सापांच्या जिवाशी खेळ

सापाचे संरक्षण करण्यासाठी सध्या गावोगावी सर्पमित्र संघटना आणि गट निर्माण झाले आहेत. अशा संस्थांचे सदस्य असल्याचे सांगून साप पकडणारे अतिउत्साही तरुण सापांच्या व स्वत:च्या जिवाचाही विचार न करता विषारी सापांशी खेळ करीत आहेत. अशा काही घटना उघडकीस आल्याने हुल्लडबाज सर्पमित्रांना तत्काळ आवरण्याची गरज असल्याचे मत येथील नागरिक व्यक्त करीत आहेत. दिवसांपूर्वी अशाच प्रकारचा ‘स्टंट’ करीत नागसापांच्या चुंबन घेण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या तरुणाच्या ओठांना सापाने दंश केला होता. या तरुणावर तातडीने उपचार झाल्याने सुदैवाने तो वाचला. अशा घटनेत मागील वर्षी उरणमधील एका तरुणाला जीव गमवावा लागल्याने वन्यजीवांच्या संरक्षणाच्या नावाने हुल्लडबाजी करणाऱ्यांचा सध्या उरण तालुक्यात सुकाळ असल्याचे चित्र आहे.

गाव वा शहरात येणारे साप व वन्यजीव पकडून ते सुखरूप जंगलात त्याच्या नैसर्गिक ठिकाणी सोडण्याचे काम केले जाते. त्यासाठी उरण तालुक्यात निसर्ग व वन्यजीव संरक्षण करणाऱ्या नोंदणीकृत, त्याचप्रमाणे अनोंदणीकृत संघटना व त्यांचे सदस्य आहेत. साप पकडणे हे तसे धोक्याचेच असते, कारण साप पकडतांना तो विषारी आहे की, बिनविषारी याची माहिती अनेकांना नसते; मात्र विषारी सापाप्रमाणेच बिनविषारी सापही चावतात. सापांना हाताळताना घ्यावयाच्या खबरदाऱ्या अनेकदा माहीत नसतानाही काही तरुण हौस व निडरता दाखविण्यासाठी साप पकडण्याचा प्रयत्न करू लागले आहेत. त्यामुळे सर्पदंशाच्या घटनांतही वाढ झालेली आहे. यापुढे जाऊन अनेक ठिकाणी अशा हौशी सर्पमित्रांकडून गावातील नागरिकांसमोर प्रदर्शन म्हणून सापाचा मागच्या व पुढच्या बाजूने चुंबन घेणे, त्याला फणा काढण्यास भाग पाडणे, साप उभा करून दाखविणे आदी प्रकार केले जातात. अशा वेळी त्रस्त झालेले विषारी साप दंश करतात आणि तरुणांना जीव गमवावा लागतो. अशा प्रकारचे साप व वन्यजीवाशी सुरू असलेले खेळ थांबविण्यासाठी वनविभागाने अधिकृत प्रशिक्षित सर्पमित्र जाहीर करावेत व त्यांची नोंद करण्याची मागणी होत आहे.

‘सर्पमित्रांना ओळखपत्र देऊ’

उरण विभागाचे वन संरक्षक बी.डी.गायकवाड यांच्याशी संपर्क साधला असता बेकायदा सर्प पकडून त्यांच्याशी खेळणे हा गुन्हा आहे. त्यामुळे ज्यांना निसर्ग संवर्धनाचे काम करावयाचे असेल त्यांनी आमच्या मुख्य कार्यालयाकडे अर्ज करावा. त्यांच्यासाठी वन विभागाकडून प्रशिक्षण दिले जाते. व त्यानंतर प्रमाणपत्र तसेच अधिकृत ओळखपत्रही देण्याची तरतूद असल्याची माहिती त्यांनी या वेळी दिली.