23 November 2017

News Flash

लोकप्रभा दिवाळी २०१७ : बिनदुकानदारांचे दुकान

ठिकठिकाणी रस्त्याच्या कडेला असलेल्या टपरीवजा दुकानातून हवी ती वस्तू उचलायची

डॉ. तेजस गर्गे | Updated: October 19, 2017 11:11 AM

अजब गावांची, गजब कहाणी…
गाव म्हणजे वेगवेगळ्या जातिधर्मातली, आर्थिक स्तरातली, वेगवेगळ्या वयाची, स्वभावाची माणसं. एखाद्या गावात तिथली सगळी माणसं मिळून एकाच गोष्टीचं वेड घेऊन जगतात यावर कोण विश्वास ठेवील? आपल्या देशातल्या अशा वेडय़ा गावांविषयी-

ठिकठिकाणी रस्त्याच्या कडेला असलेल्या टपरीवजा दुकानातून हवी ती वस्तू उचलायची, तिची योग्य ती किंमत तिथे ठेवायची आणि पुढे जायचं. दुकानदार नसला तरी इथे कधीही फसवणूक होत नाही.

पुरातात्त्विक अवशेष धुंडाळण्यासाठी खेडी भटकायला सुरुवात केली तेव्हा खऱ्या मिझोरमचे अंतरंग उलगडू लागले. या संपूर्ण भागाचे अर्थकारण झूमू या पारंपरिक पद्धतीने होणाऱ्या शेतीवर तसंच पशुपालनावर आधारित आहे. चिकट वर्गात मोडणारी भाताची एक जात, मका, चहा, कडधान्ये व काही प्रमाणात रेशीम उत्पादन इथे होते. व्यापारउदीम तसा आईझॉल वा जिल्ह्य़ांच्या ठिकाणी एकवटलेला. भारताबरोबरीनेच म्यानमारची उत्पादने सर्वत्र दुकानांमध्ये दिसतात. दुकानदारीत सर्वत्र स्त्रियांची मक्तेदारी दिसून येते, वाहने-दुरुस्ती वगळता सर्व दुकाने स्त्रीवर्ग चालवतो. शहरांमध्ये रोजगाराच्या काही वेगळ्या संधी उपलब्ध असल्या तरी खेडय़ांतील जनजीवन शेती, पशुपालन, शिकार व चर्च यांभोवतीच फिरते. वर्षांतील सात ते आठ महिने पावसाचे असल्यामुळे जंगलामध्ये भरभरून झाडे, वनस्पती व प्राणी आहेत. येथे साग व बांबू यांपासून फर्निचर आदी बनवण्याचे उद्योग आहेत. एकूण काय, तर इथले आयुष्य कष्टप्रद आहे. डोंगरउतारावरील शेतीसाठी, फळे गोळा करण्यासाठी लाकूड, बांबू किंवा शिकारीसाठी जंगलात जाणे अपरिहार्य ठरते. शहरांमध्ये दुकानदारीला वाव असला तरी गावात मनुष्यबळाच्या कमतरतेमुळे ती चैन ठरते. कदाचित त्यातूनच ‘ऑनेस्ट शॉप्स’ ही कल्पना पुढे आली असावी.
(संपूर्ण लेखासाठी प्रत्यक्ष वाचा लोकप्रभा दिवाळी २०१७. सर्वत्र स्टॉल्सवर उपलब्ध)
डॉ. तेजस गर्गे

First Published on October 19, 2017 11:11 am

Web Title: lokprabha 2017 diwali special issue shope without shopkeeper