जीवन आणि मृत्यू यांच्यामधील अंतर म्हणजे आयुष्य. मृत्यू अटळ आहे. मृत्यूनंतर व्यक्ती जगातून नाहीशी होते पण तिच्या आठवणी मागे राहतात. वडीलधारी मंडळी नेहमी म्हणतात की, मृत्यूनंतर खांदा द्यायला चार लोक पाहिजेत. यामागचा अर्थ असा की, एखाद्याचा मृत्यू झाल्यानंतर त्याच्या अंत्यसंस्कारासाठी आणि त्याच्या मृत्यूचे दुःख व्यक्त करण्यासाठी कोणीतरी मागे असले पाहिजे. एखाद्याच्या मृत्यूनंतर त्याच्यावर अत्यंसंस्कार करायला कोणी नसेल ही अत्यंत दुर्दैवी गोष्ट मानली जाते. जी वेळ कधी कोणावर येऊन नये ती हैद्राबादमधील एका व्यक्तीवर आली आहे.

एका वृद्धाश्रमात या व्यक्तीचा मृत्यू झाला आणि त्याच्या मुली त्याच्या अंत्यविधीला उपस्थित राहिल्या नाहीत. मुली व्हिडिओ कॉलवरून पाहत असताना, वृद्धाश्रमातील कर्मचारी आणि स्थानिक रहिवाशांनी पार पाडलेल्या या अंत्यविधीमुळे वृद्धांचे एकाकीपण आणि बदलत्या कौटुंबिक नात्यांवर चर्चा सुरू झाली आहे.

इंडिया टीव्हीच्या वृत्तानुसार, आपल्या तीन मुलींना शिक्षण आणि आधार देण्यात आपले आयुष्य घालवलेल्या एका वडिलांचे हरियाणाच्या सोनीपत येथील एका वृद्धाश्रमात निधन झाले. त्यांच्यापैकी कोणीही प्रत्यक्ष त्यांच्या अंतिम संस्कारांना उपस्थित राहू शकले नाही. त्याऐवजी, मुलींनी नेपाळ, उत्तर प्रदेश आणि मुंबई येथून व्हिडिओ कॉलद्वारे वडिलांच्या अंत्यविधीत सहभाग घेतला.

मूळचे मुंबईचे आणि माजी कापड व्यापारी असलेले शिवचरण राम रतन गुप्ता जवळपास दोन वर्षांपासून वृद्धाश्रमात राहत होते. ते त्यांच्या पत्नी मीना यांच्याबरोबर तिथे राहायला आले होते, ज्यांचे यापूर्वीच निधन झाले होते.

दीर्घ आजारानंतर मंगळवारी पहाटे ३.३० च्या सुमारास गुप्ता यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनानंतर, वृद्धाश्रम व्यवस्थापनाने त्यांच्या तीन मुलींशी संपर्क साधला.

मुली अंत्यविधीसाठी सोनीपतला पोहोचू शकल्या नाहीत आणि त्याऐवजी व्हिडिओ कॉलद्वारे अंतिम संस्कारात सामील झाल्या. वृद्धाश्रम व्यवस्थापन आणि स्थानिक समुदायाच्या सदस्यांच्या मदतीने अंत्यसंस्कार पार पाडण्यात आले.

मुलींनी वडिलांचे अंत्यविधी ऑनलाइन पाहिले (Daughters watch father’s funeral online)

वृद्धाश्रमाचे प्रशासक आनंद कुमार यांच्या म्हणण्यानुसार, गुप्ता अनेकदा त्यांच्या मुलींशी वृद्धाश्रमात ठेवलेल्या फोनवरून बोलायचे. मात्र, ते आजारी पडल्यानंतर त्यांचे फोन कमी होऊ लागले.

कुमार म्हणाले की, वडिलांच्या मृत्यूच्या सुमारे २० दिवस आधी मुलींना त्यांच्या ढासळत्या प्रकृतीबद्दल कळवण्यात आले होते, पण त्या त्यांना भेटायला आल्या नाहीत.

“शिवचरणकडे एक फोन होता, ज्यावरून तो आपल्या मुलींशी बोलायचा. ते आजारी पडल्यानंतर त्यांचे फोन येणे थांबले. आम्ही त्यांना त्यांच्या प्रकृतीबद्दल कळवले, पण तरीही त्या येऊ शकल्या नाहीत,” असे कुमार म्हणाले.

गुप्ता यांच्या निधनानंतर, व्यवस्थापनाने पुन्हा मुलींशी संपर्क साधला आणि त्या सोनीपतला आल्यास व्यवस्था करता येईल असे सांगितले. मात्र, प्रवासासाठी वेळ नसल्याचे त्यांनी सांगितले.

त्यानंतर मुली व्हिडिओ कॉलद्वारे अंत्यविधीत सामील झाल्या आणि त्यांनी आपल्या वडिलांचे अंतिम संस्कार दूरस्थपणे पाहिले.

नेपाळमध्ये राहणाऱ्या आणि शिक्षिका म्हणून काम करणाऱ्या अनिताने ५,१०० रुपये ऑनलाइन पाठवून आपल्या वडिलांचे अंत्यसंस्कार योग्य रीतीने पार पाडण्याची विनंती केली.

अंत्यसंस्कारानंतर, मुलींनी वृद्धाश्रमाला अंत्यविधीचे व्हिडिओ पाठवण्यास सांगितले. त्यांपैकी एक मुलगी फोनवर म्हणताना ऐकू येते, “याला अजून किती वेळ लागेल? आम्हाला जेवायचंय आणि अंघोळ करायची आहे.”

येथे व्हिडिओ पहा (Watch the video here) :

गुप्ता यांनी स्वतःला आपल्या तीन मुलींच्या संगोपन आणि शिक्षणासाठी वाहून घेतले होते. वृद्धाश्रमाच्या व्यवस्थापनाने सांगितले की, त्यांनी मुलींना चांगले शिक्षण मिळावे याची खात्री केली आणि त्यांच्या यशाचा त्यांना विशेष अभिमान होता. त्यांच्या दोन मुली पुढे शिक्षिका झाल्या.

त्यांची मुलगी निशा उत्तर प्रदेशातील आझमगड येथे राहते, तर सर्वात लहान मुलगी प्रिया मुंबईत राहते. तिघीही विवाहित असून त्यांचे स्वतःचे संसार आहेत.

कुटुंबाने सुरुवातीला गुप्ता यांची राख जपून ठेवण्यास सांगितले होते. नंतर त्यांनी वृद्धाश्रमाला सांगितले की, त्यांच्याकडे सोनीपतला येण्यास वेळ नाही आणि व्यवस्थापनाला राखेचे गंगेत विसर्जन करण्याची विनंती केली.

मृत्यूनंतर नेत्रदान (Eye donation after Death)

या प्रकरणातील आणखी एक महत्त्वपूर्ण बाब म्हणजे, गुप्ता यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या कुटुंबीयांच्या इच्छेनुसार त्यांचे डोळे दान करण्यात आले.

या दानामुळे, त्यांच्या मृत्यूनंतरही गरजू लोकांना दृष्टी मिळण्यास त्यांचे डोळे मदत करू शकतील. त्यांच्या कुटुंबीयांनी नेत्रदानाच्या माध्यमातून त्यांची इच्छा पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला.

अशाप्रकारे, शिवचरण राम रतन गुप्ता यांचे अंत्यसंस्कार अखेरीस वृद्धाश्रम व्यवस्थापन आणि स्थानिक रहिवाशांनी पार पाडले, तर त्यांच्या तीन मुलींनी देशाच्या आणि नेपाळच्या वेगवेगळ्या भागांतून व्हिडिओ कॉलद्वारे हा सोहळा पाहिला.