केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी १०० टक्के इथेनॉल इंधनाच्या दिशेने भारत पुढे जात असल्याची माहिती दिल्यानंतर इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. दरम्यान, सोशल मीडियावर एक व्हिडीओ मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे. या व्हिडीओमध्ये एका कारच्या पेट्रोल टाकीच्या झाकणाजवळ मोठ्या संख्येने मुंग्या लागल्याचे दिसत आहेत.
हा व्हिडीओ सिक्किममधील असल्याचा दावा केला जात आहे. त्यानंतर सोशल मीडिया युजर्समध्ये चर्चा सुरू झाली की, भारतात वापरले जाणारे E20 इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल मुंग्यांना आकर्षित करत आहे का? काही जणांनी असा दावा केला की इथेनॉल ऊसापासून तयार होत असल्याने त्यात साखरेचे अंश शिल्लक राहतात आणि त्यामुळे मुंग्या पेट्रोलकडे येतात.
E20 पेट्रोल म्हणजे काय? (What Is E20 Petrol)
भारतात सध्या E20 पेट्रोलचा वापर वाढत आहे. E20 म्हणजे पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल आणि ८० टक्के पेट्रोल यांचे मिश्रण. इथेनॉल हे प्रामुख्याने ऊस, मका आणि इतर जैविक स्रोतांपासून तयार केले जाते. मात्र, इथेनॉल तयार करण्याच्या प्रक्रियेनंतर अंतिम इंधनामध्ये साखर किंवा गोड पदार्थ शिल्लक राहत नाहीत. त्यामुळे “पेट्रोल गोड असल्यामुळे मुंग्या येतात” हा दावा चुकीचा ठरतो.
मुंग्यांना खरंच आवडते का इथेनॉल? (Do Ants Like Ethanol?)
फॅक्ट चेकमध्ये समोर आलेल्या माहितीनुसार, मुंग्या थेट पेट्रोलमधील इथेनॉल खाण्यासाठी आकर्षित होतात, असे ठोस पुरावे उपलब्ध नाहीत.
मात्र काही कीटकांना किण्वन प्रक्रियेतून तयार होणाऱ्या वासांकडे आकर्षण असू शकते. फळे कुजताना किंवा आंबताना तयार होणारे विशिष्ट रासायनिक संकेत (Fermentation Signals) काही कीटकांना अन्नाचा स्रोत असल्याचा संकेत देऊ शकतात.
त्यामुळे काही परिस्थितींमध्ये इथेनॉलचा वास मुंग्यांचे लक्ष वेधू शकतो.
पेट्रोल टाकीजवळच का दिसतात मुंग्या? (Why Ants Gather Near Fuel Caps)
वाहनाच्या फ्युएल कॅपजवळ पेट्रोल किंवा इथेनॉल मिश्रित इंधनाच्या वाफा बाहेर पडू शकतात. तसेच झाकणाच्या आसपास धूळ, ओलावा किंवा इतर सेंद्रिय पदार्थ जमा झाल्यास मुंग्या त्या भागात येऊ शकतात.
त्यामुळे व्हायरल व्हिडीओमधील मुंग्यांचा संबंध फक्त “E20 पेट्रोलमधील साखर” याच्याशी जोडणे योग्य नाही.
व्हायरल दाव्याचे फॅक्ट चेक (Fact Check Result)
व्हायरल व्हिडीओमध्ये पेट्रोल टाकीजवळ मुंग्या दिसत आहेत, हे सत्य आहे. मात्र E20 पेट्रोलमध्ये साखर असल्यामुळे मुंग्या आकर्षित होतात हा दावा दिशाभूल करणारा आहे.
इथेनॉलचा विशिष्ट वास, किण्वनाशी संबंधित रासायनिक संकेत आणि वाहनाच्या फ्युएल कॅपजवळील परिस्थिती यामुळे मुंग्या त्या भागात जमा झाल्या असण्याची शक्यता आहे.
E20 इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलमुळे मुंग्या थेट इंधन खाण्यासाठी येतात, असा कोणताही ठोस वैज्ञानिक पुरावा सध्या उपलब्ध नाही.
सोशल मीडियावर व्हायरल होणाऱ्या अशा दाव्यांवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी त्याची तथ्य पडताळणी करणे महत्त्वाचे आहे.
