04 July 2020

News Flash

डॉ. यश वेलणकर

मनोवेध : ‘डिप्रेशन’ आणि औषधे

मनासारखे झाले नाही की उदास वाटणे, दु:ख होणे नैसर्गिक आहे. पण दु:ख होणे आणि ‘डिप्रेशन’ हा आजार यांमध्ये फरक आहे.

मनोवेध : ‘डिप्रेशन’चे प्रकार 

हिवाळ्यात सूर्यप्रकाश कमी झाल्याने, प्रसूतीनंतर किंवा कर्करोग, हृदयविकार यांसारखा आजार झाल्याचे कळल्यानंतरही ‘डिप्रेशन’ येते.

मनोवेध : मेंदूतील गॅमा लहरी

मेंदूची माहितीवर प्रक्रिया करण्याची गती वेगाने होत असते, त्याचवेळी या वेगवान लहरी मेंदूत तयार होतात

मनोवेध : अल्फा ब्लॉकिंग

मंत्रचळ, चिंतारोग असणाऱ्या माणसाच्या मेंदूत सतत बीटा लहरीच राहतात. अल्फा लहरी निर्माण होत नाहीत

मनोवेध : भावनांची मोजपट्टी

काहीही मोजायचे असेल तर त्यापासून अलग व्हावे लागते.

मनोवेध : मानसिक प्रथमोपचार

आपला मेंदू प्रत्येक अनुभवाची चार प्रकारांत वर्गवारी करीत असतो. पण त्याची आपल्याला जाणीवच नसते

मनोवेध : मनाच्या चार अवस्था

माणूस निवांत, रिलॅक्स असतो, त्या वेळी ‘सुखद शांत’ स्थिती असते.

मनोवेध : भावनिक सजगता

कार्टून पाहायला न दिल्याने वा मोबाइल मिळाला नाही म्हणून आत्महत्या करणाऱ्या मुलांचे प्रमाण आपल्या देशातही वाढते आहे.

मनोवेध : निद्रानाश

झोप आणण्याचे प्रयत्न सोडून दिले तर झोप येऊ शकते. हे शक्य होण्यासाठी साक्षीभावाचा सराव उपयुक्त ठरतो.

मनोवेध : झोप आणि त्रिगुण

योग आणि भारतीय मानसशास्त्रानुसार मनाच्या साऱ्या क्रिया हा सत्त्व, रज आणि तम यांचा खेळ असतो.

मनोवेध : झोपेचे आजार

झोप अनेक आजारांवरील औषध असले तरी झोपेचेदेखील अनेक आजार असतात.

मनोवेध : झोपेत काय होते

अधिकाधिक वेळ झोप मिळाली की स्वप्नांच्या झोपेचा कालावधी वाढत जातो

मनोवेध : ध्यान की झोप

ध्यानाच्या वेळी झोप येते याचा एक अर्थ झोपेची शरीराला जेवढी गरज आहे तेवढी ती मिळत नाही असा आहे

मनोवेध : दिव्य अनुभव

आपल्या मज्जारज्जूच्या वर तीन आवरणे असतात. त्याच्यामध्ये सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड हा द्रव असतो.

मनोवेध : योगातील चित्तवृत्ती

योग्य किंवा अयोग्य ज्ञान प्रत्यक्ष, अनुमान आणि शाब्द अशा तीन मार्गानी होते

मनोवेध : ध्यानातील गूढता

‘फ्लो स्टेट’ आनंददायी असली, तरी वारंवार त्या स्थितीत जाता येत नाही.

मनोवेध : मेंदूची विश्रांती

माणसाचा मेंदूही झोपेच्या काळात कधीच पूर्णत: त्याचे काम थांबवीत नाही

मनोवेध : स्वप्नांची भीती

स्वप्ने पडू लागली की डोळ्यांची बुबुळे वेगाने हालचाल करू लागतात.

मनोवेध : भावनिक प्रतिक्रिया

भावनिक प्रतिक्रिया आणि आवडनिवड यांवरही या स्मरणशक्तीचा प्रभाव असतो.

मनोवेध : अव्यक्त स्मरणशक्ती

जन्माला आल्यापासून तीन-चार वर्षे होईपर्यंत कोणते प्रसंग घडले होते, ते माणसाला आठवत नाहीत.

मनोवेध : स्मरणशक्ती

मेंदूत जुन्या स्मरणशक्तीसाठी मात्र भरपूर जागा आहे. पण मेंदूतील स्मरणशक्ती संगणकासारखी जशीच्या तशी राहत नाही

मनोवेध : पुनरानुभव

रोगाचे लक्षण असलेला पुनरानुभव ‘एपिलेप्सी’ आजार असलेल्या रुग्णांना आकडी म्हणजे फिट येण्यापूर्वी येऊ शकतो.

मनोवेध : पूर्वस्मृती आणि भास

मेंदूतील ‘टेम्पोरल लोब’ला उत्तेजित केले की पूर्वस्मृतीतील अनुभव पुन्हा जागृत होतात.

मनोवेध : सुख पाहता..

चांगल्या स्मृती मात्र कमळाच्या पानावरील पाण्याच्या थेंबांसारख्या असतात. त्या मेंदूत फार राहत नाहीत.

Just Now!
X