मेंदूच्या ‘या’ आदिम भागात आहे जाणीवेचे उगमस्थान; न्यूरोसायन्समधील शोध काय सांगतो?

विज्ञान आणि तत्त्वज्ञानात जाणीवेची व्याख्या करणे सर्वात कठीण मानले जाते. जाणीव म्हणजे केवळ झोपेतून 'जागे असणे' नव्हे, तर जागृत अवस्थेत 'अनुभव घेता येणे' होय. आपण एखादे गाणे ऐकतो, तेव्हा कान फक्त आवाज ऐकत नाहीत, तर मन त्या संगीताचा आनंद घेते. आपल्याला सुई टोचते, तेव्हा केवळ शरीराला जखम होत नाही, तर 'मला वेदना होत आहेत' अशी अंतर्गत जाणीव होते.

पावसाळा सुरू झाला की डेंग्यू, मलेरिया आणि पोटाचे विकार वाढतात. या काळात शरीराची पचनशक्ती मंदावलेली असल्याने योग्य आहार घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. आजारांपासून दूर राहण्यासाठी उकळलेले पाणी पिणे, हलका व ताजा आहार घेणे आणि मसाल्यांचा योग्य वापर करणे फायदेशीर ठरते. पावसाळ्यात काय खावे आणि काय टाळावे याविषयी सविस्तर माहिती.

रॉबर्ट कियोसाकी, 'रिच डॅड पुअर डॅड' पुस्तकाचे लेखक, आर्थिक संकटाच्या काळात आर्थिक साक्षरतेवर भर देण्याचे महत्त्व सांगतात. त्यांच्या 'एक्स'वरील पोस्टमध्ये त्यांनी "डुकराला गायला शिकवू नका" असे म्हणत, आर्थिक सल्ला देताना लोकांचा त्रास कसा होतो यावर खंत व्यक्त केली. त्यांनी जागतिक आर्थिक संकटाचा इशारा देत, चीनचा उदय, अमेरिकन अर्थव्यवस्थेची दिवाळखोरी आणि एआयमुळे होणारी नोकरकपात यांचा उल्लेख केला.

आग्रा येथील वकील सुनील सिंह यांचा प्रिय पाळीव पोपट 'माऊ' वादळामुळे हरवला. त्याच्या शोधासाठी सिंह कुटुंबाने शहरभर बॅनर लावून ५० हजार रुपयांचे बक्षीस जाहीर केले. अनेकांनी मदतीचा प्रयत्न केला, पण माऊ सापडला नाही. अखेर एका अज्ञात व्यक्तीने माऊ सापडल्याचे सांगितले. पैसे मिळाल्यानंतर माऊ परत मिळाला.

"रिच डॅड पुअर डॅड" चे लेखक रॉबर्ट कियोसाकी यांनी नुकत्याच आलेल्या घसरणी दरम्यान अधिक सोने आणि चांदी खरेदी केली आहे. त्यांनी 'एक्स'वर जिम रॉजर्स यांचा उल्लेख करत म्हटले की, सोने आणि चांदीच्या किमती गगनाला भिडतील, पण या प्रवासात मोठी घसरण आणि चढ-उतार होतील. कियोसाकी यांनी जागतिक अर्थव्यवस्थेतील संकटामुळे सोने-चांदी खरेदी केल्याचे सांगितले.

पन्नाशीनंतर शरीरातील स्नायूंची ताकद, सहनशक्ती आणि संतुलन या शारीरिक क्षमता सर्वात आधी कमी होऊ लागतात. या बदलांना 'सार्कोपेनिया' म्हटले जाते. मात्र, सक्रिय जीवनशैली, योग्य एरोबिक्स, स्ट्रेंथ ट्रेनिंग आणि संतुलनाचे व्यायाम याद्वारे वाढत्या वयातही शरीर निरोगी व स्वावलंबी ठेवणे सहज शक्य आहे, असे आधुनिक फिजिओथेरेपीतील संशोधन सांगते.

राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) पक्षात मतदारसंघ पुनर्रचना विधेयकावरून मतभेद उफाळले आहेत. रोहित पवार यांनी या विधेयकाला विरोध दर्शवला आहे, तर खासदार सुप्रिया सुळे यांनी विधेयकाबाबत वेगळी भूमिका घेतली आहे. रोहित पवार यांनी विधेयकामुळे राजकीय फायद्यासाठी मतदारसंघांची तोडफोड होईल, असा आरोप केला आहे. या मतभेदांमुळे पक्षात आलबेल नसल्याचे दिसून येत आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्या सुप्रिया सुळे यांनी दिल्लीतील सर्वपक्षीय बैठकीनंतर संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांचे पाया पडून आशीर्वाद घेतले. यावेळी केंद्रीय मंत्री जेपी नड्डाही उपस्थित होते. मतदारसंघ पुनर्रचना विधेयकाबाबत सुळे यांनी सकारात्मक भूमिका मांडली. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे विलिनीकरण होणार असल्याच्या चर्चांना मात्र त्यांनी फेटाळले. तसेच, केंद्रात मंत्रिपद मिळण्याच्या चर्चांवरही त्यांनी स्पष्टता दिली की, त्यांना असा कोणताही प्रस्ताव आलेला नाही.

स्वित्झर्लंडमधील सँड्रा लावी गोजकोविच यांनी दुबईतील कॉर्पोरेट नोकरी सोडून भारतात मोफत शाळा सुरू केली. १५ वर्षांपूर्वी भारतात आल्यावर त्यांनी पश्चिम बंगालच्या सागर बेटावर वंचित मुलांसाठी शाळा उघडली. सुरुवातीला अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागले, पण हळूहळू लोकांचा विश्वास मिळवला. आज त्यांच्या शाळेत हजारो मुलांना शिक्षण मिळते. सँड्रा यांना भारताने नम्रता आणि परिस्थितीचा स्वीकार शिकवला.

तेलंगणाच्या मेडिपल्ली येथील २५ वर्षीय सॉफ्टवेअर इंजिनिअर तेजस्विनीचा तलावात बुडून मृत्यू झाला. सीसीटीव्ही फुटेजमध्ये ती विवस्त्र अवस्थेत मंदिरात प्रवेश करताना दिसली. तिने देवीच्या मूर्तीसह तलावात उडी घेतली. तिचा मृतदेह सापडला, पण मूर्ती अद्याप सापडलेली नाही. पोलिस तपासात तिच्या मानसिक आरोग्याच्या समस्यांचा आणि आर्थिक व्यवहारांचा शोध घेत आहेत.

बलुचिस्तानचा प्रश्न केवळ आजच्या राजकारणापुरता मर्यादित नाही. त्याची पाळेमुळे भारताच्या फाळणीच्या काळात, विशेषतः १९४७ आणि १९४८ मध्ये झालेल्या घटनांमध्ये सापडतात. त्या काळात आजच्या बलुचिस्तानातील मोठा भूभाग कलात नावाच्या संस्थानाच्या ताब्यात होता. कलातचे शासक मीर अहमद यार खान यांचे म्हणणे होते की, त्यांचे राज्य इतर भारतीय संस्थानांपेक्षा वेगळे आहे. ब्रिटिशांशी झालेल्या जुन्या करारांमुळे कलातला विशेष दर्जा मिळाला होता आणि ब्रिटिश सत्ता संपल्यानंतर हे राज्य स्वतंत्र होण्याचा अधिकार राखून आहे, असा त्यांचा दावा होता.

हवामान आणि सामाजिक कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांना २१ व्या दिवशी दिल्लीच्या जंतर-मंतर आंदोलनस्थळावरून पोलिसांनी सफदरजंग रुग्णालयात (Safdarjung Hospital) दाखल केले आहे. या आंदोलनाची तुलना सोनम वांगचुक यांचे वडील आणि लडाखमधील ज्येष्ठ राजकीय नेते सोनम वांग्याल यांनी स्थानिक समुदायांना अनुसूचित जमातीचा दर्जा मिळावा, यासाठी १९८४ साली केलेल्या उपोषणाशी होते आहे.

रशिया-युक्रेन युद्धाने हे स्पष्ट केले आहे की, भविष्यातील लढाई केवळ युद्धभूमीवर नव्हे, तर डेटा सेंटर आणि AI प्रयोगशाळांमध्ये लढली जाईल. चीनची 'Intelligentized Warfare' संकल्पना आणि पाकिस्तानचे वाढते ड्रोन तंत्रज्ञान या दुहेरी आव्हानांचा सामना करण्यासाठी भारत सज्ज होत आहे. DRDO आणि iDEX च्या माध्यमातून भारतीय स्टार्टअप्स काउंटर-ड्रोन AI सिस्टीम्स विकसित करत आहेत.

सोनम वांगचुक यांच्या उपोषणाला २१ दिवस झाले असताना, केंद्र सरकारने त्यांना बळजबरीने रुग्णालयात दाखल केल्याचा आरोप केला जात आहे. अण्णा हजारे यांनी सरकारला वांगचुक यांच्या मागण्यांवर चर्चा करण्याचे आवाहन केले आहे. काँग्रेसने सरकारवर हुकूमशाहीचा आरोप केला असून, अण्णा हजारे यांनी भूमिका स्पष्ट करावी, अशी मागणी केली होती.

हल्ली अनेक जोडपी लग्नाआधी लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये राहतात. मराठी इंडस्ट्रीतील ईशा केसकर आणि ऋषी सक्सेना हे असेच एक लोकप्रिय कपल आहेत. ईशाने नुकत्याच दिलेल्या मुलाखतीत त्यांच्या ९ वर्षांच्या नात्याबद्दल भाष्य केलं. ईशाने ऋषीला पहिल्यांदा प्रपोज केलं होतं, पण त्याने नकार दिला होता. त्यांच्या नात्याची सुरुवात 'चला हवा येऊ द्या'च्या सेटवर झाली होती. ईशा आणि ऋषीने सोशल मीडियावर त्यांच्या नात्याची कबुली दिल्यानंतर ट्रोलिंगचा सामना केला होता.

मेरठमध्ये पत्नी दामिनीने प्रियकर तुषार आणि दोन सर्पमित्रांच्या मदतीने पती अतुल पनवारचा खून केला. अतुलच्या मृत्यूनंतर दामिनीने सर्पदंशाचा अपघात सांगितला, परंतु पोलिस तपासात खून उघड झाला. दामिनीने अतुलच्या दुधात झोपेच्या गोळ्या मिसळून, साप सोडून खून केला. २० लाख रुपयांच्या विम्याच्या रकमेसाठी हा कट रचला होता. दामिनी, तुषार आणि सर्पमित्रांना अटक करण्यात आली.

सत्य काय असतं? या प्रश्नाभोवती फिरणारा सिड विंचुरकर दिग्दर्शित आणि सई ताम्हणकरची मध्यवर्ती भूमिका असलेला "बोल बोल राणी" हा सस्पेन्स थ्रिलर चित्रपट आहे. पत्रकार आभास (सुबोध भावे) एका घटनेचा शोध घेतो, आणि त्यानंतर काय घडतं हे चित्रपटात दाखवलं आहे. सई ताम्हणकरने साकारलेली 'माया' भूमिका प्रभावी आहे. चित्रपटाचे संवाद आणि पार्श्वसंगीत उत्तम आहे.

रशिया-युक्रेन युद्धाने जगाला आधुनिक युद्धाचे नवे सूत्र दाखवून दिले आहे. आता रणांगणावर केवळ सैनिक किंवा महागडी क्षेपणास्त्रे नाही, तर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), स्वायत्त ड्रोन आणि डेटाच्या वेगावर जय-पराजय ठरत आहे. इलेक्ट्रॉनिक जॅमिंगमुळे GPS बंद पडले तरीही AI च्या मदतीने ड्रोन अचूक हल्ला करतं आहेत. भविष्यातील या 'सॉफ्टवेअर युद्धा'चा भारतासाठी काय इशारा आहे आणि जागतिक महासत्ता कशा प्रकारे स्वायत्त शस्त्रे सज्ज करत आहेत, याचा सखोल आढावा.

बिश्नोई टोळीने आमिर खानला लव्ह जिहादच्या आरोपावरून जीवे मारण्याची धमकी दिली आहे. सोशल मीडियावर पोस्ट शेअर करत टोळीच्या सदस्यांनी आमिर खानच्या तिसऱ्या विवाहावर आक्षेप घेतला आहे. आमिरने गौरी स्प्रॅटशी लग्न केले असून, त्यावरून त्याच्यावर लव्ह जिहादचा आरोप करण्यात आला आहे.

बॉलीवूड अभिनेता शाहरुख खान आणि गौरी खान यांच्या लग्नाला ३५ वर्षे झाली आहेत. त्यांच्या आंतरधर्मीय नात्यामुळे सुरुवातीला गौरीच्या कुटुंबीयांचा विरोध होता. शाहरुखने 'जितेंद्र कुमार तुली' आणि 'अभिनव' अशी नावे वापरून विश्वास जिंकला. गौरीनेही 'आयेशा' हे मुस्लिम नाव स्वीकारले. दोघांनीही आपल्या मुलांना धर्मनिरपेक्ष विचारसरणीने वाढवले. शाहरुख आणि गौरीने दोन्ही धर्मांचा आदर करत सण साजरे केले.

'कुछ कुछ होता है' चित्रपटात बालकलाकार म्हणून झळकलेली सना सईद पुन्हा चर्चेत आली आहे. तिला ईटिंग डिसऑर्डर असल्याचा खुलासा तिने केला आहे. अनेक वर्षे तिला बुलिमिया असल्याचं माहीत नव्हतं. इन्स्टाग्रामवर व्हिडीओ शेअर करत तिने या आजाराचं नाव सांगितलं. सना म्हणाली की, आता ती पूर्णपणे बरी झाली आहे आणि इतरांना मदत घेण्याचं आवाहन केलं.

उत्तर प्रदेशच्या कानपूरमधील २८ वर्षीय वैष्णवी शुक्लाने पाठीच्या कण्याच्या दुर्धर आजारामुळे आत्महत्या केली. सुसाइड नोटमध्ये तिने पती आणि सासरच्या नातेवाईकांचे कौतुक केले आहे. तिने आपल्या मृत्यूनंतरच्या वस्तूंचे वाटपही नमूद केले आहे.

Gold Mutual Fund Investment Guide: Top funds, risks, returns, and tax rules explained for Indian investors: सोन्यामध्ये सुरक्षित आणि सुलभ गुंतवणूक करण्यासाठी गोल्ड म्युच्युअल फंड हा एक उत्तम पर्याय आहे. या लेखामध्ये भारतातील लोकप्रिय गोल्ड म्युच्युअल फंड, त्यामधील गुंतवणुकीचे निकष, एसआयपी (SIP) द्वारे गुंतवणूक करण्याची पद्धत आणि करप्रणाली (Taxation) याबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे. बाजारातील चढ-उतारांचा अभ्यास करून दीर्घकालीन फायद्यासाठी योग्य फंड कसा निवडावा, याचे सखोल मार्गदर्शन तज्ज्ञांनी केले आहे.

केतन अग्रवालच्या हत्येला एक महिना झाला असून त्याचे वडील विशाल अग्रवाल यांनी पत्रकार परिषदेत सिया गोयलच्या पालकांवर टीका केली. विशाल अग्रवाल यांनी केतनच्या आठवणींना उजाळा दिला आणि सियाच्या वडिलांच्या दुटप्पी भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केला.

भारतीय फिनटेक क्षेत्रातील 'रेझरपे'ची यशोगाथा हर्षिल माथूर आणि शशांक कुमार यांच्या चिकाटीचे उदाहरण आहे. हर्षिल माथूर यांनी उच्च पगाराची नोकरी सोडून 'रेझरपे'ची स्थापना केली. सुरुवातीला बँकांकडून १०० नकार मिळाले, पण त्यांनी हार मानली नाही. 'वाय कॉम्बिनेटर'मध्ये निवड झाल्यामुळे त्यांचे नशीब पालटले. आज 'रेझरपे'चे मूल्यांकन ६४,५०० कोटी रुपये आहे.

सोनम वांगचुक यांनी कॉक्रोच जनता पार्टीच्या विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला पाठिंबा दिला असून ते उपोषण करत आहेत. कॉमेडियन कुणाल कामरानेही त्यांना पाठिंबा दिला आहे. मात्र, कामराच्या एका वादग्रस्त विधानामुळे त्याच्या अडचणी वाढल्या आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाच्या वकील अमिता सचदेव यांनी कामराला माफी मागण्याची आणि वादग्रस्त वक्तव्य हटवण्याची नोटीस दिली आहे. देवाचा अनादर सहन केला जाणार नाही, असे सचदेव यांनी म्हटले आहे.

उत्तर चीनमधील एका गावात डुकरांच्या गोठ्याजवळ खोदकाम सुरू असताना दगडात घडवलेले बुद्धमूर्तीचे शीर सापडले. सुरुवातीला हा केवळ एखादा जुना शिल्पखंड असावा, असे वाटत होते. मात्र तज्ज्ञांनी त्याची पाहणी केल्यानंतर या शोधाचे ऐतिहासिक महत्त्व समोर आले. ही शिल्पकृती सुमारे १,४०० वर्षांपूर्वीची असून, संग्रहालयात आधीपासून ठेवण्यात आलेल्या शिरविहीन बुद्धमूर्तीचाच हरवलेला भाग असण्याची शक्यता आहे.

बंगालच्या उपसागरात म्यानमारच्या रोहिंग्या अल्पसंख्याकांना घेऊन जाणाऱ्या दोन बोटी उलटल्यामुळे किमान ५०० लोकांचा मृत्यू झाल्याची भीती आहे. या बोटी जून महिन्याच्या अखेरीस म्यानमारच्या रखाईन प्रांतातून निघाल्या होत्या. खराब हवामानामुळे हा प्रवास धोकादायक ठरला. मलेशिया, इंडोनेशिया आणि थाइलंडमध्ये चांगले जीवनमान मिळवण्याच्या आशेने रोहिंग्या स्थलांतरितांनी हा धोकादायक प्रवास केला.

भारतीय क्रिकेट संघ इंग्लंड दौऱ्यावर असून, कार्डिफमध्ये दुसरा वनडे सामना पार पडला. 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा'चे कलाकार समीर चौघुले आणि ओमकार राऊत सामन्याला उपस्थित होते. त्यांनी टीम इंडियाला संदेश दिला आणि शार्दुल ठाकूरने त्यांचे कौतुक केलं. समीर आणि ओमकारने त्यांच्या विनोदी शैलीतून सर्वांना हसवले. शार्दुलने त्यांचे आभार मानले.

गेल्या वर्षभरात भारतीय शेअर बाजारात अनेक चढ-उतार झाले आहेत. इराण-अमेरिका संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने शेअर बाजारावर नकारात्मक परिणाम झाला. रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या गुंतवणूकदारांना २०२६ हे वर्ष कठीण गेले असून, ३.५३ लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले आहे. किरकोळ व्यवसायातील मंद वाढ, तेल आणि वायू व्यवसायातील कमजोरी यामुळे रिलायन्सच्या शेअर्सवर दबाव राहिला आहे. कंपनीच्या विविध विभागांची कामगिरी समाधानकारक नसल्याने शेअर बाजारात निराशा आहे.

रात्री घेतलेले मद्य सकाळपर्यंत पूर्णपणे शरीरातून बाहेर पडते, असा अनेकांचा समज असतो. प्रत्यक्षात नशा कमी झाल्याची भावना आणि शरीरातून मद्य किंवा त्याचे जैविक अवशेष पूर्णपणे नाहीसे होणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. त्यामुळे आदल्या रात्री घेतलेली दारू हँगओवर उतरल्यावर दुसऱ्या दिवशी बाहेर पडत असा गैरसमज बाळगणे चुकीचे आहे.