Chanakya Niti: तुम्ही कधी आयुष्यात असा माणूस पाहिला आहे का, जो स्वतःला सर्वात मोठा समजतो? जो प्रत्येक गोष्टीत स्वतःलाच बरोबर मानतो, जो इतरांना कमी लेखून स्वतःला मोठं समजतो आणि ज्याला वाटतं की त्याच्याशिवाय जग थांबून जाईल? ऑफिस असो, मैत्री असो किंवा कुटुंब, असे लोक आपल्याला सर्वत्र भेटतात.
यातील सर्वात वाईट गोष्ट म्हणजे, आपल्यापैकी अनेक लोक अशा अहंकारी माणसांपासून घाबरतात आणि गप्प बसतात. स्वतःला कमी समजू लागतात. हळूहळू आपला आत्मविश्वास कमी होतो आणि आपण स्वतःवरच शंका घेऊ लागतो. पण आज आम्ही तुम्हाला चाणक्यांनी सांगितलेल्या अशा काही उपायांबद्दल सांगणार आहोत, ज्यांच्या मदतीने तुम्ही अशा लोकांना सहज मात देऊ शकता. जर तुमच्या आयुष्यातही असा कोणी असेल, जो तुम्हाला दाबण्याचा प्रयत्न करतो, तुमची किंमत करत नाही, तर चाणक्यांचे हे महत्त्वाचे मंत्र नक्की जाणून घ्या.
वाद घालू नका
चाणक्य नीतीनुसार, अहंकारी माणसाशी वाद घालणे म्हणजे स्वतःचे नुकसान करून घेणे. तो चुकीचा असला तरी स्वतःला बरोबर सिद्ध करण्यासाठी पूर्ण ताकद लावतो. त्यामुळे चाणक्य म्हणतात की, अशा व्यक्तीशी वाद घालण्यात काहीच फायदा नसतो. त्याला शब्दांनी नाही, तर तुमच्या यशाने हरवा. शांत राहा, तुमचे काम करत राहा आणि वेळेला बोलू द्या.
दुर्लक्ष करा
अहंकारी माणसाची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे लोकांचे त्याच्याकडे असलेले लक्ष. ना त्याची स्तुती करा, ना विरोध करा, ना वाद घाला. फक्त शांतपणे त्याच्याकडे दुर्लक्ष करा. जेव्हा त्याला वाटेल की त्याच्या असण्याने किंवा नसण्याने तुम्हाला काही फरक पडत नाही, तेव्हाच त्याचा अहंकार कमी होऊ लागतो.
प्रश्नांचा आरसा दाखवा
समोरच्याला थेट “तू चुकीचा आहेस” असे सांगू नका. कारण तो लगेच स्वतःचा बचाव करू लागेल. त्याऐवजी असे प्रश्न विचारा, ज्यांची उत्तरे देताना त्यालाच स्वतःची चूक किंवा सत्य समजेल. लक्षात ठेवा, अहंकाराचा इलाज वाद नाही, तर सत्याची जाणीव आहे.
मर्यादा ठेवा
अहंकारी व्यक्तीला इतरांवर नियंत्रण ठेवायला आवडते. पण ज्या दिवशी त्याला कळते की तो तुमच्यावर नियंत्रण ठेवू शकत नाही, त्या दिवशी तो आतून कमकुवत होतो. त्यामुळे तुमच्या मर्यादा स्पष्ट ठेवा. जसे, “इथपर्यंत ठीक आहे, पण यापुढे नाही.”
स्वतःशी तुलना करा
अहंकारी माणूस नेहमी इतरांशी तुलना करत असतो. पण तुम्ही तसे करू नका. स्वतःला फक्त एकच प्रश्न विचारा, “मी कालपेक्षा आज चांगला आहे का?” जेव्हा तुम्ही स्वतःच्या प्रगतीवर लक्ष द्याल, तेव्हा तोच तुमच्याशी तुलना करू लागेल आणि तिथूनच त्याचा अहंकार कमी होईल.
अंतर ठेवा
जेव्हा त्याच्या बोलण्यामुळे तुम्हाला राग किंवा दुःख वाटू लागते, तेव्हा समजा तो जिंकत आहे. त्यामुळे भावनिकदृष्ट्या स्थिर राहा. ना त्याची स्तुती तुम्हाला खूप आनंद देईल, ना त्याची टीका तुम्हाला खचवेल. जो स्वतःच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवतो, तोच खऱ्या अर्थाने जिंकतो.
त्याच्यावर अवलंबून राहू नका
अहंकारी माणूस अनेकदा घमंडी असतो कारण लोक त्याच्यावर अवलंबून असतात. ही सवय मोडा. स्वतः निर्णय घ्या, स्वतःचा मार्ग तयार करा आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहा. जेव्हा त्याला वाटेल की तुम्ही त्याच्याशिवायही व्यवस्थित जगू शकता, तेव्हाच त्याचा अहंकार कमी होऊ लागेल.
(टीप- या ठिकाणी दिलेली माहिती चाणक्य नीतीवर आधारित असून, ती केवळ माहितीसाठी देण्यात आली आहे. लोकसत्ता या गोष्टींना दुजोरा देत नाही.)
