Chanakya niti : आचार्य चाणक्य यांना भारताचे सर्वश्रेष्ठ अर्थशास्त्रज्ञ आणि विद्वान रणनीतिकार मानले जाते. त्यांच्या ‘चाणक्य नीती’ या ग्रंथात त्यांनी जीवनातील अनेक गुंतागुंतीच्या समस्यांवर उपाय सुचवले आहेत. इतकेच नव्हे, तर ‘चाणक्य नीती’ पूर्वज आणि त्यांच्या विधींविषयीही महत्त्वपूर्ण योगदान देते. चाणक्यांचा असा विश्वास होता की, लोक सामान्यतः केवळ त्यांना जन्म देणाऱ्यांना किंवा मागील पिढ्यांनाच पूर्वज मानतात. तथापि, ‘पितृ’ या शब्दाचा खरा अर्थ यापेक्षा खूप व्यापक आहे. चला, हे सविस्तरपणे समजून घेऊया.
चाणक्य नीतीमध्ये एक श्लोक आहे
“जनिता चोपनेता च यस्तु विद्याम् प्रयाच्छति।
अन्नदाता भयत्रता पंचाईते पितृह स्मृताः।”
या श्लोकाचा अर्थ असा आहे की, वडील म्हणजे केवळ जन्म देणारे नव्हेत. ते आपले पालनपोषण करतात, आपल्याला शिक्षण देतात आणि ज्ञान प्रदान करतात. इतकेच नव्हे, तर जे आपल्याला अन्न देतात आणि भीतीपासून आपले रक्षण करतात, तेदेखील वडीलच असतात. म्हणून, वडिलांचा अर्थ केवळ जन्म देणाऱ्या व्यक्तीपुरता मर्यादित ठेवणे योग्य नाही. वडील तेही असतात जे आपल्याला जीवनाचा मूळ उद्देश खऱ्या अर्थाने शिकवतात आणि संरक्षण देतात.
पितृपक्ष २०२६ च्या तारखा
यावर्षी पितृपक्ष २६ सप्टेंबर ते १० ऑक्टोबर दरम्यान असेल. पितृपक्षात, लोक आपल्या पूर्वजांच्या आत्म्यांच्या शांतीसाठी श्राद्ध करतात . असे मानले जाते की या दिवसांमध्ये श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान इत्यादी केल्याने पितृदोष दूर होतो. पूर्वजांचा आशीर्वाद आपल्यावर राहतो, ज्यामुळे जीवनातील कोणत्याही प्रकारच्या समस्यांपासून मुक्ती मिळते. असे मानले जाते की श्राद्ध विधी दरम्यान तांदूळ किंवा बार्लीचे पीठ, काळे तीळ, तूप, मध आणि दुधापासून बनवलेले पिंड अर्पण केल्याने आपले पूर्वज शांत होतात आणि त्यांचे आशीर्वाद आपल्यावर वर्षाव करतात.
पितृपक्षात, दिवंगत व्यक्तीच्या जन्म तारखेनुसार श्राद्ध केले जाते. तथापि, ज्या पूर्वजांची जन्म तारीख ज्ञात नाही, त्यांचे श्राद्ध पितृपक्षाच्या शेवटच्या दिवशी, म्हणजेच सर्व पितृ अमावस्येला केले जाऊ शकते. यावर्षी, सर्व पितृ अमावस्येचे श्राद्ध १० ऑक्टोबर रोजी केले जाईल.
पितृ पक्ष 2026 च्या पूर्ण तारखा आहेत
- पौर्णिमा श्राद्ध – 26 सप्टेंबर 2026, शनिवार
- प्रतिपदा श्राद्ध – 27 सप्टेंबर 2026, रविवार
- द्वितीया श्राद्ध – 28 सप्टेंबर 2026, सोमवार
- तृतीया श्राद्ध – 29 सप्टेंबर 2026 आणि मंगळवार 20 सप्टेंबर
2026 आणि मंगळवार चतुर्थी 20 सप्टेंबर बुधवार षष्ठी श्राद्ध –
1 ऑक्टोबर 2026, गुरुवार सप्तमी श्राद्ध – 2 ऑक्टोबर 2026, शुक्रवार अष्टमी श्राद्ध – 3 ऑक्टोबर 2026, शनिवार नवमी श्राद्ध – 4 ऑक्टोबर 2026, रविवार दशमी श्राद्ध – 5 ऑक्टोबर 2026, सोमवार – एकादशी श्राद्ध 6 ऑक्टोबर, मंगळवार – 6 ऑक्टोबर 2026 7 ऑक्टोबर 2026, बुधवार माघ श्राद्ध – 7 ऑक्टोबर 2026, त्रयोदशी तिथीचे बुधवारी श्राद्ध – 8 ऑक्टोबर 2026, चतुर्दशी तिथीचे गुरुवार श्राद्ध – 9 ऑक्टोबर 2026, शुक्रवार सर्व पितृ अमावस्या – 10 ऑक्टोबर 2026, शनिवार
