व्यक्तिवेध : कादर अतिया

कोची बिएनाले या गेल्या १२ वर्षांत भारतातल्या सर्व राज्यांतील कलाप्रेमींमध्ये लोकप्रिय झालेल्या आणि जागतिक मान्यताही मिळवलेल्या दृश्यकला महाप्रदर्शनाचे २०२८ चे गुंफणकार म्हणून कादर अतिया यांची निवड नुकतीच घोषित झाली. अनुभवी आणि विचारी दृश्यकलावंताच्याच हाती महाप्रदर्शनाची सूत्रे सोपवण्याची परंपरा कोची बिएनालेने यंदाही पाळली आहे. कादर यांची प्रदर्शने युरोप, अमेरिका व ऑस्ट्रेलिया खंडांत अधिक झाली. ते भारतीय नागरिक नाहीत. भारतीयांना कादर यांचे काम माहीत असेलच असे नाही. पण फ्रान्समध्ये जन्मलेल्या आणि अरब ( अल्जेरियन) आई / ज्यू- फ्रेंच वडील यांचे अपत्य असलेल्या कादर अतिया यांनी बहुसांस्कृतिकतेचा ‘जन्मसिद्ध’ वारसा विचारपूर्वक पुढे नेला. त्यासाठी युरोप सोडून आफ्रिकेत काँगोमध्ये तसेच दक्षिण अमेरिकेतील अनेक देशांत काही वर्षे राहूून त्यांनी संस्कृतींचा अभ्यास केला, तसा भारताचाही ते करतील, अशी अपेक्षा आहे. वसाहतवादी कल्पना आणि धारणांपासून सर्वांनाच मुक्ती मिळावी, हा विचार त्यांच्या कलाकृतींतून प्रतीत होतो. वसाहतवादाची मूळ प्रेरणा दमन हीच आहे. या दमनवादाला आव्हान देण्यातूनच मानवजात दुरुस्त (रिपेअर ) होईल, असे काहीसे त्यांच्या विचारांचे सार. त्यामुळे त्यांच्या कलाकृतींच्या नावांतही ‘रिपेअर’ हा शब्द येतो. आता हा विचार कोची बिएनालेमार्फत, १५० ते २०० चित्रकार निवडून त्यांना पुढे नेता येईल.