शिंदे राजघराणे आणि महाराष्ट्र: महादजी शिंदेंचे शौर्य ते शिवनेरीचा जीर्णोद्धार
ग्वाल्हेरचे शिंदे राजघराणे मराठा साम्राज्याचे आधारस्तंभ होते. राणोजीराव शिंदे यांनी हे राज्य स्थापन केले, तर महादजी शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली उत्तर भारतावर मराठ्यांचे वर्चस्व प्रस्थापित झाले. शिंदे राजघराण्याने शिक्षण, समाजकारण आणि वारसा संरक्षणात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. महाराजा माधोराव आणि जीवाजीराव शिंदे यांनी शिवनेरी किल्ल्याची दुरुस्ती, मराठा मंदिर आणि रयत शिक्षण संस्थेला मदत केली. आजही शिंदे घराण्याचा वारसा ज्योतिरादित्य शिंदे पुढे नेत आहेत.