30 April 2016

डॉ. अर्देशिर दमानिया

जन्माने मुंबईकर असलेले अडी दमानिया गेल्या कित्येक वर्षांपासून अमेरिकेत वनस्पतींच्या जनुकसंपत्ती संदर्भातील संशोधनकार्यात मग्न आहेत.

2

कुतूहल – धूळ आणि वड

धुळीचे प्रदूषण कारखाने, बांधकाम, रस्त्यावरचे चौक यांच्या परिसरात मोठय़ा प्रमाणावर आढळते.

रोमन क्रीडारंजन

प्राचीन आणि मध्ययुगीन रोमन समाजात सध्याच्या हॅण्डबॉलप्रमाणे चेंडूचा खेळ लोकप्रिय होता.

सिटाडेल व्हॅटिकनो

पोप हाच प्रमुख शासक असलेल्या या छोटय़ा देशाची लोकसंख्या आहे ८५०!

मध्ययुगीन रोमन वास्तुशास्त्र

रोमन लोकांनी वास्तुरचनेबाबत अनेक मूलभूत कल्पना ग्रीकांकडून घेतल्या. पुढे त्यात काही बदल आणि सुधारणा रोमनांनी केल्या.

रोमची प्राचीन स्नानगृहे

प्राचीन रोमन संस्कृतीत स्नानगृह हा एक महत्त्वाचा घटक होता.

फॅसिस्ट मुसोलिनीचा उदयास्त

१८४९ साली रोममध्ये प्रजासत्ताक निर्माण होऊन पोपच्या ताब्यातील जमिनी आणि त्याचे अधिकार गेल्यामुळे पोपचे पाठीराखे आणि कॅथोलिक चर्च असंतुष्ट होते.

कुतूहल – जांभूळ

पावसाला सुरुवात झाली की बाजारात जांभळे विकायला येतात. काळी, जांभळी, टपोरी जांभळे पाहूनच जिभेला पाणी सुटते.

रोमन साम्राज्याची विभागणी

रोमन सम्राट निरोच्या मृत्यूनंतर सन ६८ ते ९६ या २८ वर्षांमध्ये एकूण सहा सम्राट झाले.

विक्षिप्त रोमन सम्राट निरो

रोमच्या सम्राटपदी ५४ साली आलेल्या निरोने प्रथम उत्तम, संयमित कारभार केला.

दुबळा सम्राट क्लॉडियस

रोमन साम्राज्याच्या इ.स. १४ ते ६८ या ५४ वर्षांच्या कालखंडात झालेल्या चार सम्राटांनी सत्तेवर येण्यासाठी केलेली कारस्थाने

विचित्र सम्राट कॅलिग्युला

अत्यंत विक्षिप्तपणात वरचा क्रमांक असणाऱ्या रोमन सम्राटांमध्ये कॅलिग्युला याने इ.स. ३७ ते ४१ अशी पाच वष्रे राज्यकारभार केला.

रोमन साम्राज्य स्थापना

इ.स.पूर्व २७मध्ये ऑक्टेव्हियनला सम्राटपदी बसवून रोमन साम्राज्याची पायाभरणी झाली.

सीझरमुक्त रोम

सीझरचाच जवळचा मित्र ब्रुटस आणि त्याचा मेव्हणा यांनी हा कट रचण्यात पुढाकार घेऊन इतर काही सिनेटर्सना यात गोवले.

जुलियस सिझरचा उदय

रोमन राज्यपद्धतीचा आदर्श पुढे ठेवून युरोपात अनेक ठिकाणी रोमन प्रशासन पद्धतीचा स्वीकार केला गेला.

रोमन प्रजासत्ताक

इ.स. पूर्व ५०९ मध्ये रोमच्या राज्यातली राजेशाही संपून तिथे प्रजासत्ताक राज्यपद्धती सुरू झाली.

नागर आख्यान – रोमन राजेशाहीचा अस्त

टय़ूलस नास्तिक असल्यामुळेच प्लेग आणि त्यापाठोपाठ रोममध्ये मोठी आग लागली असे लोकांचे म्हणणे हेते

रोमन राजवट

काही शतकांतच रोमचे राज्य प्रबळ होऊन रोमन साम्राज्य हे जगातल्या मोठय़ा साम्राज्यांपकी एक झाले.

कुतूहल – विलायती चिंच

इंग्रजी नाव ‘मनिला टॅमरिंड’ असून याचे वनस्पतिशास्त्रातील नाव ‘पिथेसेलोबियम डल्से’ असे आहे

वैभवशाली रोम

कला, संस्कृती, राजकारण अशा सर्वच क्षेत्रांत युरोपियन देशांवर प्रभाव पाडणाऱ्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाच्या रोम शहराबद्दल

बर्लिन शहर प्रशासन

बर्लिन ही फेडरल रिपब्लिक ऑफ जर्मनी म्हणजे जर्मन राज्यसंघाची राजधानी.

आजचे बर्लिन

पूर्व बर्लिनमधील सोव्हिएत युनियनच्या सरकारच्या अस्तानंतर पश्चिम बर्लिनकडील प्रवेश खुला करण्यात आला.

नागर आख्यान : बर्लिनची भिंत

दुसऱ्या महायुद्धात उद्ध्वस्त झालेल्या जर्मनीचे चार तुकडे करून ते चार जेत्यांनी आपसात वाटून घेतले.

कुतूहल : सपुष्प वनस्पतींमधील विवाह संस्था

बटाटा, तंबाखू काही ऑर्किड्स आणि चहाच्या फुलांमध्ये स्वपरागीकरण झाले तरी बीजनिर्मिती होत नाही.