Reverse Waterfall in Maharashtra: धबधबा म्हणजे पाणी उंचावरून खाली कोसळताना आपण नेहमी पाहतो. पण, महाराष्ट्रात एक असं ठिकाण आहे, जिथे धबधब्याचं पाणी खाली न पडता उलट वर जात असल्याचा भास होतो. हा अनोखा निसर्गचमत्कार पाहण्यासाठी पावसाळ्यात हजारो पर्यटक आणि छायाचित्रकार गर्दी करत आहेत.
पावसाळा सुरू झाला की महाराष्ट्रातील डोंगर, दऱ्या आणि धबधबे जिवंत होतात. हिरवाईने नटलेले डोंगर, धुक्याची चादर आणि कोसळणारे धबधबे पाहण्यासाठी पर्यटक मोठ्या संख्येने बाहेर पडतात. मात्र, या सगळ्यांमध्ये एक असा धबधबा आहे, जो पाहिल्यानंतर अनेकजण क्षणभर थक्क होतात.
कारण इथे धबधब्यातील पाणी खाली कोसळण्याऐवजी चक्क वर उडताना दिसतं. हे दृश्य पाहिल्यानंतर अनेकजण स्वतःच्या डोळ्यांवरच विश्वास ठेवू शकत नाहीत. सोशल मीडियावर या ठिकाणचे व्हिडीओ आणि छायाचित्रे दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत असतात.
विशेष म्हणजे, या ठिकाणी पर्यटक पाण्याजवळ जात नाहीत, तरी काही क्षणांतच त्यांच्या अंगावर पाण्याचे थेंब येऊ लागतात, त्यामुळे पावसात भिजल्यासारखा अनुभव मिळतो. अनेक छायाचित्रकार आणि निसर्गप्रेमी याच अनोख्या अनुभवासाठी पावसाळ्यात येथे आवर्जून भेट देतात.
मात्र, हा एखादा चमत्कार नाही किंवा निसर्गाचा नियम बदललेला नाही. यामागे एक रंजक वैज्ञानिक कारण आहे.
पावसाळ्यात डोंगरावरून मोठ्या वेगाने पाणी खाली कोसळत असताना, त्याच वेळी समोरून येणारे अतिशय वेगवान वारे त्या पाण्याला पुन्हा वरच्या दिशेने उडवतात, त्यामुळे दूरून पाहणाऱ्याला धबधबा उलट्या दिशेने वाहत असल्याचा भास होतो. यालाच ‘रिव्हर्स वॉटरफॉल’ (Reverse Waterfall) असे म्हटले जाते.
हा नजारा मात्र रोज दिसेलच याची खात्री नसते. पावसाचे प्रमाण, वाऱ्याचा वेग आणि हवामान यावर हा संपूर्ण प्रकार अवलंबून असतो. काही दिवशी पाणी अनेक फूट उंच हवेत उडताना दिसते, तर काही दिवशी फक्त धुक्यासारखे पाण्याचे सूक्ष्म थेंब वर झेपावताना दिसतात.
हा अनोखा अनुभव देणारे ठिकाण केवळ निसर्गासाठीच प्रसिद्ध नाही, तर त्याला मोठा ऐतिहासिक वारसाही लाभला आहे. हजारो वर्षांपूर्वी व्यापाऱ्यांची ही महत्त्वाची घाटवाट होती. या मार्गावर आजही प्राचीन लेण्या, शिलालेख आणि जकात वसूल करण्यासाठी वापरले जाणारे दगडी रांजण पाहायला मिळतात. त्यामुळे येथे निसर्ग आणि इतिहास यांचा सुंदर संगम अनुभवता येतो.
आता तुम्हालाही प्रश्न पडला असेल की, महाराष्ट्रातील हा अनोखा ‘उलटा धबधबा’ नेमका कुठे आहे?
याचं उत्तर म्हणजे पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यात असलेला नाणेघाट.
सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेला नाणेघाट पावसाळ्यात ‘रिव्हर्स वॉटरफॉल’साठी विशेष ओळखला जातो. जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात येथे हा निसर्गचमत्कार पाहण्याची शक्यता सर्वाधिक असते. मात्र, पावसाळ्यात दगड निसरडे होतात, धुके दाट असते आणि वाऱ्याचा वेगही जास्त असतो, त्यामुळे पर्यटकांनी योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.
मुंबई आणि पुणे या दोन्ही शहरांपासून साधारण १२० ते १३० किलोमीटर अंतरावर असलेला नाणेघाट रस्त्याने सहज गाठता येतो. ट्रेकिंगची आवड असलेल्यांसाठीही हे ठिकाण विशेष आकर्षण ठरते. मात्र, पावसाळ्यात येथे जाताना घसरणार नाहीत असे बूट वापरणे, कड्यांच्या अगदी जवळ न जाणे आणि हवामानाचा अंदाज घेऊनच प्रवास करणे, हे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे.
पावसाळ्यात धबधबे पाहायला जाणाऱ्यांसाठी नाणेघाटातील हा ‘रिव्हर्स वॉटरफॉल’ नक्कीच एक वेगळा आणि आयुष्यात एकदा तरी अनुभवावा असा निसर्गाचा अद्भुत चमत्कार ठरू शकतो.
