16 November 2018

News Flash

मरणाचं सुंदर…

अमेरिकेतील कॅलिफोíनया-नेवाडा राज्यांच्या सीमेवरचा तब्बल ३४ लाख एकरांवरचा अवाढव्य आणि विलक्षण विरोधाभासांनी नटलेला पसारा म्हणजे ‘डेथ व्हॅली नॅशनल पार्क’.

'आर्टिस्टस् पॅलेट'चं अनोख सौंदर्य

डॉ. चारुता कुळकर्णी
अमेरिकेतील कॅलिफोíनया-नेवाडा राज्यांच्या सीमेवरचा तब्बल ३४ लाख एकरांवरचा अवाढव्य आणि विलक्षण विरोधाभासांनी नटलेला पसारा म्हणजे ‘डेथ व्हॅली नॅशनल पार्क’. हे ‘मरणाचं सुंदर’ ठिकाण अमेरिका सोडण्यापूर्वी बघायचंच होतं.

सगळ्यात पहिला थांबा गाठायचा ठरवला होता तो ‘रेनबो कॅन्यन’. जीपीएस बाईने सांगितल्याप्रमाणे ‘फादर क्रॉवली विस्टा पॉइंट’ अशी पाटी दिसल्यावर गाडीतून उतरते झालो. या वाळवंटी भागात पाण्याचे दुíभक्ष कमी करण्यासाठी वर्षांनुवष्रे झटून लोकचळवळ उभी करणाऱ्या फादर जॉन क्रॉवलीचे नाव आठवणीने या जागेला दिलेले पाहून कौतुक वाटले, कदाचित या ‘पाद्री ऑफ द डेझर्ट’ने ज्या नजरेने ही रंगीत कॅन्यन निरखली- आपलीशी केली, त्या नजरेने प्रत्येकाने पाहावे अशी अपेक्षा असावी बहुधा.. विचार करत करत विस्टा पॉइंटच्या रेिलगला जाऊन टेकले आणि खाली डोकावले तर काळ्या-लाल आणि न जाणो आणखी किती गडद रंगांचे पट्टे ल्यालेल्या डोंगर-दऱ्या! कधीही अशी काळी-लाल रंगसंगती दिसली रे दिसली की आधी माझं मन थेट दख्खनच्या पठारावर जातं, तिथलाही दगड- बसाल्ट असलाच काळाकभिन्न, पण त्याची धूप व्हायला लागली की त्याची माती निघते ती मात्र चांगली लालेलाल. इथेही तीच भूशास्त्रीय रेसिपी दिसत होती. पण इथले एकावर एक काळे-लाल पट्टे अजून एक भन्नाट रहस्य उलगडत होते. बसाल्ट तयार होताना बऱ्याचदा शिलारसाचे/ लाव्हाचे थरावर थर साठतात, ते थंड होऊन बनलेले कातळ झिजून हळूहळू माती तयार व्हायला लागते. त्याच वेळी पृथ्वीने ‘टायिमग’ साधले तर तिच्या पोटातून बाहेर पडणारा शिलारसाचा रतीब बरोब्बर या मातीच्या थरावर भरला जातो आणि मग भट्टीत गेलेल्या मातीचे जे होते तेच याही मातीचे होते. ती चांगली भाजून आणखी लालेलाल होते! परत पुढच्या लाव्ह्यचा कातळ होतो, पुन्हा त्याची झीज होऊन माती बनते.. सगळे चक्र पुन्हा सुरू! असे चक्र वारंवार फिरल्याने ही ‘रेनबो कॅन्यन’ या दोन रंगांनी आणि त्यांच्या असंख्य छटांनी चट्टेरीपट्टेरी झालेली आहे. हा भाग पुन्हा पुन्हा न्याहाळत राहिले आणि (सुरुवातीला ‘माहेरचा बसाल्ट’ आठवला तरी!) त्याच्या सभोवतालच्या वाळवंटी पर्यावरणामुळे की काय हा भूभाग एकुणात आपल्या जगाच्या पलीकडचा वाटत राहिला.

संपूर्ण लेख वाचण्यासाठी ‘लोकप्रभा’ दिवाळी अंक आपल्या नजीकच्या स्टॉलवर उपलब्ध.

First Published on November 2, 2018 1:05 am

Web Title: death valley national park