19 October 2018

News Flash

जे आले ते रमले.. : रोनाल्ड रॉस यांचे संशोधन (२)

भारतात परतल्यावर त्यांची नियुक्ती सिकंदराबादेतील लष्करी तळावर लष्करी सर्जन म्हणून झाली.

कुतूहल : बिस्मथची उपयुक्तता

जलरंग आणि तैलरंगात पिवळ्या आणि नारिंगी रंगाच्या छटा मिळविण्यासाठी कॅडमिअम सल्फाइड वापरले जात असे.

जे आले ते रमले.. : रोनॉल्ड रॉस (१)

रोनाल्ड यांचा जन्म अल्मोडा या सध्याच्या उत्तराखंड प्रांतात असलेल्या ठिकाणी १८५७ साली झाला.

कुतूहल : बिस्मथचे असंगत आचरण

सामान्य तापमानाला बिस्मथची घनता ९.७८ ग्रॅम प्रति घन सेंमी इतकी असते.

कुतूहल : वैशिष्टय़पूर्ण बिस्मथ

बिस्मथ हे निसर्गत: मुक्त स्थितीत मोठय़ा प्रमाणावर आढळतं. बिस्मथची ऑक्साइड आणि सल्फाइड खनिजंसुद्धा आढळतात.

जे आले ते रमले.. : अभिषिक्तानंद : हेन्री ल सॉ  (२)

रमण महर्षी यांच्या साधनेचा भर शास्त्राध्ययनापेक्षा ध्यानधारणा व समाधीतून आत्मशोधावर होता.

कुतूहल : बुचकळ्यात टाकणारे बिस्मथ

बिस्मथ धातूच्या बाह्यरूपामुळे त्याला त्या वेळी अँटिमनी धातू समजलं जात असे.

जे आले ते रमले.. : हेन्री ल सॉ (१)

दुसऱ्या महायुद्धाची धामधूम संपली आणि हेन्री परत आपल्या बेनेडिक्टीन मठात पूर्ववत राहू लागले.

रोमन साम्राज्याचा अस्त

एडवर्ड गिबन याचा ‘डिक्लाइन अ‍ॅण्ड फॉल ऑफ रोमन एम्पायर’ हा सहा खंडांचा अभिजात ग्रंथ! 

गोंडवनचा पीर- हेमेनडॉर्फ

एक परकीय, ऑस्ट्रियन ख्रिस्तॉफ हेमेनडॉर्फ हे मानववंशशास्त्रज्ञ हैदराबाद संस्थानात गोंड आदिवासी पाडय़ांमध्ये राहिले ते त्यांच्या सामाजिक जीवनाचा आणि वंशशास्त्रीय अभ्यास करण्यासाठी.

दुभंग

मोटारींच्या इंजिनमधील सिलिंडरचा दट्टय़ा त्यातील पेट्रोलवर दाब टाकत त्याला हळूहळू त्याच्या ज्वलनिबिंदूपर्यंत नेतो.

हेमेनडॉर्फचे आदिवासी-विषयक अहवाल

आदिवासी समस्यांचा सखोल वेध घेणारे आणखी काही अहवाल पुढे निजाम सरकारला हेमेनडॉर्फ यांनी दिले.

कुतूहल : धरतीचं वय

युरेनियमचे-२३५ आणि २३८ अणुभाराचे दोन किरणोत्सर्गी एकस्थ आहेत.

जे आले ते रमले.. : ख्रिस्तॉफ हेमेनडॉर्फ आणि हैदराबाद (२)

ख्रिस्तॉफ हे मूळचे ऑस्ट्रियन म्हणून त्यांना अटक करून हैदराबादेत स्थानबद्ध केले गेले.

कुतूहल : कवचकुंडलं

किरणोत्सर्ग तीन प्रकारचा असतो. अल्फा, बीटा आणि गॅमा. यापैकी अल्फा किरण लठ्ठंभारती असतात.

जे आले ते रमले.. :  ख्रिस्तॉफ व्हॉन हेमेनडॉर्फ (१)

१९३९ मध्ये ते ईशान्य भारतातील कोन्याक नागा जमातीच्या लोकांचा अभ्यास करण्यासाठी भारतात आले.

जे आले ते रमले.. : लेडी कॅनिंग

पॅरिस येथे १८१७ साली जन्मलेल्या शार्लोटचे आईवडील ब्रिटिश राजघराण्यातले.

कुतूहल – .. तिचं शिसं झालं?

कोणत्याही मूलद्रव्याची कमी-अधिक अणुभार असलेली अनेक रूपं असतात.

रॉबर्ट फूट यांचे संशोधन (२)

संशोधनावर त्यांनी ‘कट्रलॉग रसोने’ आणि ‘इंडियन प्रिहिस्टॉरिक  आर्टफिॅक्ट्स’ हे ग्रंथ लिहिले.

..तिचं शिसं झालं?

कोणत्याही मूलद्रव्याची कमी-अधिक अणुभार असलेली अनेक रूपं असतात.

कुतूहल – सर विल्यम क्रुक्स

ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ सर विल्यम क्रुक्स यांनी ‘थॅलिअम’ या मूलद्रव्याचा शोध लावला.  रसायनशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र या विज्ञानाच्या दोन्ही शाखांमध्ये आपल्या संशोधनाने त्यांनी मोलाची भर घातली. विल्यम क्रुक्स यांचा जन्म लंडनचा.

जे आले ते रमले.. : रॉबर्ट ब्रूस फूट (१)

१८८४ साली त्यांनी भारतीय उपखंडातील दुसरी मोठी बेलम ही गुंफा शोधून काढली.

कुतूहल : काळं शिसं

इंग्लंडमधील बॉरोडेल या भागात सोळाव्या शतकात घनरूपी ग्रॅफाइटचे मोठे साठे सापडले

जे आले ते रमले.. : अलेक्झांडर किनगहॅमचे पुरातत्त्वीय संशोधन (२)

निवृत्तीनंतर त्यांना पुरातन नाणी आणि बिल्ले यांचा संग्रह आणि अभ्यास करण्याचा छंद जडला.