते. याचा परिणाम व्यापार, निर्यात, लॉजिस्टिक्स आणि वेअरहाऊसिंग क्षेत्रावरही होण्याची शक्यता आहे.
…तर संरक्षण व एरोस्पेस क्षेत्रातील धुळे हेच महत्त्वाचे उत्पादन केंद्र
धुळे जिल्ह्यासाठी अलीकडच्या काळात जाहीर झालेली औद्योगिक धोरणे, गुंतवणूक करार, दळणवळणाच्या सुविधा आणि विमान उद्योगातील वाढती क्षमता यांचा परस्पर समन्वय साधता आला, तर जिल्हा संरक्षण व एरोस्पेस क्षेत्रातील महत्त्वाचे उत्पादन केंद्र म्हणून विकसित होऊ शकतो. अशा उद्योगांमुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळण्याबरोबरच सहाय्यक व्यवसाय, सेवा क्षेत्र, निवास, शिक्षण, आरोग्य आणि किरकोळ व्यापार यांनाही गती मिळण्याची अपेक्षा आहे. उद्योग क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, राज्य शासनाकडून जाहीर केलेल्या डी प्लस प्रोत्साहनांचा लाभ वेळेत मिळणे आणि आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध होणे, हे पुढील टप्प्यात निर्णायक ठरणार आहे. या दोन्ही बाबींना गती मिळाल्यास धुळे जिल्हा स्वदेशी विमाननिर्मिती, संरक्षण तंत्रज्ञान आणि उच्च मूल्यवर्धित उत्पादन क्षेत्रातील उदयोन्मुख केंद्र म्हणून देशाच्या औद्योगिक नकाशावर ठळकपणे उदयास येऊ शकतो.
