चाणक्य नीतीनुसार, काही लोक कोणत्याही नात्यात पूर्णपणे समर्पित असतात, तरीही शेवटी त्यांच्या नशिबी फसवणूकच येते. समोरची व्यक्ती त्यांचा वापर करत असते आणि त्याचा पत्ताही लागत नाही.
तुमचा वापर कोण करतंय? (Who is using you?)
आचार्य चाणक्य म्हणतात की, काही लोक नात्यांचा गैरफायदा घेतात आणि त्यांचा वापर ‘टिश्यू पेपर’सारखा करतात. काम संपल्यानंतर हे लोक नाते तोडण्यासही मागेपुढे पाहत नाहीत. एखादी व्यक्ती तुमचा वापर करत आहे हे ओळखण्यासाठी चाणक्य नीतीमध्ये काही महत्त्वाची लक्षणे सांगितली आहेत:
१. स्वतःच्या मर्जीने चालवणे (Manipulating according to their terms)
चाणक्य नीतीनुसार, जर एखादी व्यक्ती तुम्हाला स्वतःच्या मर्जीने चालवण्याचा प्रयत्न करत असेल (म्हणजेच तुमचे मॅनिपुलेशन करत असेल), तर हे समजून घ्या की ती व्यक्ती नाते जपत नसून फक्त तुमचा वापर करत आहे. अशा लोकांपासून दूर जाणेच हिताचे ठरते.
२. गरजेपेक्षा जास्त काळजी दाखवणे (Over-caring to weaken confidence)
जेव्हा एखादी व्यक्ती गरजेपेक्षा जास्त काळजी दाखवून तुम्हाला काय बरोबर आणि काय चूक हे शिकवू लागते, तेव्हा तुम्ही त्याला तुमचा आधार मानू लागता. सुरुवातीला ती व्यक्ती शुभचिंतक वाटते, परंतु हळूहळू ती तुमचा आत्मविश्वास कमकुवत करत असते.
३. हळूहळू स्वातंत्र्य हिरावून घेणे (Gradually stripping away freedom)
कोणत्याही नात्यात स्वातंत्र्य असणे अत्यंत आवश्यक आहे. मात्र, बऱ्याचदा आपले स्वातंत्र्य कधी हिरावून घेतले गेले आणि आपण कधी दुसऱ्यांच्या तालावर नाचू लागलो, हे लक्षातच येत नाही. जेव्हा तुम्हाला तुमच्या स्वातंत्र्यावर गदा आल्याचे जाणवेल, तेव्हा त्या नात्यातून बाहेर पडणे गरजेचे आहे.
४. तुम्हालाच चुकीचे ठरवणे (Making you feel wrong)
नात्यात काही शंका आल्यास तुम्ही प्रश्न विचारल्यावर समोरची व्यक्ती तुम्हालाच चुकीचे ठरवत असेल, तर तुमचा केवळ वापर केला जात आहे हे स्पष्ट होते. अशा स्थितीत विरोध करणेही भावनिकदृष्ट्या कठीण होऊन बसते.
