स्लँग बुक: क्लॉक इट की ग्लेझिंग?

‘क्लॉक इट’ म्हणजे सोप्या भाषेत, एखादी गोष्ट नोटीस करणं, थेट बोलून दाखवणं किंवा कुणाचा लपलेला हेतू पकडणं. एखाद्या माणसाला आपण खूप सूचकपणे वागत आहोत असं वाटत असतं, पण त्याच्या समोर असलेल्यांना  सगळं कळलेलं असतं. तेव्हा आपण म्हणतो, ‘क्लॉक इट’. उदाहरणार्थ, एखाद्याने म्हटलं की ‘मी फक्त सहज बोलायला मेसेज केला’, पण प्रत्यक्षात त्याला चुगली करायची आहे किंवा माहिती काढायची असते. तेव्हा त्याचा उद्देश लक्षात आलेला मित्र म्हणतो, ‘क्लॉक इट’. दुसरं उदाहरण म्हणजे आपल्या गोटातला एक जण अचानक सहकार्यांना खूप मदत करायला लागतो, कारण त्याला नंतर काही तरी मदत हवी असते. हेही क्लॉक इट. कधी कधी क्लॉक इटचा उच्चार करताना अंगठा आणि तर्जनी हलकेच जुळवत खूणसुद्धा केली जाते. अर्थात, या खुणेत थोडा तिखटपणा असतो, जणू ‘हो, आम्हाला कळतंय’ असं शांत स्वरात पण ठामपणे सांगण्याचा तो प्रयत्न असतो.  

अगदी याच्यासारखा नसला तरी मानवी स्वभाव अचूक पकडणारा दुसरा शब्द आहे तो म्हणजे ग्लेझिंग (Glazing)ग्लेझिंग म्हणजे एखाद्याचं अवाजवी कौतुक करणं, ओव्हरहाईप करणं किंवा एखाद्याला इतकं इम्प्रेस करायचा प्रयत्न करणं की ते थोडं जास्तच फेक, क्रिंजी किंवा ऑकवर्ड वाटू लागतं. कौतुक आणि ग्लेझिंग यात फरक आहे. कौतुक हे नॅचरल असतं, सहजपणे केलं जातं. तर ग्लेझिंग म्हणजे अवाजवी किंवा अतिकौतुकाचा प्रयत्न म्हणता येईल. उदाहरणार्थ, एखादा प्लेअर ठीकठाक खेळला असला तरी कोणी म्हणून जातं, ‘तो तर सगळ्यात भारीच खेळतो, कोणी त्याच्या जवळही जाऊ शकत नाही.’ अशा वेळी बाकीच्या लोकांकडून कौतुक करणार्याला सांगितलं जातं, ‘ब्रो, स्टॉप ग्लेझिंग’. दुसरं उदाहण म्हणजे समजा, वर्गात शिक्षकांनी एक साधा मुद्दा सांगितला आणि समोर बसलेल्या विद्यार्थ्यांपैकी कोणी ‘सर, काय मस्त समजावलं!’ असं चार-पाच वेळा म्हटलं, तर ग्रुप चॅटमध्ये त्याला ग्लेझर म्हणतात.

मला या दोन्ही शब्दांमध्ये जाणवणारी गंमत म्हणजे हे फक्त नव्या पिढीचे शब्द नाहीत, तर ते माणसाचं वागणं अचूक ओळखणारे शब्द आहेत. क्लॉक इट म्हणजे आपण समोरच्याच्या मनातला हेतू ओळखतो. तर ग्लेझिंग म्हणजे आपण विनाकारण अतिकौतुक करण्याची वृत्ती पकडतो. आधी आपण ब्रॉडली म्हणायचो, ‘तो खोटं वागतोय’ किंवा ‘तो खूप कौतुक करतोय.’ पण हळूहळू आपल्याला त्या वागण्यातले छोटे-छोटे बारकावे ओळखता येतात. कोणतं वागणं सामान्य आहे, कोणतं मजेशीर आहे, कोणतं खोटं वाटतं, कोणतं सुधारायला हवं, यावर आपण जास्त चर्चा करतो. कदाचित इंटरनेट कल्चरमुळे आपली ऑब्झर्वेशन पॉवर वाढली आहे. आपण फक्त लोकांना ॲक्सेप्ट करत नाही, तर त्यांच्या पॅटर्न्सना नाव देतो, त्यावर डीबेट करतो, कधी रोस्ट करतो, कधी स्वत:लाही पकडतो.  म्हणून क्लॉक इट आणि ग्लेझिंग हे दोन विरुद्ध वाटणारे शब्द शेवटी एकाच गोष्टीकडे नेतात, ‘लोक कसे वागतात आणि आपण ते किती पटकन ओळखतो.’

मग तुमचं काय? तुम्ही जास्त क्लॉक करता की कधी कधी नकळत ग्लेझिंगही करता?

viva@expressindia.com