उन्हाला सुरु झाला की, सर्वजण रसाळ फळांवर ताव मारताना दिसतात. त्यापैकीच एक फळ म्हणजे कलिंगड. उन्हाळ्यात लोक आवडीने कलिंगड खातात एक तर ते चवीला अत्यंत गोड असते आणि त्याता पाण्याचे प्रमाणे भरपूर असते. ज्यामुळे शरीरातील पाण्याची पातळी राखण्यासाठी लोक आवर्जून कलिंगड खातात. पण आजकाल कलिंगड सारख्या फळामध्येही भेसळ होत असल्याने लोकांच्या मनात भिती निर्माण होत आहे. बाजारात असे कलिंगड विकले जात आहे ज्यांना कलिंगड देऊ पिकवले जाते किंवा लाल दिसावे म्हणून इंजेक्नशन देऊन रंगवले जात असल्याता दावा करणारे कित्येत व्हिडीओ व्हायरल होत असतात त्यामुळे कलिंगड खरेदी करताना, खाताना लोकांना खूप सावधिगिरी बाळगावी लागते. अशातच एक नवीन व्हिडीओ समोर आला आहे ज्यामुळे खळबळ उडाली आहे. व्हायरल व्हिडीओ पाहून लोकांनी कलिंगड खावे की नाही अशी भिती निर्माण झाली आहे.
काय आहे व्हायरल व्हिडीओ?
नुकत्याच व्हायरल झालेला व्हिडीओ पुण्यातील असल्याचे सांगितले जात असून व्हिडीओमध्ये दिसत आहे की, कलिंगडाची साल कागद काढल्यासारखी निघत आहे. हे पाहून बाजारात मिळणाऱ्या फळांच्या सुरक्षेबाबत लोकांच्या मनात संभ्रम आणि भिती निर्माम झाली आहे.
व्हिडीओमध्ये एक माणूस दावा करतो आहे की, त्याने संध्याकाळी कलिंगड आणले आणि ते रेफ्रिजेटरमध्ये ठेवले होते. काही वेळाने त्याने कलिंगड बाहेर काढले. कापताना त्याच्या लक्षात आले की, कलिंगडाचे बाहेरील हिरवे आवरण कागद काढल्यासारखे निघत आहे जे पाहून नेटकऱ्यांच्या मनात भेसळ झाल्याचा संशय निर्माण झाला.
हा व्हिडिओ ऑनलाइन झपाट्याने व्हायरल झाला, आणि अनेक वापरकर्त्यांनी फळ पिकले असे वाटावे म्हणून किंवा जास्तीत जास्त काळ टिकावे म्हणून त्यावर कृत्रिम लेप किंवा रसायनांचा वापर केला गेला असावा का, असे तर्कवितर्क मांडले.
कागदासारखी निघते कलिंगडाची साल
हा व्हिडिओ शेअर करताना एका वापरकर्त्याने लिहिले: “एका माणसाने संध्याकाळी एक कलिंगड विकत घेतले. त्याने ते थोडा वेळ फ्रिजमध्ये ठेवले. काही वेळाने, त्याचा बाहेरील थर कागदासारखा निघू लागला. यामुळे सरकारसमोर काही साधे प्रश्न उभे राहतात. आता खरोखरच काही शुद्ध मिळणार आहे का, की आपण अन्नाच्या नावाखाली फक्त रसायनेच खात आहोत.”
कलिंगडची साल कागदासारखी का निघाली? नेटकऱ्यांने विविध दावे
सोशल मीडियावर अनेक वापरकर्त्यांनी या व्हिडीओबाबत एक वैज्ञानिक स्पष्टीकरण दिले, ज्यात असे सुचवले आहे की,”ही घटना भेसळीपेक्षा साठवणुकीच्या परिस्थितीशी संबंधित असू शकते.
एका मोठ्या प्रमाणावर शेअर केलेल्या स्पष्टीकरणात असे म्हटले आहे की,” कलिंगड खूप कमी तापमानात ठेवल्यास त्याच्या बाह्य आवरणात संरचनात्मक बदल होऊ शकतात. गोठवल्याने किंवा अतिथंड रेफ्रिजरेशनमुळे सालीमध्ये बर्फाचे स्फटिक तयार होऊ शकतात, ज्यामुळे फळ पुन्हा उबदार तापमानात आणल्यावर त्याची साल निघू शकते.
या दाव्यांवर प्रतिक्रिया देताना एका वापरकर्त्याने लिहिले: “अति थंड झालेल्या फळासाठी सरकारला दोष देणे हा निव्वळ विनोद आहे.”
दुसऱ्या एकाने स्पष्ट केले: “व्हिडिओमध्ये जे दिसत आहे ती बहुधा एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. जेव्हा कलिंगड खूप थंड फ्रिजमध्ये ठेवले जाते आणि नंतर उबदार हवेत आणले जाते, तेव्हा तापमानातील बदलामुळे आणि आर्द्रतेमुळे त्याच्या सालीचा पातळ, मेणासारखा बाह्य थर वेगळा होऊ शकतो. हे ‘साल निघणे’ बहुतेकदा फळाचे नैसर्गिक संरक्षक आवरण असते, प्लास्टिक किंवा कृत्रिम रसायनांचा थर नसतो.”
अशाच प्रकारच्या निरीक्षणांवर कृषी मंचांवर चर्चा झाली आहे, जिथे या परिणामाची तुलना गोठवणाऱ्या परिस्थितीत अंतर्गत आर्द्रतेच्या विस्तारामुळे होणाऱ्या सालीच्या सालीच्या निघण्याशी केली जाते.
भेसळची शक्यता?
अनेकांनी रसायन वापरल्याची शक्यता नाकारली नाही. काही वापरकर्त्यांनी सुचवले की,”शेतीदरम्यान वापरली जाणारी रासायनिक प्रक्रिया देखील फळाच्या पोतमध्ये होणाऱ्या असामान्य बदलांना कारणीभूत ठरू शकतात.
एका कमेंटमध्ये लिहिले होते की, “कागदासारखी साल निघतेय? ही एकतर फ्रिजमुळे अतिथंड झाल्याने नुकसान आहे किंवा कलिंगडमध्ये फोरक्लोरफेनुरॉन (वाढीचे संप्रेरक) इतके जास्त प्रमाणात भरले आहे की, त्याच्या सालीने आपली पेशी रचना गमावली आहे.”
त्याच वापरकर्त्याने पुढे लिहिले: “FSSAIने सांगिलत्याप्रमाणे कापूस वापरून तपासणी करा: जर गरामुळे कापूस लाल झाला, तर त्यात रंगाची भेसळ आहे. जर साल प्लास्टिकसारखी निघत असेल, तर ते रसायनांचे मिश्रण आहे. ‘परिपूर्ण’ दिसणारी फळे खरेदी करणे थांबवा. निस्तेज फळे सहसा अधिक सुरक्षित असतात.”
इतरांनी अन्न हाताळणी आणि स्वच्छतेबद्दलच्या जागरूकतेचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी घटनेचा उपयोग केला.
“रसायने असोत, मेणाचा लेप असो किंवा साठवणुकीची प्रक्रिया असो, यावरून अन्न सुरक्षा तपासणी का महत्त्वाची आहे हे दिसून येते. लोकांनी फळे व्यवस्थित धुवावीत आणि आपण काय खात आहोत याबद्दल जागरूक राहावे,” असे एका वापरकर्त्याने लिहिले.
दुसऱ्या एका कमेंटमध्ये बदलत्या अन्न प्रणालींवर अधिक व्यापकपणे भाष्य केले होते: “जेव्हा पृथ्वीवरील फळे कृत्रिम प्लास्टिकसारखी वाटू लागतात, तेव्हा आपण काय गमावले आहे याची ती एक गंभीर आठवण करून देते. आपण अशी एक प्रणाली तयार केली आहे जी पोषणाच्या वास्तवापेक्षा परिपूर्णतेच्या सौंदर्याला अधिक महत्त्व देते; जेव्हा आपण कलिंगडाच्या सालीवर विश्वास ठेवू शकत नाही, तेव्हा हे स्पष्ट होते की,”आपण जास्त काळ टिकण्यासाठी आपल्या आरोग्याचा सौदा केला आहे.”
व्हिडिओमधील घटनेचा रासायनिक प्रदूषणाशी संबंध जोडणारा कोणताही ठोस पुरावा सध्या उपलब्ध नाही. तापमानामुळे होणाऱ्या बदलांशी संबंधित स्पष्टीकरणे सर्वाधिक स्वीकारली जातात, तरीही ग्राहक अन्नाची गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेवर चर्चा करत असल्याने ही क्लिप प्रसारित होतच आहे.
