नवी मुंबई : खारघर येथील ओवे मैदानावर सुरू असलेल्या ‘हिंद-दी-चादर’ गुरु तेग बहादूर यांच्या ३५० व्या शहीदी समागमानिमित्त उभारण्यात आलेले ‘विरासत-ए-सीख’ हे प्रदर्शन भाविकांचे लक्ष वेधून घेत आहे. धार्मिक श्रद्धेसोबत शीख धर्माचा इतिहास, गुरूंचा वारसा आणि त्यांच्या समाजोपयोगी कार्याची माहिती प्रभावी पद्धतीने उलगडून दाखविणारे हे प्रदर्शन नागरिकांसाठी माहितीपूर्ण ठरले आहे.
प्रदर्शनात गुरु नानक यांच्यापासून ते गुरु गोविंद सिंग यांच्यापर्यंत सर्व दहा गुरूंच्या कार्याचा आढावा सचित्र फलकांद्वारे मांडण्यात आला आहे. प्रत्येक गुरूंच्या जीवनकार्याचा, सामाजिक सुधारणांतील सहभागाचा आणि अन्यायाविरोधातील भूमिकेचा संक्षिप्त पण नेमका परिचय सादर केला आहे. विशेषतः गुरु तेग बहादूर यांच्या बलिदानाची कथा प्रभावी शब्दांकन आणि दृश्य माध्यमांतून प्रदर्शित करण्यात आली आहे.
शीख योद्ध्यांनी वापरलेली तलवारी, भाले, ढाली यांसारखी पारंपरिक शस्त्रास्त्रे आणि सिकलीगर, बंजारा, लबाना, सिंधी, मोहयाल, वाल्मिकी, उदासीन तसेच नामदेव समाजातील महापुरुषांचे योगदान स्वतंत्र विभागात मांडण्यात आले आहे. प्रदर्शनातील माहिती फलक, छायाचित्रे आणि लिखित संदर्भ यामुळे तरुण पिढीला इतिहास समजून घेण्याची संधी मिळाली आहे.
शीख धर्माचा इतिहास : गुरूंचा वारसा आणि परंपरा
शीख धर्माची स्थापना १५व्या शतकात गुरु नानक यांनी केली. मानवतेसाठी समता, धार्मिक सहिष्णुता आणि अन्यायाविरोधातील लढा हा त्यांच्या शिकवणीचा गाभा होता. गुरु नानक यांनी लोकांसाठी धार्मिक, सामाजिक आणि नैतिक शिक्षणाचे मार्गदर्शन केले. त्यांच्या शिकवणीतून शीख धर्माचे मूलभूत तत्त्वज्ञान आणि मानवतावाद स्पष्ट होतो.
त्यांच्या नंतरच्या गुरूंनी समाजातील सुधारणांवर भर दिला. गुरु अंगद, गुरु अमर दास आणि गुरु राम दास यांनी सामाजिक बांधिलकी, समुदाय सेवा आणि गुरुद्वार्यांचा विकास सुनिश्चित केला. गुरु अर्जुन देव यांनी धार्मिक ग्रंथ, “श्री गुरु ग्रंथ साहिब” तयार करून शीख शिकवण आणि इतिहासाची स्थिर नोंद केली.
विशेषतः गुरु तेग बहादूर यांचे बलिदान शीख इतिहासातील महत्त्वपूर्ण टप्पा आहे. धार्मिक स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी दिलेले सर्वोच्च बलिदान आणि राज्याच्या अन्यायाविरोधातील त्यांच्या लढ्यामुळे शीख धर्माची ताकद अधिक बळकट झाली. गुरु गोविंद सिंग यांनी खालसा पंथ स्थापन करून शौर्य, शिस्त आणि धर्मरक्षणाची परंपरा अधिक बलवान केली.
प्रदर्शनात गुरूंच्या कार्याचा आढावा सचित्र फलक, छायाचित्रे, ऐतिहासिक संदर्भ आणि लिखित माहितीच्या माध्यमातून दिला गेला आहे. यामुळे तरुण पिढीला शीख धर्माचा इतिहास समजून घेण्याची संधी मिळाली आहे, तसेच धार्मिक श्रद्धा आणि सामाजिक मूल्यांचा संगम अनुभवता येत आहे.
