-
भारतात चंदनाच्या लाकडाला अत्यंत विशेष महत्त्व आहे. याचे धार्मिक, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व खूप खोलवर रुजलेले आहे. हिंदू धर्मात चंदनाचा वापर पूजा-अर्चा, टिळा लावणे आणि देवी-देवतांच्या श्रृंगारात दीर्घकाळापासून केला जात आहे.
-
चंदनाच्या लाकडात नैसर्गिक सुगंध आणि तेल आढळते. पांढऱ्या चंदनाचा वापर विशेषतः पूजा आणि धार्मिक विधींमध्ये केला जातो. याचे लाकूड घासून पाणी किंवा गुलाब पाण्याच्या मदतीने चंदनाचा लेप तयार केला जातो. चंदनाचा वापर कपाळावर टिळा लावण्यासाठीही होतो. पण तुम्हाला माहिती आहे का की देशातील कोणत्या ठिकाणाला ‘चंदन शहर’ म्हणतात आणि कोणत्या राज्यात त्याचे उत्पादन सर्वाधिक होते? चला जाणून घेऊया.
-
खरं तर, म्हैसूरला चंदनाचे शहर म्हटले जाते. म्हैसूर आणि त्याच्या आसपासचा परिसर दीर्घकाळापासून चंदनाच्या झाडांसाठी ओळखला जातो.
-
सर्वाधिक चंदन उत्पादन करणारे राज्य
भारतात सर्वाधिक चंदनाचे उत्पादन कर्नाटक राज्य करते. कर्नाटक राज्यातील म्हैसूर, शिवमोग्गा, धारवाड, हावेरी, हासन, चिकमगलूर आणि बेळगाव यांसारखे भाग चंदनाच्या उत्पादनासाठी ओळखले जातात. -
कर्नाटकाव्यतिरिक्त तमिळनाडू, केरळ, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यांसारख्या राज्यांतही चंदनाचे उत्पादन होते.
-
चंदनाचा वापर कुठे-कुठे होतो?
चंदनाचा वापर तेलाव्यतिरिक्त साबण, अगरबत्ती, अत्तर आणि शोभेच्या वस्तू यांसारखी अनेक उत्पादने तयार करण्यासाठी केला जातो. -
चंदनाच्या झाडातील सुगंधित तेलाचा मुख्य भाग त्याच्या खोडाच्या आतील भागात, ज्याला ‘हार्टवुड’ म्हणतात, त्यात साचलेला असतो. म्हणूनच झाडाचे वय आणि लाकडाची गुणवत्ता यांचा एकमेकांशी थेट संबंध असतो.
-
चंदन महाग का असते?
सामान्यतः चंदनाच्या झाडाला ‘लाल सोने’ असेही म्हणतात. खरं तर, याची किंमत खूप जास्त असते. चांगल्या गुणवत्तेचे सुगंधित लाकूड तयार होण्यासाठी अनेक वर्षे लागतात. झाडाच्या ज्या भागात सुगंधित तेल जास्त प्रमाणात साचते, तो भाग वेळेनुसार विकसित होतो; म्हणूनच याची किंमत अधिक असते. चंदनाचे सर्वात मौल्यवान लाकूड खोडाच्या आतील ‘हार्टवुड’ हेच असते, तर झाडाचा बाहेरील भाग तितकासा मौल्यवान नसतो.
तुकाराम मुंढे न्यूयॉर्क टाईम्सच्या फ्रंट पेजवर; ‘रॉकस्टार’ म्हणत केलं कारवायांचं कौतुक!
