17 December 2018

News Flash

विज्ञान : समीक्षेकडून कृतीकडे

आपण आता या लेखमालेच्या अंतिम टप्प्यापर्यंत येऊन पोहोचलो आहोत.

विज्ञान-तंत्रज्ञान : आजची आव्हाने

मागच्या लेखात आपण प्राचीन काळापासून ब्रिटिश आगमनापर्यंतच्या काळातील विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या वाटचालीचा धावता आढावा घेतला.

विज्ञान-तंत्रज्ञान : आपला वारसा

यानंतर सुमारे हजार-दीड हजार वर्षे भारतात विज्ञान व तंत्रज्ञान यांची विलक्षण प्रगती झाली.

लोकविज्ञान : नव्या दिशा, नवी आव्हाने

आपण मागील लेखात संकल्पना आणि चळवळ या अंगाने लोकविज्ञानाची ओळख करून घेतली.

लोकविज्ञान 

आपण या लेखमालेतून विज्ञानाची संकल्पना व तिची विविध दृष्टिकोनांतून केली गेलेली समीक्षा समजून घेत आहोत.

विज्ञानप्रेमी, वैज्ञानिक व विज्ञान समीक्षक : म. गांधी

गांधीजींना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे वावडे होते, अशी जोरदार अफवा आहे.

काळझोप आणि धोक्याचे इशारे

सृष्टीवर ओढवलेल्या अरिष्टाचे कारण विज्ञान नसून विकासाची चुकीची संकल्पना व त्यातून बनलेली आपली जीवनशैली हे आहे.

मानव, निसर्ग आणि विज्ञान

वैज्ञानिक प्रगतीची परिणती कशात व्हावी हे विज्ञान ठरवीत नाही.

मानवाचे अंती एक गोत्र

आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो असे ‘विज्ञान’ माझ्या एका विज्ञानप्रेमी मित्राने मला ऐकविले.

स्त्रीवादाने विज्ञानाला काय दिले?

विज्ञानाची संस्थागत रचना अधिक न्याय्य होण्याचा पाया रचला गेला..

स्त्री-पुरुष भेद : नैसर्गिक की मानवनिर्मितच?

आपापल्या मनातील पूर्वग्रहांना सुसंगत तेवढेच विज्ञान मांडण्याचा प्रकार अनेक जण करत असतात..

विज्ञानाच्या क्षेत्रात स्त्रिया मागे का?

हे विज्ञानाचे युग आहे असे म्हटले जाते. हे स्त्री-पुरुष समानतेचे युग आहे असेही मानण्यात येते.

लोकपरंपरा आणि उदकविज्ञान 

पाण्याची समस्या आधुनिक काळाची असली तरी ‘उदक चालवावे युक्ती’ हे शहाणपण आपल्या पूर्वजांजवळ होते.

आयुर्वेद : आव्हाने व शक्याशक्यता

दोन भिन्न प्रवृत्तींच्या विज्ञानाची सांगड कशी घालता येईल याबद्दल चर्चा करीत आहोत.

आयुर्वेद : एकविसाव्या शतकासाठी

आयुर्वेदाच्या पुनर्माडणीच्या या प्रक्रियेला सत्तरच्या दशकात सुरुवात झाली.

आयुर्वेद : विज्ञान की भाकडकथा?

आंतर्वद्यिाशाखीय संशोधनासाठी मोठय़ा प्रमाणावर संसाधने उभारावी लागतील.

पुराणातली वानगी 

बहुतेक सारे महत्त्वाचे वैज्ञानिक-तंत्रज्ञानीय शोध भारतात प्राचीन काळीच लागले होते

प्राचीन भारतातील विमानविद्या

भारतात ७००० वर्षांपासून विमानविद्या अस्तित्वात होती असे मांडणारा एक निबंध सादर केला.

स्टीफन हॉकिंगना पडलेले प्रश्न   

स्टीफन हॉकिंग या प्रज्ञावंत विश्वरचनाशास्त्रज्ञाचे नुकतेच निधन झाले. त्या

उत्क्रांती : एक अर्थउकल

मेंडेलचा आनुवंशिकतेचा सिद्धांत रुजायला व त्यातून अनुवंशशास्त्र विकसित व्हायला विसावे शतक उजाडावे लागले

प्रस्थापित विज्ञानावरील आक्षेप

आतापर्यंत आपण विज्ञान, तंत्रज्ञान व त्यांच्या समीक्षेसाठी लागणाऱ्या काही संकल्पना समजून घेतल्या.

वैज्ञानिक पद्धत म्हणजे काय?

माझ्या पाहण्यातली सारी माणसे शाकाहारी आहेत. म्हणून सर्व माणसे शाकाहारी आहेत.

विज्ञान म्हणजे काय?

स्थूलमानाने विज्ञानाचे दोन भाग पडतात - नैसर्गिक विज्ञान व सामाजिक विज्ञान

अथा तो ज्ञान जिज्ञासा

आपल्याकडे विज्ञान-तंत्रज्ञान म्हणजे काहीतरी ‘लई भारी’ असा समज आहे.