28 January 2021

News Flash

डॉ. यश वेलणकर

मनोवेध : ध्यानातील गूढता

‘फ्लो स्टेट’ आनंददायी असली, तरी वारंवार त्या स्थितीत जाता येत नाही.

मनोवेध : मेंदूची विश्रांती

माणसाचा मेंदूही झोपेच्या काळात कधीच पूर्णत: त्याचे काम थांबवीत नाही

मनोवेध : स्वप्नांची भीती

स्वप्ने पडू लागली की डोळ्यांची बुबुळे वेगाने हालचाल करू लागतात.

मनोवेध : भावनिक प्रतिक्रिया

भावनिक प्रतिक्रिया आणि आवडनिवड यांवरही या स्मरणशक्तीचा प्रभाव असतो.

मनोवेध : अव्यक्त स्मरणशक्ती

जन्माला आल्यापासून तीन-चार वर्षे होईपर्यंत कोणते प्रसंग घडले होते, ते माणसाला आठवत नाहीत.

मनोवेध : स्मरणशक्ती

मेंदूत जुन्या स्मरणशक्तीसाठी मात्र भरपूर जागा आहे. पण मेंदूतील स्मरणशक्ती संगणकासारखी जशीच्या तशी राहत नाही

मनोवेध : पुनरानुभव

रोगाचे लक्षण असलेला पुनरानुभव ‘एपिलेप्सी’ आजार असलेल्या रुग्णांना आकडी म्हणजे फिट येण्यापूर्वी येऊ शकतो.

मनोवेध : पूर्वस्मृती आणि भास

मेंदूतील ‘टेम्पोरल लोब’ला उत्तेजित केले की पूर्वस्मृतीतील अनुभव पुन्हा जागृत होतात.

मनोवेध : सुख पाहता..

चांगल्या स्मृती मात्र कमळाच्या पानावरील पाण्याच्या थेंबांसारख्या असतात. त्या मेंदूत फार राहत नाहीत.

मनोवेध : अनुभव आणि स्मृती

जागृतावस्थेत माणसाचा मेंदू दोन स्थितींमध्ये असतो. एक तर तो विचारात असतो किंवा वर्तमान क्षणाचा अनुभव घेत असतो.

मनोवेध : आकलन = शक्यता

वास्तवाला मनातली संकल्पना जोडून कथा तयार होतात.

मनोवेध : जाणीव आणि आकलन

कुणाला तरी भेटल्याने वाटणारी उत्तेजना असेल वा भीती असेल, त्याच दिवास्वप्नात माणूस रमतो.

विचारांची भीती

ओसीडीचा त्रास असणाऱ्या माणसात हे केंद्र नीट काम करीत नाही.

मनोवेध  : मंत्रचळ.. विचारांची गुलामी

करोनाच्या साथीच्या वेळी असलेल्या तणावाचा परिणाम म्हणून हा त्रास वाढला आहे.

मनोवेध : साचेबद्ध विचार

माणसाच्या मनात आपोआप विचार येतात. त्यांचे काही पॅटर्न, साचे असतात. काही तरी वाईट घडेल, हा सर्वाधिक आढळणारा साचा आहे.

मनोवेध : सजगताआधारित मानसोपचार

वर्थलेस’, ‘हेल्पलेस’ आणि ‘होपलेस’ अशा तीन शब्दांत ‘डिप्रेशन’च्या रुग्णाचे भावविश्व मांडता येते.

मनोवेध : तणावमुक्तीसाठी ध्यान

१९७१ साली ते पीएच.डी. झाले. डॉ. झिन यांना ध्यानाचा परिचय व्हिएतनामी बौद्ध भिक्षू थीच न्हात हान्ह यांच्यामुळे झाला.   

धर्मातीत ध्यान

१९७५ मध्ये डॉ. बेन्सन यांनी ‘द रिलॅक्सेशन रिस्पॉन्स’ हे पुस्तक लिहिले.

मनोवेध : ध्यानावस्थेतील शारीरक्रिया

ध्यानाचे शरीरावर कोणते परिणाम होतात, याचे संशोधन करण्याची सुरुवात डॉ. हर्बर्ट बेन्सन यांनी केली

मनोवेध : वैचारिक भावना

जैविक पातळीवरील भावना प्रतिक्रिया म्हणून तात्काळ निर्माण झालेल्या असल्याने त्या तत्क्षणी कृती करायला लावतात.

मनोवेध : भावनांच्या पातळ्या

‘मी’कडून ‘आम्ही’कडे होणारा प्रवास नंतरच्या पातळीवरील भावनांमुळे शक्य होतो.

मनोवेध : सकारात्मक राग

विघातक भावनांची तीव्रता कमी झाली, की त्या नकारात्मक राहूनही प्रेरक होतात

मनोवेध : अपेक्षांचा दुराग्रह 

मी मनमोकळे बोलते/बोलतो तसे सर्वानी बोललेच पाहिजे, असा दुराग्रह असतो.

मनोवेध : परिस्थितीचा स्वीकार

सारे काही निश्चित असेल तरच निश्चिंत राहता येते, हा अविवेकी समज आहे. हाच समज चिंता वाढवतो.

Just Now!
X