20 November 2017

News Flash

नवनीत

मेगाहर्ट्झ ते पेटाफ्लॉप्स

ऐंशीच्या सुमारास डेस्कटॉप संगणकाचा वेग ४ मेगाहर्ट्झच्या आसपास असायचा.

ईएसआर (एरिथ्रोसाइट सेडिमेंटेशन रेट)

 ही चाचणी करण्यासाठी प्रथम रोग्याच्या रक्ताचा नमुना घेतला जातो.

कुतूहल : रागाचा पारा

रागाच्या पातळ्यांचंच प्रतिबिंब त्या प्रतिसादांमध्ये पडलेलं आहे या गृहीतावरून बेकनी मग एक मोजपट्टी बनवली.

कुतूहल : लाज वाटे..!

क्रिकेटच्या किंवा टेनिसच्या सामन्यात चेंडूचा वेग मोजण्यासाठी याच तंत्राचा वापर करतात.

विद्युत उपकरणे

विद्युतशेगडीची विद्युतशक्ती १००० वॅट ते १५०० वॅट इतकी असते.

विद्युतधारा – प्रत्यावर्ती आणि दिष्ट

कॉइल सतत फिरत असल्याने ही क्रिया पुन:पुन्हा घडून प्रत्यावर्ती विद्युतधारा निर्माण होते.

ताऱ्यांचे वस्तुमान कसे मोजतात?

शास्त्रज्ञांनी अनेक ताऱ्यांचा अभ्यास करून त्यांची दीप्ती (Luminosity) आणि तापमान यांची माहिती मिळविलेली आहे. (

कुतूहल : कोनीय अंतर / आकार

याच पद्धतीने दोन तारे एकमेकांपासून १ अंश अंतरावर आहेत असे वर्णन केले जाते.

आर्द्रता मोजण्याच्या अन्य पद्धती

आर्द्रता वाढली की केसाची लांबी वाढते. ताणलेल्या मानवी केसांच्या एका जुडीला एक काटा जोडलेला असतो.

आर्द्रतेचे मापन

सापेक्ष आद्र्रता मोजण्यासाठी वेगवेगळ्या पद्धती वापरल्या जातात.

इंजिन शीतनक तापमानदर्शक

या शीतनकाचे तापमान मोजणारी वाहनातील यंत्रणा अगदी सोपी असते.

इंधनसाठा मापक

टाकीतल्या भागात धातूचा दांडीच्या एका टोकावर इंधनावर तरंगणारा एक गोलक असतो

ज्वरमापी (क्लिनिकल थर्मामीटर)

या तापमापीमध्ये पारा वापरला असल्याने ते ‘पाऱ्याची तापमापी’ या गटात मोडते.

तापमान मापनाचा इतिहास – २

प्रमाणित मापनश्रेणी नसल्यामुळे ही तापमापी तितकीशी अचूक नव्हती.

कठीण कठीण कठीण किती

या मोजपट्टीला हे नाव मिळण्याचं कारण तिचा निर्माता जर्मन वैज्ञानिक फ्रेडरिक मोह्ज.

मऊसूत

त्या घर्षणाच्या पातळीचं मोजमाप करण्यासाठी त्यांनी एक अतिशय साधं उपकरण बनवलं.

वंगणतेलातील पाण्याची मोजदाद

वंगणे आणि पाणी परस्परांचे एकप्रकारे शत्रू होत. वंगणामध्ये रासायनिक पुरके  असतात.

वंगणतेलाचा सहगुणक

वंगणतेलाच्या घर्षणाचा सहगुणकजितका कमी तितके ते वंगणतेल जास्त कार्यक्षम होय.

कुतूहल : परीक्षण-नमुना काढण्याच्या पद्धती

औद्योगिकक्षेत्रात मालाची निर्मिती होता असताना व निर्मितीनंतर मालाची गुणवत्ता तपासली जाते.

विद्युत चुंबकत्व

जर तारेतून वाहणारी विद्युतधारा वाढवली तर चुंबकसूचीचे विचलन अधिक प्रमाणात होते.

विद्युतघट आणि विद्युत विभवांतर

या पट्टय़ांच्या आम्लाबाहेरील टोकांना एक एक लहान तांब्याची तार जोडलेली असते.

कुतूहल : पुस्तकांचे आकार

आपण पुस्तक वाचतो त्या क्रमाने पुस्तकाची पाने छापली जात नाहीत.

वाग्देवीचे वरदवंत : गिरीश कर्नाड (१९९८)

१९ मे १९३८ रोजी महाराष्ट्रातील माथेरान येथे गिरीश कर्नाड यांचा जन्म झाला

बिलियन्स अँड बिलियन्स

कार्ल सेगनची ‘कॉसमॉस’ ही मालिका तुम्हाला कदाचित आठवत असेल.