गेल्या २४ फेब्रुवारीस युक्रेन युद्ध सुरू झाल्याच्या घटनेस दोन वर्षे झाली. प्रथम काहीसा आश्चर्य व संतापमिश्रित धक्का, मग निकराने प्रतिकार आणि आता अतिरिक्त मदतीची काहीशी जीवघेणी प्रतीक्षा अशा भावनिक हिंदूोळय़ांवर स्वार होऊन युक्रेनवासीयांचा प्रवास सुरू आहे. गेल्या वर्षी या काळात युद्धजर्जर असूनही युक्रेनमध्ये उत्साहाचे वातावरण होते, कारण रशियन फौजांना रोखून धरण्यात काही ठिकाणी यश मिळू लागले होते. दोन वर्षांपूर्वी युद्ध सुरू झाले, त्या वेळी रशियाने युक्रेनचा जवळपास २० टक्के भूभाग व्यापला. दरम्यानच्या काळात पाश्चिमात्य मदतीच्या जोरावर युक्रेनने प्रतिकार सुरू केला. २०२३च्या सुरुवातीपर्यंत काही सुसूत्र प्रतिहल्ल्यांच्या जोरावर गमावलेल्या प्रदेशापैकी अध्र्याहून अधिक प्रदेश युक्रेनने परत जिंकून घेतला. यात कीएव्ह, खारकीव्ह, खेरसन अशा काही महत्त्वाच्या लढायांचा समावेश होता. परंतु नंतर हा रेटा ओसरला. रणांगणावर मनुष्यबळ आणि युद्धसामग्रीच्या बाबतीत रशियाचे संख्यात्मक वर्चस्व अधोरेखित होऊ लागले आणि निर्णायक ठरू लागले. गतवर्षी मे महिन्यात बाख्मूत आणि यंदाच्या फेब्रुवारीमध्ये आव्हदिव्हका अशा दोन लढायांमध्ये रशियाने निर्णायक विजय मिळवले. त्यांचे सामरिक महत्त्व फार नसले, तरी प्रतीकात्मक मूल्य मोठे आहे. दारूगोळा निर्मितीमध्ये रशियाने घेतलेली आघाडी आणि युक्रेनची होत असलेली पीछेहाट हा निर्णायक फरक ठरू लागला आहे. लढाऊ विमाने, लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे, रणगाडे व यांच्या सोबतीला प्रचंड प्रमाणात दारूगोळा यांची युक्रेनला नितांत गरज आहे आणि याचा पुरवठा अशाश्वत व तुटपुंजा आहे.

युक्रेनला मदत पुरवण्याच्या मुद्दय़ावर अमेरिका आणि इतर प्रमुख युरोपीय देश निर्णयापेक्षा खल करण्यावर भर देऊ लागले आहेत. अमेरिकेमध्ये हा राजकीय मुद्दा बनला आहे. सुरुवातीस निव्वळ डेमोक्रॅटिक प्रशासन आणि अध्यक्षांना विरोध म्हणून, मेक्सिको सीमेवर भिंत उभारण्याचा मुद्दा युक्रेनच्या मदतीशी निगडित करण्यात आला. आता रिपब्लिकन शिरोमणी डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युक्रेन वगैरेंच्या मदतीची जबाबदारी आम्हावर नकोच अशी थेटच भूमिका घेतल्यामुळे त्या देशाचे अध्यक्ष वोलोदिमीर झेलेन्स्की प्रभृतींची अवस्था अधिकच कावरीबावरी झाली. ६० अब्ज डॉलर मदतीची कवाडे सेनेटने खुली केली आहेत, परंतु प्रतिनिधिगृहामध्ये हा मुद्दा मतदानासही येऊ शकत नाही अशी राजकीय नाकेबंदी रिपब्लिकन सदस्यांनी करून ठेवली. तिकडे युरोपने ५४ अब्ज युरोंची मदत मंजूर केली. तरीही विलंबाने कबूल झालेली ही मदत युक्रेनपर्यंत चटकन पोहोचली नाही, अधिक प्रमाणात रक्तपात आणि वित्तहानी अटळ आहे.

मराठीतील सर्व स्तंभ बातम्या वाचा. मराठी ताज्या बातम्या (Latest Marathi News) वाचण्यासाठी डाउनलोड करा लोकसत्ताचं Marathi News App.
Web Title: Loksatta anvyarth two years the war in ukraine began russia numerical superiority amy
First published on: 27-02-2024 at 01:07 IST