मान राखून मान वाढवावा!

कशी करणार तो वृद्ध तक्रार?

ठाण्यातील एका वृद्ध माणसाला एका रिक्षाचालकाने मारहाण केल्याची बातमी (लोकसत्ता- ११ जून) वाचली. कारण काय तर वृद्ध माणसाने त्या रिक्षाचालकाला रस्त्यावर थुंकल्याबद्दल हटकले. तेवढ्यावरून चालकाने वृद्धाला मारहाण केली. स्थानिक पक्षाच्या लोकांनी चालकाला शोधण्यासाठी मदत करूनही, पोलीस पुढील कारवाई करू शकत नाहीत. का? तर वृद्ध माणूस तक्रार करायला पुढे येत नाही! मुळात रस्त्यावर थुंकणे हे अनिष्टच आणि विशिष्ट ठिकाणी तर तो गुन्हा मानून कारवाईही होत असते. तरीदेखील, थुंकण्याविरुद्ध एखाद्या माणसाने बोलण्याचीही चोरी झाली आहे. स्वच्छतेबद्दल आपण सगळे भारतीय आनंदीच आहोत म्हणा. यामध्ये परप्रांतीय, पक्ष वगैरे काहीच महत्त्वाचे नाही. मुद्दा हा की, यावर काही उपाय आहे की नाही? इतर देशांचे स्वच्छतेबद्दल कौतुक करायला आपले लोक मागे राहात नाहीत. मात्र स्वत:च्या देशात ही अस्वच्छता आपण राजरोसपणे स्वीकारतो आणि त्यावर कोणी जागरूक नागरिकांनी निषेध नोंदवला तर त्याला होणारी मारहाण थोपवायला आपली यंत्रणाही तक्रारीची वाट पाहते! कशी करणार तो वृद्ध तक्रार? घाबरणारच ना? कोणीही यावे, रस्त्यावर थुंकावे, रस्ते काबीज करावेत आणि याला कोणी वाली नसावे यापेक्षा दु:ख काय?

– प्रकाश मिराशी, ठाणे

बेकायदा कृतीवर आक्षेपाचा अधिकार

ठाण्याच्या ज्युपिटर हॉस्पिटल बाहेर रस्त्यावर थुंकू नका म्हणून एका ज्येष्ठ नागरिकाने आक्षेप घेतला म्हणून त्यांच्यावर एका रिक्षाचालकाद्वारे प्राणघातक ठरू शकला असता असा हल्ला केला गेला हे ऐकून मन विचलित झाले. मी जेव्हा बीकेसी, मुंबई येथे सेवेस होतो, तेव्हा वांद्रे पूर्व येथे सकाळी बसच्या रांगेत उभा असताना माझ्या समोरचा उत्तर भारतीय युवक पचकन बाजूला थुंकला. मी त्याला तेथे थुंकू नको असे बजावले असता, ‘आप यहाँ के मुख्यमंत्री है क्या?’ असा त्याने अरेरावीने मला प्रतिप्रश्न केला. प्रकरण तेथपर्यंत संपले, परंतु दुर्दैवाची गोष्ट ही की रांगेतील इतर कुणीही मला पाठिंबा देण्यास पुढे सरसावले नाही. नंतरही एकदा पत्नीसह अंधेरी स्टेशन पूर्व येथे जिन्यावरून उतरलो एवढ्यात बाजूला असलेल्या स्टॉलमधील विक्रेत्याने मधोमध पिचकारी मारली. मी त्याला खडसावले असता,आता ठाण्याला झाले तेच होण्यासारखी परिस्थिती होती!

हे किस्से सांगण्यामागचे तात्पर्य हे आहे की आपण सार्वजनिक ठिकाणी थुंकतो म्हणजे काहीही गैर करत नाही, ही सर्वमान्य कृती आहे, अशी मानसिकता धारण करूनच ही माणसे चालत असतात. तू मुख्यमंत्री आहेस का हे विचारण्यामागे अर्थ असा की तू एक सर्वसामान्य नागरिक असशील तर माझ्या बेकायदा कृत्यावर आक्षेप घेण्याचा अधिकार तुला नाही. ही मानसिकता बदलणे गरजेचे आहे.

– दीपक मच्याडो, वसई