धुळे : धुळे–सोलापूर महामार्ग हा महाराष्ट्रातील उत्तर व दक्षिण भागाला जोडणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा रस्ता मार्ग म्हणून ओळखला जातो. या महामार्गामुळे खान्देश, मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्र यांच्यातील दळणवळण अधिक सुलभ झाले असून व्यापारी, औद्योगिक, कृषी तसेच प्रवासी वाहतुकीच्या दृष्टीने हा मार्ग मोठ्या प्रमाणावर उपयोगी ठरत आहे. मात्र, एवढे महत्त्व असूनही या महामार्गावर सुविधा माहिती फलकांची तीव्र कमतरता असल्याने प्रवाशांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
धुळे जिल्ह्यातील धुळे शहरापासून सुरू होणारा हा महामार्ग नंदुरबार, जळगाव परिसराशी अप्रत्यक्ष संपर्क साधतो. पुढे हा मार्ग अहमदनगर, बीड, उस्मानाबाद (धाराशिव) जिल्ह्याच्या सीमावर्ती भागातून सोलापूरकडे जातो. सोलापूर हे वस्त्रोद्योग, साखर उद्योग आणि व्यापारी केंद्र असल्याने या मार्गावरून मोठ्या प्रमाणावर मालवाहतूक केली जाते. परिणामी, जड व हलकी वाहने, खासगी वाहतूक तसेच प्रवासी वाहनांची या महामार्गावर सतत वर्दळ पाहायला मिळते.
प्रवासी आणि कृषि माल वाहतूक
या महामार्गामुळे धुळे, शिरपूर, साक्री परिसरातील शेतकऱ्यांना आपला शेतमाल बाजारपेठेत पोहोचविणे अधिक सुलभ झाले आहे. कापूस, केळी, कांदा, मका, डाळी यांसारख्या कृषी उत्पादनांची वाहतूक या मार्गावरून मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. तसेच सोलापूर येथील कापड उद्योग, बीडी उद्योग आणि विविध औद्योगिक वसाहतींसाठी उत्तर महाराष्ट्राशी थेट संपर्क साधण्यास हा महामार्ग उपयुक्त ठरतो. त्यामुळे या मार्गाचे आर्थिक महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत आहे. महामार्गाचे टप्प्याटप्प्याने रुंदीकरण, मजबुतीकरण व दुरुस्तीचे काम सुरू असून काही ठिकाणी चौपदरीकरण व सेवा रस्त्यांची सुविधा प्रस्तावित आहे. अपघातांचे प्रमाण कमी व्हावे यासाठी सिग्नल, दुभाजक, रस्त्याच्या कडेला संरक्षक कठडे आणि दिशादर्शक फलक बसविण्यात येत आहेत. मात्र, मूलभूत सुविधा दर्शविणारे माहिती फलक अपुरे असल्याने महामार्गावरील सोयी-सुविधांचा लाभ प्रवाशांना पूर्णपणे मिळत नसल्याचे चित्र आहे.
माहिती, सूचना फलक पुरेसे नाहीत
धुळे–सोलापूर महामार्गासह राज्यातील अनेक प्रमुख महामार्गांवर इंधन पंप, शौचालये, विश्रांतीगृहे, पिण्याच्या पाण्याची सोय, रुग्णालये, ट्रॉमा केअर केंद्रे, पोलीस मदत केंद्रे, हॉटेल्स तसेच आपत्कालीन सेवांची माहिती देणारे फलक आवश्यक प्रमाणात नसल्याच्या तक्रारी वाढत आहेत. लांब पल्ल्याच्या प्रवासात वाहनचालकांना या सुविधांची मोठी गरज भासते.
आपत्कालीन स्थितीत मोठा प्रश्न
आपत्कालीन परिस्थितीत तर सुविधा माहिती फलकांचा अभाव अधिकच गंभीर ठरतो. अपघात झाल्यास जवळचे रुग्णालय, ॲम्ब्युलन्स सेवा किंवा पोलीस ठाण्याची माहिती तत्काळ मिळणे अत्यंत आवश्यक असते. परंतु फलक नसल्याने मदत मिळण्यास विलंब होतो. यामुळे जीवितहानीचा धोका वाढत असल्याची भावना प्रवासी व्यक्त करीत आहेत. विशेषतः रात्रीच्या वेळी किंवा अनोळखी भागातून प्रवास करणाऱ्यांसाठी ही समस्या अधिक त्रासदायक ठरते.
छोट्या व्यावसायीकांचे प्रश्न
महामार्गालगत असलेल्या गावांतील लहान हॉटेल्स, ढाबे, पेट्रोल पंप आणि स्थानिक व्यवसायांनाही या समस्येचा फटका बसत आहे. माहिती फलक नसल्यामुळे प्रवाशांना या सुविधा सहजपणे दिसून येत नाहीत. परिणामी स्थानिक उद्योजकांचे आर्थिक नुकसान होते आणि महामार्गालगतचा अपेक्षित विकास खुंटतो अशी माहिती सूत्रांनी दिली. रस्ते सुरक्षेच्या दृष्टीनेही सुविधा माहिती फलक अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. वेगमर्यादा, धोकादायक वळणे, चढ-उतार, अपघातप्रवण क्षेत्रे तसेच सुरक्षित थांबा दर्शविणारे फलक नसल्याने अपघातांची शक्यता वाढते. केंद्र व राज्य शासनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार महामार्गांवर ठराविक अंतरावर स्पष्ट, मोठ्या अक्षरातील आणि परावर्तित फलक असणे आवश्यक आहे. मात्र प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत मोठी तूट दिसून येत आहे.
वाहनधारकांकडून नाराजी
प्रवासी, वाहनचालक संघटना तसेच स्थानिक नागरिकांकडून याबाबत वारंवार तक्रारी करूनही संबंधित यंत्रणांकडून ठोस उपाययोजना होत नसल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे महामार्ग प्राधिकरण, सार्वजनिक बांधकाम विभाग आणि स्थानिक प्रशासनाने संयुक्तपणे पाहणी करून आवश्यक ठिकाणी सुविधा माहिती फलक बसवावेत, अशी मागणी जोर धरत आहे. धुळे–सोलापूर महामार्गामुळे प्रवासाचा वेळ कमी होऊन आर्थिक विकासाला चालना मिळाली असली, तरी सुविधा माहिती फलकांची उणीव दूर न झाल्यास प्रवाशांच्या अडचणी कायम राहणार आहेत. त्यामुळे या महामार्गावर तातडीने सर्व आवश्यक माहिती फलक उभारून प्रवास अधिक सुरक्षित, सोयीस्कर आणि वेळेची बचत करणारा करण्याची गरज आता प्रकर्षाने व्यक्त होत आहे.
