यापूर्वी २०२२ मध्ये झालेल्या बंडामुळे शिवसेना दुभंगली होती आणि त्यामुळं महाविकास आघाडी सरकार कोसळलं होतं. आता मात्र, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षातील नऊपैकी सहा खासदार जर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेत सामील झाले, तर या संभाव्य बंडाचा परिणाम केवळ उद्धव ठाकरे यांच्यापुरता मर्यादित राहणार नाही, तर राज्यातील सत्ताधारी महायुतीतील राजकीय समीकरणांवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
सध्या शिंदे यांच्या शिवसेनेकडे ७ खासदार आहेत, तर भाजपकडे ९ खासदार आहेत. जर ठाकरे गटाचे ६ खासदार शिंदे गटात आले, तर लोकसभेत शिंदे यांच्या पक्षाची ताकद १३ खासदारांवर पोहोचेल. त्यामुळे महायुतीतील शक्ती-संतुलनात लक्षणीय बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
‘ऑपरेशन टायगर’ आणि बंडाची वेळ का महत्त्वाची?
राजकीय जाणकारांच्या मते, या संभाव्य बंडाची वेळ अत्यंत महत्त्वाची आहे. २०२२ मधील फुटीनंतर तब्बल दोन वर्षे शिंदे गटाने ठाकरे गटात एवढी मोठी फूट पाडण्याचा प्रयत्न केला नव्हता. मात्र, विधानसभा निवडणुकीनंतर महायुतीतील ताकदीचे संतुलन भाजपच्या बाजूने झुकल्याचे चित्र निर्माण झाले. त्यामुळे स्वतःचे राजकीय महत्त्व आणि पक्षाची ताकद वाढवणे शिंदे गटासाठी आवश्यक बनले.
शिंदे गटातील काही नेते सध्या सुरू असलेल्या या मोहिमेला ‘ऑपरेशन टायगर’ असे संबोधत आहेत. त्यांच्या मते, केवळ आमदार नव्हे तर खासदारांचे संख्याबळही राष्ट्रीय राजकारणात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतं. त्यामुळे लोकसभेतील संख्या वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. सध्या केंद्रातील एनडीएकडे २९३ खासदार असून भाजपकडे २४० जागा आहेत. शिंदे गटाचे संख्याबळ वाढल्यास दिल्लीतील त्यांच्या राजकीय वजनातही वाढ होऊ शकते.
शिंदे गटाचा मास्टरस्ट्रोक! फडणवीसांची कोंडी?
विधानसभा निवडणुकीनंतर महाराष्ट्राच्या राजकारणात एकनाथ शिंदे यांचे महत्त्व कमी झाल्याची चर्चा होती. मात्र, लोकसभेतील संभाव्य वाढत्या संख्याबळामुळे त्यांनी अद्यापही स्वतःचे राजकीय महत्त्व कायम असल्याचे दाखवून दिल्याचे त्यांच्या समर्थकांचे मत आहे. शिंदे गटातील एका वरिष्ठ नेत्याच्या मते, “लोकांनी शिंदेंचे राजकीय महत्त्व कमी झाल्याचे मानायला सुरुवात केली होती. मात्र, त्यांनी पुन्हा एकदा योग्य वेळी राजकीय खेळी करून आपली ताकद दाखवून दिली आहे.”
दुसरीकडे, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) या घडामोडीकडे वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहत आहे. पक्षाच्या नेत्या सुषमा अंधारे यांनी नुकतेच म्हटले होते, “हा उद्धव ठाकरेंचा पराभव नाही, तर देवेंद्र फडणवीसांचा पराभव आहे.”
भाजप विरुद्ध शिवसेना संघर्ष अधिक तीव्र होणार?
विधानसभा निवडणुकीनंतर महायुतीत भाजपची स्थिती अधिक मजबूत झाली आहे. मंत्रिपदांचे वाटप, विधानपरिषद निवडणुका, महामंडळांवरील नियुक्त्या तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमधील जागावाटप यांसारख्या मुद्द्यांवरून महायुतीत आधीपासूनच सूक्ष्म मतभेद असल्याची चर्चा आहे.
विशेषतः शिवसेनेचा प्रभाव असलेल्या भागांत भाजपचा वाढता विस्तार शिंदे गटासाठी चिंतेचा विषय मानला जात आहे. अशा परिस्थितीत लोकसभेतील स्वतःचे स्थान अधिक मजबूत करून एकनाथ शिंदे केवळ उद्धव ठाकरे यांनाच आव्हान देत नाहीत, तर महाराष्ट्रातील राजकीय चर्चेत भाजपशी अधिक समतोल भूमिकेत संवाद साधण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे. आगामी काळात या संभाव्य बंडाचे वास्तव काय ठरते आणि त्याचा महायुतीतील सत्तासमीकरणांवर किती परिणाम होतो, याकडे राज्याच्या राजकारणाचे लक्ष लागले आहे.
आकड्यांचं गणित काय सांगतं?
महाराष्ट्र विधानसभेत भाजप १३२ आमदारांसह महायुतीतील सर्वात मोठा पक्ष आहे. तर शिंदे यांच्या शिवसेनेकडे ५७ आमदार आहेत. विधानसभा निवडणुकीनंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्रीपदाची सूत्रे स्वीकारली, तर एकनाथ शिंदे यांना उपमुख्यमंत्रीपद स्वीकारावे लागले.
संसदेतील चित्र वेगळे आहे…
- लोकसभेत महाराष्ट्रातील भाजप आणि शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) यांच्याकडे प्रत्येकी ९ खासदार आहेत.
- शिंदे यांच्या शिवसेनेकडे ७ खासदार आहेत.
- ठाकरे गटाचे ६ खासदार शिंदे गटात गेल्यास त्यांची संख्या १३ वर जाईल.
अशा परिस्थितीत विरोधी पक्षांची ताकद कमी होण्याबरोबरच महाराष्ट्रातील एनडीएतील अंतर्गत राजकीय स्पर्धाही वाढू शकते. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, या घडामोडींचा तात्कालिक फटका उद्धव ठाकरे यांना बसला, तरी दीर्घकालीन परिणाम महायुतीतील सत्तासंतुलनावर दिसू शकतात. लोकसभेतील वाढलेल्या संख्याबळामुळे शिंदे गटाच्या ताकदीकडं दुर्लक्ष करणे भाजपसाठी कठीण ठरू शकते.
