मागील लेखामध्ये म्हणजे ‘मानस पैशाचे’ सदराच्या पहिल्या लेखात, आर्थिक जगतातील महत्त्वपूर्ण पैलूंची जाण आणि गुंतवणुकीच्या क्षेत्रातील आव्हाने आणि सामर्थ्यांची ओळख करून घेण्याचा प्रयत्न केला होता. आजच्या या लेखामध्ये आपण त्या महत्त्वपूर्ण घटकांचे अधिक विस्तृत विवेचन करणार आहोत.

या बातमीसह सर्व प्रीमियम कंटेंट वाचण्यासाठी साइन-इन करा

शेअर बाजारातील जोखीम आणि संधी:

शेअर बाजार हे गुंतवणुकीचे एक प्रमुख साधन आहे, परंतु यात अनेक जोखीम दडलेल्या असतात. शेअर्सच्या किमतीतील चढ-उतार, कंपन्यांच्या वार्षिक नफ्यातील बदल इत्यादी घटकांचा विचार करूनच गुंतवणूक करणे गरजेचे आहे. त्याच वेळी, शेअर बाजार उत्तम परतावा देण्याची क्षमता देखील बाळगतो. शेअर बाजारातील जोखीम आणि संधी यावर अधिक विस्ताराने प्रकाश टाकण्यासाठी, आपण एक काल्पनिक उदाहरण पाहू या.
उदाहरण: अबक कंपनीचे शेअर्स, आपण अबक कंपनीचे शेअर्स खरेदी केले आहेत. ही एक तंत्रज्ञानातील प्रगतिशील कंपनी आहे जी नवीन उत्पादने विकसित करण्यात आघाडीवर आहे. या कंपनीच्या शेअर्सची किंमत सध्या बाजारात ५०० रुपये प्रति शेअर आहे.

जोखीम :

बाजारातील अस्थिरता: शेअर बाजार आर्थिक, राजकीय आणि सामाजिक घटनांनी प्रभावित होतो. उदाहरणार्थ, जर राजकीय अस्थिरता वाढली तर अबक कंपनीच्या शेअर्सची किंमत कमी होऊ शकते.
कंपनीची आंतरिक समस्या: जर अबक कंपनीला आपल्या उत्पादनांच्या विक्रीत अडचणी आल्या तर त्याचा प्रत्यक्ष परिणाम शेअर्सच्या किमतीवर होऊ शकतो.
आर्थिक नियमन बदल: सरकारी नियमनातील बदलांमुळे कंपनीच्या व्यवसायावर प्रतिकूल प्रभाव पडू शकतो, जसे की नवीन कराच्या नियमांची अंमलबजावणी.

संधी:

उच्च परतावा: जर अबक कंपनीने नवीन उत्पादन प्रस्तुत केले आणि त्याला चांगली प्रतिसाद मिळाला तर, कंपनीच्या नफ्यात वाढ होऊ शकते आणि त्यामुळे शेअर्सची किंमत वाढू शकते.
दीर्घकालीन गुंतवणूक: जर आपण दीर्घकालीन परिप्रेक्ष्यातून गुंतवणूक करत असाल तर, बाजारातील अल्पकालीन उतार-चढावांची चिंता करण्याची गरज नसते. दीर्घकालीन गुंतवणूक अधिक स्थिर असू शकते.

वितरण आणि बोनस शेअर: अबक कंपनी नफा कमावत असल्यास, ते त्यांचे शेअरधारकांना लाभांश वितरित करू शकतात किंवा बोनस शेअर्स जाहीर करू शकतात.

शेअर बाजारातील गुंतवणूक ही नेहमीच एक संतुलित प्रक्रिया असते ज्यामध्ये जोखीम आणि संधी दोन्ही समाविष्ट असतात. गुंतवणुकीच्या निर्णयापूर्वी बाजाराचे विश्लेषण, कंपनीची आर्थिक स्थिती, आणि तुमच्या गुंतवणुकीच्या ध्येयांचा विचार करणे गरजेचे आहे. तसेच, जोखमींचे योग्य मूल्यांकन करून आणि तुमच्या गुंतवणूक पोर्टफोलिओचे विविधीकरण करून, आपण शेअर बाजारातील जोखीम कमी करू शकता.

हेही वाचा : Money Mantra: क्रेडिट कार्डाचे किती प्रकार असतात?

म्युच्युअल फंड

म्युच्युअल फंड हे अनेक गुंतवणूकदारांकडून गोळा केलेले पैसे एकत्रितपणे व्यवस्थापित करत असतात. एक व्यावसायिक फंड मॅनेजर हे पैसे शेअर्स, बॉन्ड्स, शॉर्ट-टर्म मनी-मार्केट इंस्ट्रुमेंट्स, इतर सिक्युरिटीज इत्यादींमध्ये गुंतवतो.

फायदे:

विविधीकरण: एका म्युच्युअल फंडात अनेक वेगवेगळ्या प्रकारच्या गुंतवणुकीचा समावेश असतो. हे जोखीम कमी करण्यास मदत करते, कारण एका विशिष्ट गुंतवणुकीतील नुकसान दुसऱ्या गुंतवणुकीतील फायद्याने संतुलित होऊ शकते.
व्यावसायिक व्यवस्थापन: अनुभवी आणि तज्ज्ञ फंड मॅनेजर्स या फंडाचे व्यवस्थापन करतात, जे सामान्य गुंतवणूकदाराला त्यांच्या गुंतवणुकीची विस्तृत विश्लेषणे आणि नियंत्रण करण्याची सोय प्रदान करतात.
लवचीकता: गुंतवणूकदार म्युच्युअल फंडांतील आपल्या वाट्याचे शेअर्स कधीही विकू शकतात, जे त्यांना त्यांच्या आर्थिक गरजा आणि परिस्थितीनुसार गुंतवणूक समायोजित करण्याची सुविधा प्रदान करते.

उदाहरण: कखग म्युच्युअल फंड

आपण कखग म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक केली आहे. हा फंड विविध प्रकारच्या शेअर्स, बॉन्ड्स, आणि इतर साधनांमध्ये गुंतवणूक करतो.
शेअर: टेक कंपन्या, फार्मा, इन्फ्रास्ट्रक्चर

रोखे: सरकारी आणि कॉर्पोरेट बॉन्ड्स

इतर: रिअल इस्टेट इन्व्हेस्टमेंट ट्रस्ट्स (रिट्स), कमोडिटी इत्यादी
या फंडाच्या विविधीकरणामुळे, जर टेक क्षेत्रात कमी नफा झाला तरी, फार्मा किंवा स्थावर मालमत्ता (रियल इस्टेट) क्षेत्रातील फायद्यामुळे ते संतुलित होऊ शकते. तसेच, बॉन्ड्स आणि इतर साधने बाजारातील चढ-उतारांचे प्रभाव कमी करतात.
म्युच्युअल फंड्स हे गुंतवणूकदारांसाठी एक सुरक्षित आणि व्यापक गुंतवणूक पर्याय आहेत. ते विविधीकरण, व्यावसायिक व्यवस्थापन, आणि लवचिकता यांच्या माध्यमातून जोखीम कमी करण्यास मदत करतात. तथापि, प्रत्येक गुंतवणुकीसारखेच, म्युच्युअल फंडामध्ये देखील काही जोखमा आहेत. त्यामुळे आपल्या गुंतवणुकीच्या ध्येयांचा आणि जोखीम धैर्याचा विचार करूनच निर्णय घ्यावा लागतो.

हेही वाचा :Money Mantra: बजेट आणि आठवड्याचे बाजार गणित

स्थावर मालमत्ता:

स्थावर मालमत्ता हा गुंतवणुकीच्या क्षेत्रातील एक महत्वपूर्ण घटक आहे. या प्रकारची गुंतवणूक आपल्याला घर, ऑफिस स्पेस, वाणिज्यिक परिसर, आणि भूखंड अशा विविध प्रकारांमध्ये करता येते. स्थावर मालमत्ता गुंतवणुकीच्या विशेषतः खालील पैलूंवर विचार करू या:
दीर्घकालीन गुंतवणूकः

स्थावर मालमत्ता हा दीर्घकालीन गुंतवणुकीचा एक पर्याय असू शकतो. विशेषत: जर ती मालमत्ता विकासाच्या प्रगतीच्या मार्गावर असेल तर, आपल्या गुंतवणुकीचे मूल्य कालांतराने वाढते.

उदाहरण:
समजा आपण पुणे शहराच्या एका विकसित होणाऱ्या भागात एक घर खरेदी केले आहे. या भागातील विकास योजनांमुळे, जसे की नवीन रस्ते, मेट्रो कनेक्टिविटी, आणि वाणिज्यिक विकास, यामुळे आपल्या मालमत्तेचे मूल्य कालांतराने वाढू शकते.
जोखीम आणि विचारणीय घटक

स्थावर मालमत्ता गुंतवणुकीतील जोखीम आणि विचारणीय घटकांचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे.

बाजारातील चढ-उतार: रिअल एस्टेट बाजारातील चढ-उतारांचा प्रभाव तुमच्या गुंतवणुकीवर पडू शकतो. आर्थिक मंदी, उदाहरणार्थ, मालमत्तेच्या किमतींमध्ये घट होऊ शकते.
स्थानिक आर्थिक घटना: स्थानिक स्तरावरील प्रशासनाचे नियमन, कर परिवर्तन, आणि स्थानिक विकास योजना यासारख्या आर्थिक घटनांचा मालमत्तेच्या मूल्यावर प्रभाव पडू शकतो.
भाडेकरू आणि व्यवस्थापन: जर आपण आपली मालमत्ता भाड्याने दिली असेल तर, भाडेकरूंची निवड आणि मालमत्तेचे व्यवस्थापन हे देखील महत्वाचे आहे.

स्थावर मालमत्ता गुंतवणूक ही निश्चितपणे एक आकर्षक पर्याय आहे, विशेषत: दीर्घकालीन परिप्रेक्ष्यातून. परंतु, ही गुंतवणूक करताना बाजारातील चढ-उतार, स्थानिक आर्थिक घटना, आणि मालमत्तेच्या व्यवस्थापनाच्या विविध पैलूंचा विचार करणे अत्यंत्य महत्त्वाचे आहे. यासोबतच, जोखमीचे योग्य मूल्यमापन करूनच गुंतवणुकीचे निर्णय घ्यावेत.

हेही वाचा : Money Mantra: DICGC- तुमच्या ठेवी आणि गुंतवणूक सुरक्षित ठेवणारी व्यवस्था

सोने आणि मौल्यावधातूतील गुंतवणूक:

सोने हे पारंपरिक गुंतवणुकीचे साधन आहे, परंतु त्याचे दर जागतिक आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून असतात. अशा प्रकारे जोखीम आहे, परंतु सोने आर्थिक अस्थिरतेच्या काळात सुरक्षित गुंतवणूक मानली जाते.
सोन्याच्या किमतीला प्रभावित करणारे घटक

जागतिक आर्थिक परिस्थिती: सोन्याच्या किमती जागतिक आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून असतात. उदाहरणार्थ, जागतिक शेअर बाजारातील अस्थिरता वाढल्यास, गुंतवणूकदार सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या सोन्याकडे वळतात.
चलनवाढ : महागाई अर्थात चलनवाढीच्या काळात, पैशाची क्रयशक्ती कमी होते, अशा वेळी महागाईचा प्रतिकार करणारी सोने ही एक सुरक्षित गुंतवणूक ठरते.

उदाहरण:

करोना संकट काळात २०२० मध्ये, जागतिक आर्थिक अस्थिरता वाढली आणि अनेक देशांमध्ये महागाई वाढली. या काळात, सोन्याच्या किमतीत तीव्र वाढ झाली, कारण अनेक गुंतवणूकदार त्याकडे सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून वळले.
जोखीम:
किमतीतील चढ-उतार: सोन्याच्या किमती सतत बदलत असतात आणि त्यावर आर्थिक, राजकीय घटनांचा प्रभाव पडतो.

संग्रहण आणि सुरक्षा: भौतिक सोने खरेदी केल्यास, त्याचे संग्रहण आणि सुरक्षा ही एक मोठी चिंता असते.

सोने ही एक पारंपरिक गुंतवणूक आहे जी आर्थिक अस्थिरतेच्या काळात सुरक्षिततेची भावना प्रदान करते. परंतु, गुंतवणूक करण्यापूर्वी सोन्याच्या किमतीतील चढ-उतारांचा विचार करणे आणि जोखमीचे योग्य मूल्यमापन करणे आवश्यक असते. यासोबतच, सोने गुंतवणुकीच्या विविधीकरणाच्या दृष्टिकोनातून देखील विचार करता येऊ शकते, जेणेकरून गुंतवणुकीची एकूण जोखीम कमी केली जाऊ शकते.

हेही वाचा : Money Mantra: फंड विश्लेषण: एच.एस.बी.सी. लार्ज कॅप फंड

आजच्या या लेखामध्ये आपण आर्थिक जगतातील विविध गुंतवणूक पर्यायांचे विस्तृत ओळख करून घेतली. आपण शेअर बाजारातील जोखीमा आणि संधी, म्युच्युअल फंड्सचे फायदे, स्थावर मालमत्ता गुंतवणुकीच्या पैलूंचा विचार केला आणि सोने व इतर धातूंमधील गुंतवणुकीची जोखीम व संधींचे मूल्यांकन केले. गुंतवणूक करताना विविध पर्यायांचा विचार करणे आवश्यक असते. प्रत्येक गुंतवणूक पर्यायाची आपल्या आर्थिक ध्येयांशी सुसंगतता, जोखमीचा स्वीकार आणि व्यक्तिगत आर्थिक परिस्थितीचे योग्य मूल्यमापन करणे आवश्यक असते. विविधीकरण आणि समजूतदारपणे गुंतवणूक करण्यामुळे जोखीम कमी केली जाऊ शकते आणि गुंतवणुकीची संधी वाढविली जाऊ शकते. यामुळे आपल्याला आर्थिक ध्येयांना प्राप्त करणे सोपे होऊ शकते.

लेखक पुणेस्थित अर्थविषयक अभ्यासक आहेत.

मराठीतील सर्व मनी-मंत्र बातम्या वाचा. मराठी ताज्या बातम्या (Latest Marathi News) वाचण्यासाठी डाउनलोड करा लोकसत्ताचं Marathi News App.
Web Title: Risks and powers of investing in different options of investment mmdc css
First published on: 05-02-2024 at 07:00 IST