१८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात ‘चपाती’ने घडवला होता इतिहास; काय होती चपाती चळवळ?

ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या राजवटीविरुद्ध १० मे १८५७ रोजी मेरठ येथे मोठा उठाव झाला आणि काही दिवसांतच या उठावाचे लोण उत्तर आणि मध्य भारतात पसरले. मंगल पांडे, राणी लक्ष्मीबाई, तात्या टोपे आणि बहादुर शाह झफर यांच्या नेतृत्वाखाली या उठावाने संघर्षाचे स्वरूप धारण केले. या चळवळीने ब्रिटीश सत्तेच्या पायाभरणीला पहिल्यांदाच मोठा धक्का दिला आणि भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला निर्णायक दिशा दिली. परंतु, या उठावाची किंवा संघर्षाची सुरुवात होण्यापूर्वी ब्रिटीशांना त्याची चाहूल लागली होती. यासाठी कारणीभूत होती एक चपाती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नारी शक्ती वंदन अधिनियम आणि मतदारसंघ पुनर्रचना विधेयक लोकसभेत मंजूर न होण्यावरून विरोधकांवर टीका केली. काँग्रेस, डीएमके, टीएमसी आणि समाजवादी पक्षांनी महिलांच्या स्वप्नांची भ्रूणहत्या केली असल्याचा आरोप केला. मोदी म्हणाले की, या पक्षांच्या स्वार्थी राजकारणामुळे देशातील महिलांचे नुकसान झाले आहे आणि त्यांनी महिलांच्या आत्मसन्मानाला ठेच पोहोचवली आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत भारतीय ध्वज असलेल्या दोन व्यापारी जहाजांवर गोळीबार झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे. इराण आणि अमेरिकेतील तणावामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनीत तेल आणि वायू वाहतुकीत अडथळे निर्माण झाले आहेत. इराणने सामुद्रधुनी बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या घटनेनंतर भारतीय जहाजांनी मागे जाण्याचा निर्णय घेतला आहे.

लोकप्रिय अभिनेता अतुल तोडणकर याला २१ जानेवारी २०२४ रोजी ब्रेन हॅमरेजचं निदान झालं होतं. या आजारपणात त्याला आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागले. प्रशांत दामले यांनी त्याला आर्थिक सहाय्य केले. अतुलने सांगितले की, उपचार खर्चिक असल्याने त्याला अडचण येत होती, पण प्रशांत दामले यांनी सर्व खर्च उचलला. आता अतुल पूर्णपणे बरा झाला असून रंगभूमीवर सक्रिय आहे.

ओरॅकलने ३० हजार कर्मचाऱ्यांची कपात केल्यानंतर मेटा प्लॅटफॉर्मनेही २०२६ मध्ये १६,००० कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करण्याची तयारी केली आहे. पहिल्या टप्प्यात २० मे पासून ८,००० कर्मचाऱ्यांना फटका बसेल. मेटा कंपनी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सवर लक्ष केंद्रित करत असून, १३५ अब्ज डॉलर्सचा भांडवली खर्च डेटा सेंटर्स, चिप्स आणि सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटसाठी करणार आहे. २०२२ आणि २०२३ मध्येही मेटाने २१,००० कर्मचाऱ्यांना कमी केले होते.

वैद्यकीय क्षेत्राने गेल्या काही दशकांत कॅन्सरसारख्या जीवघेण्या आजारावर मात करण्यासाठी अभूतपूर्व प्रगती केली आहे. कीट्रुडाला आधुनिक वैद्यकशास्त्रातील एक 'मॅजिक ड्रग' मानले जाते. पेंब्रोलिझुमॅब (Pembrolizumab) या शास्त्रीय नावाने ओळखले जाणारे हे औषध आज जगभरातील २० हून अधिक प्रकारच्या कॅन्सरवर उपचार करण्यासाठी वापरले जाते. मात्र, विज्ञानाच्या या चमत्काराबरोबरच त्याचे अवाढव्य अर्थकारण आणि सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर असणारी किंमत यामुळे हे औषध सध्या जागतिक चर्चेचा आणि वादाचा विषय ठरले आहे.

‘बिग बॉस मराठी’च्या सहाव्या सीझनचा महाअंतिम सोहळा १९ एप्रिल रोजी होणार आहे. अंतिम फेरीत तन्वी कोलते, दीपाली सय्यद, विशाल कोटियन, अनुश्री माने आणि राकेश बापट पोहोचले आहेत. अभिनेत्री प्रतीक्षा मुणगेकरने सोशल मीडियावर अनुश्री मानेला पाठिंबा देणारी पोस्ट शेअर केली आहे. तिने अनुश्रीच्या खेळाचे कौतुक केले असून, तिच्या जिंकण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. अनुश्रीला सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्स आणि मराठी कलाकारांचा पाठिंबा मिळत आहे.

विधानसभा, लोकसभेत महिलांना ३३% आरक्षण देण्याबरोबरच लोकसभा मतदारसंघांची वाढ करण्यासाठीचे विधेयक लोकसभेत दोन तृतीयांश बहुमताअभावी फेटाळले गेले. 'इंडिया' आघाडीच्या एकजुटीमुळे एनडीए सरकारला पराभवाचा सामना करावा लागला. आदित्य ठाकरे यांनी केंद्र सरकारवर टीका करत, हे विधेयक लोकशाहीसाठी मारक ठरले असते असे म्हटले. त्यांनी २०२९ च्या निवडणुकांसाठी ५४३ जागांमध्ये आरक्षण लागू करण्याचे आव्हान दिले.

बॉलीवूड अभिनेता अक्षय कुमारने नुकत्याच एका मुलाखतीत आपल्या मुलगा आरवबद्दल माहिती दिली. आरवला चित्रपटसृष्टीत रस नसून तो फॅशन इंडस्ट्रीत करिअर करत आहे. सध्या तो फॅशनचे बारकावे शिकत असून ४,५०० रुपयांची नोकरी करतो. आरव लंडनच्या युनिव्हर्सिटीमध्ये शिक्षण घेत आहे. अक्षय कुमार सध्या 'भूत बंगला' चित्रपटामुळे चर्चेत आहे आणि त्याचा आगामी चित्रपट 'वेलकम टू द जंगल' २०२६ मध्ये प्रदर्शित होणार आहे.

नाशिकच्या टीसीएस कंपनीत गेल्या चार वर्षांपासून लैंगिक शोषण, विनयभंग आणि धार्मिक भावना दुखावणे आदी प्रकार सुरू होते, याप्रकरणी गुन्हे दाखल झाले आहेत. या घटनेवर अमृता फडणवीस यांनी भाष्य करताना अॅक्सिस बँकेत असताना त्यांच्यासमोरही असे प्रकार घडल्याचे सांगितले. त्यांनी व्हिसल ब्लोइंगचे महत्त्व अधोरेखित केले. टीसीएसने तक्रारींची चौकशी सुरू केली असून कर्मचाऱ्यांना 'वर्क फ्रॉम होम' करण्यास सांगितले आहे.

अमिताभ बच्चन आणि राजेश खन्ना यांच्या 'आनंद' चित्रपटाच्या सेटवरील किस्सा सांगतो की, अमिताभ बच्चन वेळेचे पाबंद होते, तर राजेश खन्ना उशीर करत असत. यामुळे राजेश खन्ना नाराज होत. १९७३ मध्ये 'जंजीर'च्या यशानंतर अमिताभ बच्चन सुपरस्टार बनले, तर राजेश खन्ना यांचे चित्रपट फ्लॉप होऊ लागले. अपयशामुळे राजेश खन्ना यांना दारूचे व्यसन लागले.

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धविरामाच्या मुदतीपूर्वीच राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला इशारा दिला आहे की, बुधवारी करार न झाल्यास युद्धविराम संपुष्टात येऊ शकतो. ट्रम्प यांनी नाकेबंदी कायम ठेवण्याचे संकेत दिले असून, बॉम्बफेक पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता वर्तवली आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

अमेरिकेच्या ट्रम्प प्रशासनाने रशियाकडून समुद्रमार्गे येणाऱ्या कच्च्या तेलाच्या खरेदीवरील निर्बंध भारतासाठी शिथिल केले आहेत. यामुळे भारताला १६ मे २०२६ पर्यंत रशियाकडून तेल आयात करता येईल. इराणकडून मात्र तेल खरेदीवर बंदी कायम आहे. या निर्णयामुळे भारताच्या तेल आयातीचा मार्ग मोकळा झाला आहे. अमेरिकेच्या या भूमिकेवर भारताने अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

अक्षय कुमारने 'हेरा फेरी ३' चित्रपट सध्या थांबले असल्याचे जाहीर केले आहे. परेश रावल यांच्या एक्झिट आणि कॉपीराईट वादामुळे चित्रपट चर्चेत होता. अक्षयने सांगितले की, पुढील वर्षभर तरी चित्रपट येण्याची शक्यता नाही. तांत्रिक समस्या आणि कायदेशीर करारांमुळे प्रोजेक्ट पुढे ढकलला गेला आहे. त्यामुळे प्रेक्षकांचा हिरमोड झाला आहे.

इराणने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे युरेनियम आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबतचे दावे फेटाळले आहेत. इराणी संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागेर गालिबाफ यांनी ट्रम्प यांच्या सात विधाने खोटी असल्याचे सांगितले. इराणचे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बगाई यांनी स्पष्ट केले की, इराण आपले समृद्ध युरेनियम परदेशात पाठवणार नाही. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत गालिबाफ यांनी निर्बंधांवर अवलंबून असल्याचे सांगितले. इराण पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने चर्चेसाठी तयार आहे.

सकाळी उठल्यावर टाचेत होणारी वेदना ही 'प्लांटर फेशियाईटिस'मुळे असू शकते. प्लांटर फेशिया हा पायाच्या तळाशी असलेला पट्टा आहे, जो ताणल्यामुळे सूजतो. वजन जास्त असणे, सपाट पाय, कडक पादत्राणे वापरणे यामुळे हा त्रास होऊ शकतो. उपचारात संतुलित हालचाल, योग्य पादत्राणे, स्ट्रेचिंग, आणि फिजिओथेरेपीचा समावेश आहे. वेदना कमी झाली तरी समस्या कायम राहू शकते, त्यामुळे योग्य उपचार आवश्यक आहेत.

प्रिया बेर्डे, मराठी अभिनेत्री, 'भुल भुलैय्या' नाटकाद्वारे रंगभूमीवर पुनरागमन करत आहेत. एका मुलाखतीत त्यांनी पुण्याजवळच्या गावात रात्रीच्या प्रवासादरम्यान आलेला भीतीदायक अनुभव शेअर केला. गाडी चालवताना त्यांना मागे कुणीतरी बसल्याचा भास झाला, ज्यामुळे त्या खूप घाबरल्या. स्वामी समर्थ आणि दत्त गुरूंचा धावा केल्यावर त्यांना शांती मिळाली. त्यानंतर त्यांनी रात्री प्रवास करणे टाळले.

संसदेच्या विशेष अधिवेशनात महिलांना ३३% आरक्षण देणाऱ्या विधेयकावर चर्चा झाली. राहुल गांधींनी भाषणात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना जादूगाराची उपमा दिली, ज्यावर सत्ताधारी बाकांवरून तीव्र नापसंती व्यक्त झाली. राहुल गांधींनी भाजपावर हल्लाबोल करताना, हे विधेयक महिलांच्या आडून देशाचा निवडणूक नकाशा बदलण्याचा प्रयत्न असल्याचा आरोप केला. त्यांनी जातनिहाय जनगणनेचा मुद्दाही उपस्थित केला.

संजय लीला भन्साळींचा नवीन चित्रपट 'लव्ह अँड वॉर' २१ जानेवारी २०२७ रोजी प्रदर्शित होणार आहे. रणबीर कपूर, आलिया भट्ट आणि विक्की कौशल यांच्या प्रमुख भूमिका असलेल्या या चित्रपटाची प्रेक्षक आतुरतेने वाट पाहत आहेत. भन्साळींच्या भव्य सेट्स, जबरदस्त संगीत आणि सुंदर सादरीकरणासह हा चित्रपट हिंदी, तमिळ आणि तेलुगू भाषांमध्ये प्रदर्शित होईल.

महिला आरक्षण विधेयकावर चर्चा करण्यासाठी संसदेचं तीन दिवसीय विशेष अधिवेशन बोलावण्यात आलं आहे. विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी महिलांचं महत्त्व अधोरेखित करत भाषण केलं. भाषणादरम्यान त्यांनी मिश्किल टिप्पणी केली, ज्यामुळे सभागृहात हशा पिकला. त्यांनी त्यांच्या आजी इंदिरा गांधी यांच्याशी संबंधित एक आठवण सांगितली, ज्यातून सत्यासाठी लढण्याचा धडा मिळाल्याचं त्यांनी नमूद केलं.

अमेरिकेतील सिनेटर बर्नी सँडर्स यांनी इस्रायलला दिली जाणारी लष्करी मदत थांबवण्याचा ठराव मांडला आहे. इस्रायलने गाझा, वेस्ट बँक, इराण, लेबनॉनवर हल्ले करून हजारो लोकांचा बळी घेतला आहे. अमेरिकन नागरिक आणि सिनेटर याविरोधात आवाज उठवत आहेत. सँडर्स यांनी इस्रायलच्या युद्धखोरीवर टीका केली आणि करदात्यांचा पैसा जबाबदारीने वापरण्याची मागणी केली.

नागपूर: एसटी महामंडळात निवृत्त अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना उपदान (ग्रॅज्युटी) वेळेत न दिल्याने करोडो रुपयांचे व्याज द्यावे लागत आहे. एसटी कर्मचारी काँग्रेसचे सरचिटणीस श्रीरंग बरगे यांनी या घोटाळ्यात सहभागी अधिकारी व कर्मचाऱ्यांवर कारवाईची मागणी केली आहे. निवृत्त कर्मचाऱ्यांना ३० दिवसांच्या आत ग्रॅज्युटी मिळाली नाहीतर १०% व्याज द्यावे लागते. काही अधिकाऱ्यांच्या बेपर्वाईमुळे राज्यभरात दोन कोटी रुपयांपेक्षा अधिक व्याज देण्यात आले आहे.

महाराष्ट्रातील दुर्गम भागातील आदिवासी बोलीभाषांचा मौखिक वारसा जतन करण्यासाठी AI आणि LLM तंत्रज्ञानाचा वापर सुरू आहे. भिल्ल आणि कोरकू भाषांचे डिजिटल पुनरुज्जीवन करण्यासाठी स्वतंत्र भाषा मॉडेल्स विकसित केली जात आहेत. या भाषांचे दस्तावेजीकरण, भाषांतरण आणि डिजिटायझेशन करून त्यांचे अस्तित्व टिकवण्याचे प्रयत्न होत आहेत. AI तंत्रज्ञानामुळे या भाषांना संजीवनी मिळू शकते, परंतु त्यांचा वापर करणे माणसांच्या हातात आहे.

अमरावती: परतवाडा पोलिसांनी मुलींना जाळ्यात ओढून लैंगिक शोषण केल्याप्रकरणी अयान अहमद तनवीर अहमद या १९ वर्षीय आरोपीला अटक केली. अयानचा वाढदिवस साजरा करतानाचा व्हिडिओ व्हायरल झाला आहे. अयानने मुलींना फिरायला नेऊन गैरवर्तन केले. त्याच्या मित्र मानव सुगंधेने फ्लॅट उपलब्ध करून दिला. या प्रकरणात आठ जणांना अटक झाली असून आरोपींची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे.

'बिग बॉस मराठी'च्या सहाव्या सीझनच्या अंतिम फेरीत तन्वी कोलते, दीपाली सय्यद, विशाल कोटियन, अनुश्री माने आणि राकेश बापट पोहोचले आहेत. रेवा कौरासे बाहेर पडल्यावर तन्वीवर टीका झाली, पण अभिनेत्री प्राजक्ता नवनाळेने तन्वीला पाठिंबा दिला आहे. प्राजक्ताने तन्वीला खंबीर आणि बिनधास्त मुलगी म्हणून गौरवले आणि तिच्या समर्थनार्थ इन्स्टाग्रामवर पोस्ट शेअर केली आहे.

नागपूर: परतवाडा आणि अचलपूर भागातील अल्पवयीन मुलांवरील लैंगिक अत्याचार प्रकरणात आरोपींचे भारतीय नागरिकत्व रद्द करण्याची मागणी भाजप नेत्या नवनीत राणा यांनी केली. यावर अल्पसंख्यांक आयोगाचे अध्यक्ष प्यारे खान यांनी नवनीत राणा यांच्यावर पोस्को अंतर्गत कारवाईची मागणी केली. खान यांनी राणा यांना दंगली घडवण्याचा आरोप केला. आरोपी अयान अहमद याने मुलींचे अश्लील चित्रीकरण करून ब्लॅकमेलिंग केले. मुस्लीम समाजाने आरोपीचा बहिष्कार करण्याचे ठरवले आहे.

वर्धा: महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेने 'महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा' (MAHATET) २०२६ साठी अर्ज भरण्याची अंतिम तारीख २४ एप्रिल २०२६ पर्यंत वाढवली आहे. तांत्रिक अडचणी आणि उमेदवारांच्या मागणीनुसार हा निर्णय घेतला आहे. आधीची अंतिम तारीख १६ एप्रिल होती. परीक्षेची मुख्य तारीख २१ जून २०२६ अपरिवर्तित आहे. उमेदवारांनी अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन अर्ज वेळेत पूर्ण करावेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

'जत्रा' चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यान एक हृदयद्रावक घटना घडली होती. पावसामुळे शूटिंग थांबवून काहीजण पाचगणीला जात होते, ज्यात क्रांती रेडकर होती. केदार शिंदेंनी तिला थांबवलं आणि त्यामुळे ती अपघातातून वाचली. अपघातात तिच्या सीटवर बसलेल्या व्यक्तीला गंभीर दुखापत झाली होती. क्रांतीने सांगितलं की, त्या अपघातामुळे तिचं करिअर संपलं असतं.

नागपूर: पाणवठ्यावर पाणी पीत असलेल्या वाघाच्या शेजारी प्लास्टिकचा कचरा दिसणारी चित्रफीत समाजमाध्यमांवर व्हायरल झाली आहे. या घटनेने व्याघ्रप्रकल्प प्लास्टिकमुक्त ठेवण्याच्या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे. यापूर्वीही ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पात वाघ आणि प्लास्टिकशी संबंधित अनेक घटना घडल्या आहेत. प्रशासनाने ही चित्रफीत ताडोबातील नसल्याचा दावा केला असला तरी, प्लास्टिक प्रदूषणाबाबतच्या समस्येवर उपाययोजना आवश्यक असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

अमरावतीच्या परतवाडा प्रकरणात नवनीत राणा यांनी केलेल्या लैंगिक शोषणाच्या दाव्यांवर अल्पसंख्याक आयोगाचे अध्यक्ष प्यारे खान यांनी खुलासा केला आहे. त्यांनी सांगितले की, पीडित मुली सर्व मुस्लीम समाजाच्या आहेत, हिंदू नाहीत. नवनीत राणा चुकीचे दावे करून वातावरण बिघडवत असल्याचा आरोप त्यांनी केला. अफवा पसरवणाऱ्यांवर कठोर कारवाईचे निर्देशही दिले. धर्माचा कोणताही मुद्दा नसून, दोन मित्रांमधील वादातून हे प्रकरण घडले आहे.

आज होर्मुझ पुन्हा एकदा इराणसाठी संघर्षाचे मुख्य केंद्र ठरले आहे. अमेरिकेच्या आरमारी नाकेबंदीमुळे गेल्या अनेक दशकांपासून अपेक्षित असलेली संधी अमेरिकेकडे चालून आल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. होर्मुझचा हा रणसंग्राम नवा नसून, इतिहासातही हे बंदर अशाच प्रकारे अनेक युद्धांच्या केंद्रस्थानी असल्याचे दिसून येते.