Chanakya niti: तुमच्या बालपणी कधीतरी तुम्ही चाणक्याबद्दल ऐकले किंवा वाचले असेलच, की त्याने एका राजाला पदच्युत करून त्याच्या जागी एका सुताराच्या मुलाला बसवून स्वतःच्या अपमानाचा कसा सूड घेतला. आचार्य चाणक्यांनी चंद्रगुप्त मौर्याला सिंहासनावर बसवले आणि त्याला एक योग्य राजा म्हणून घडवले. त्यांनी आदर्श जीवनावर एक ग्रंथही लिहिला, जो चाणक्य नीती किंवा नीतीशास्त्र म्हणून ओळखला जातो. नीतीशास्त्रातील अनेक तत्त्वे आपल्या जीवनात अंगीकारून, कोणीही एक आदर्श जीवन जगू शकतो.
चाणक्याने स्पष्ट केले आहे की, अनेक लोक विविध कारणांमुळे आयुष्यभर गरीब राहतात. पहिले कारण म्हणजे त्यांची कर्मे आणि दुसरे म्हणजे चुकीच्या ठिकाणी राहणे. चाणक्याने सांगितले की, हे घटक गरिबीमध्ये मोठी भूमिका बजावतात. चाणक्य नीतीमध्ये एक श्लोक आहे.
धनिकः श्रोत्रिय राजा नाडी वैद्यस्तु पंचमः ।
पंच यत्र न विद्यान्ते न तत्र दिवसे वसेत् ।
आचार्य चाणक्य नीतिशास्त्राच्या पहिल्या अध्यायातील नवव्या श्लोकात सांगतात की, काही विशिष्ट ठिकाणी राहणारे लोक आयुष्यभर गरीब आणि दुःखी राहतात. हे लोक, त्यांच्या इच्छा असूनही, प्रगती करू शकत नाहीत. ते लंपट आणि मूर्ख लोकांसारखे जगतात. त्यांना शास्त्रांचे ज्ञान नसते, आणि ते ते शिकण्याचा प्रयत्नही करत नाहीत.
तुम्ही कोणत्या ५ ठिकाणी राहू नये?
आचार्य चाणक्यांच्या मते, ज्या ठिकाणी वेद जाणणारे ब्राह्मण राहत नाहीत, ते ठिकाण नेहमीच गरीब असते. त्यामुळे, असे ठिकाण तात्काळ सोडले पाहिजे. आचार्य चाणक्यांचा असा विश्वास होता की, धार्मिक कार्याद्वारे धर्माचे रक्षण करता येते.
श्रीमंती म्हणजे व्यापार. जिथे व्यावसायिक राहत नाहीत, तिथे राहणारे लोक गरीबच राहतात. हे ठिकाणही ताबडतोब सोडले पाहिजे.
शिवाय, जिथे शक्तिशाली राजे राहत नाहीत, तिथे शासन नसते. परिणामी, अराजकता माजते. त्यामुळे, तिथे राहणारा कोणीही विकास साधू शकत नाही. जरी त्यांनी तो साधला, तरी त्यांना आर्थिक नुकसान सोसावे लागते.
त्याचबरोबर, पाणी म्हणजे जीवन, म्हणजेच नदी नसलेल्या ठिकाणी राहणे अयोग्य आहे. नदीशिवाय जीवन खूप कठीण आहे. जीवन आणि सिंचन या दोन्हीसाठी पाणी आवश्यक आहे.
शिवाय, जिथे वैद्य (डॉक्टर) उपलब्ध नाही अशा ठिकाणी राहणे योग्य नाही, कारण कोणत्याही आजाराच्या उपचारासाठी त्यांची उपस्थिती आवश्यक असते. अशी ठिकाणे टाळली पाहिजेत.
