लोकमानस : एकध्रुवीय व्यवस्था घातक

महासत्तांवरही नियंत्रण हवे

‘सत्ता के लिये संतुलन…’ हे संपादकीय (२ ऑक्टोबर) वाचले. अमेरिकेच्या जागतिक हस्तक्षेपाचा इतिहास मोठा आहे. चुकीच्या माहितीच्या आधारे झालेले युद्ध इराक आणि संपूर्ण मध्यपूर्वेला दीर्घकाळ अस्थिर करून गेले. शीतयुद्धाच्या काळात अमेरिकेसमोर रशियासारखी तुल्यबळ महासत्ता असल्याने जागतिक सत्तेवर एक प्रकारचे संतुलन होते. १९९० मधील सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर मात्र अमेरिकेचे वर्चस्व मोठ्या प्रमाणात वाढले आणि जग काही काळ एकध्रुवीय झाले. आज रशिया आणि चीन अमेरिकेपुढे आव्हान उभे करत आहेत. तरीही इराणबरोबरचा संघर्ष आणि व्हेनेझुएलासारख्या देशांबाबतची अमेरिकेची भूमिका पाहता महासत्तांच्या हस्तक्षेपाचा प्रश्न कायम आहे. महासत्तांवर आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि युनोसारख्या संस्थांचे नियंत्रण आवश्यक आहे. कारण युद्ध सुरू करणे सोपे असते, पण त्यातून निर्माण झालेली अस्थिरता संपवणे अत्यंत कठीण असते. सामथ्र्याला संतुलनाची जोड नसेल, तर ते सामर्थ्य संरक्षणाचे साधन न राहता हस्तक्षेपाचे कारण ठरू शकते. आजच्या अस्थिर जगात कोण जिंकणार यापेक्षा युद्ध टळणार का, थांबणार हा हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत.

– अनिल साखरे, कोपरी (ठाणे)

पक्षनिरपेक्ष कारवाई अपेक्षित

‘हे राज्य गुंडांचे?’ हा ‘अन्वयार्थ’ (२ ऑक्टोबर) वाचला. एकेकाळी सुसंस्कृत म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या महाराष्ट्राचे चित्र आज बदलले आहे. महाराष्ट्रामध्ये पुणे हे सांस्कृतिक शहर म्हणून ओळखले जात असे. आज त्याच पुण्यात गुन्हेगारी वाढली आहे. ्त्रिरयांवरील अत्याचारांचे प्रमाणही प्रचंड आहे. आज महाराष्ट्र बिहारच्या पावलावर पाऊल ठेवताना दिसतो. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचा नेते व कार्यकर्त्यांवर वचक होता तसा शिंदे यांचा वचक नाही. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी गुन्हेगार कोणत्याही पक्षाचा असला तरी कायद्यासमोर सारे समान मानून कडक कारवाईचे आदेश दिले पाहिजेत. कायद्याचे राज्य पुन्हा प्रस्थापित केले पाहिजे.

– उज्ज्वला मालाडकर, बाणेर (पुणे)