मुंबईः भांडवली बाजारात समभाग खरेदी-विक्रीची व्यवहारपूर्तता एका दिवसांत (सेटलमेंट) पूर्ण करणाऱ्या नव्या ‘टी प्लस शून्य’ व्यवहार प्रणालीची सुरूवात गुरुवारपासून (२८ मार्च) होत असून, यासाठी पात्र असलेल्या २५ कंपन्यांची यादी मुंबई शेअर बाजाराकडून बुधवारी जाहीर करण्यात आली.
अम्बुजा सिमेंट, अशोक लेलँड, बजाज ऑटो, बँक ऑफ बडोदा, बीपीसीएल, बिर्लासॉफ्ट, सिप्ला, कोफोर्ज, डिव्हिस लॅबोरेटरीज, हिंदाल्को इंडस्ट्रीज, इंडियन हॉटेल्स, जेएसडब्ल्यू स्टील, एलआयसी हाऊसिंग फायनान्स, एलटीआय माइंडट्री, एमआरएफ, नेस्ले इंडिया, एनएमडीसी, ऑईल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन, पेट्रोनेट एलएनजी, समवर्धना मदरसन इंटरनॅशनल, स्टेट बँक, टाटा कम्युनिकेशन्स, ट्रेन्ट, युनियन बँक ऑफ इंडिया, वेदान्त या कंपन्यांचा निवडक २५ पात्र समभागांमध्ये समावेश आहे.

हेही वाचा >>> ‘टीसीएस’च्या समभागातही २ टक्क्यांनी घसरण

Pune Porsche car accident What is remand home accused at remand home
बालसुधारगृह म्हणजे काय? पुणे पोर्श अपघातातील आरोपीचा दिनक्रम कसा असेल?
Metro security guards caught the bicycle thief in Nagpur
नागपूर: मेट्रो सुरक्षारक्षकांनी सराईत सायकल चोराला पकडले
inflation rate in india retail inflation declines to 4 83 percent in april
एप्रिलमध्ये किरकोळ महागाई दरात नाममात्र घसरण; खाद्यान्नांच्या किमती मात्र अजूनही चढ्याच !
end of the day Bombay Stock Market index Sensex rise by 260 points
तीन सत्रातील घसरणीला लगाम, सेन्सेक्समध्ये २६० अंशांची भर
Inflows into equity funds hit four month low in April
इक्विटी फंडातील ओघ एप्रिलमध्ये चार महिन्यांतील नीचांकी; ‘एसआयपी’द्वारे गुंतवणूक वाढत जात एप्रिलमध्ये २० हजार कोटींवर 
india s manufacturing pmi slips to 58 8 in april
निर्मिती क्षेत्राचा वेग मंदावला; एप्रिलमध्ये पीएमआय निर्देशांक घसरून ५८.८ गुणांकावर
Why this matters for the global economy
यूएस फेडने चलनवाढीदरम्यान व्याजदर ठेवले स्थिर; भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी का महत्त्वाचे?
Delay in Mumbai Metro 3, Aarey BKC Route, Metro 3 Aarey BKC Route, Mumbai Metro 3 expected to Start by End of July, Mumbai metro, Mumbai metro 3, Mumbai metro news,
आरे – बीकेसी भुयारी मेट्रो प्रवासासाठी जुलै अखेरपर्यंत प्रतीक्षा, सुरक्षा प्रमाणपत्राची प्रक्रिया जूनमध्ये

सध्या भारतीय भांडवली बाजारात सुरू असलेल्या ‘टी प्लस एक’ प्रणालीनुसार समभाग खरेदी आणि विक्रीची नोंद गुंतवणूकदाराच्या डिमॅट खात्यात व्यवहारानंतर दुसऱ्या दिवशी पूर्ण होते. त्यामुळे विक्री करणाऱ्यांना दुसऱ्या दिवशी पैसे मिळतात. गुरुवारपासून सुरू होणाऱ्या ‘टी प्लस शून्य’ व्यवहार प्रणालीमध्ये सुरूवातीला निवडक २५ कंपन्यांच्या समभागांचा समावेश असून, त्यातील खरेदी-विक्रीची एका दिवसांतच व्यवहारपूर्तता (सेटलमेंट) होईल.
नव्या प्रणालीमुळे समभाग विक्री करणाऱ्या ग्राहकांना त्याच दिवशी पैसे मिळतील. महिन्याच्या सुरूवातीला ‘सेबी’ने ‘टी प्लस शून्य’ प्रणालीच्या प्रयोगरूपातील (बिटा) आवृत्तीला मंजुरी दिली. याची प्रायोगिक तत्वावर अंमलबजावणी गुरुवारपासून होणार आहे. सुरुवातीला २५ कंपन्यांचे समभाग आणि मर्यादित दलालांचा (ब्रोकर) यात समावेश असेल. सकाळी ९.१५ ते दुपारी १.३० पर्यंत एका सत्रात हे व्यवहार होतील.

हेही वाचा >>> शेअर बाजारासाठी अग्निपरीक्षेचा काळ ! तीन जागतिक मध्यवर्ती बँकांचे व्याजदर धोरण ठरवणार आगामी कल

बदलत्या काळाशी ताळमेळ राखत, भारताच्या समभाग व्यापारासंबंधी पायाभूत सुविधांना जागतिक मानकांच्या पातळीवर आणणारे हे बाजार नियंत्रक ‘सेबी’ने टाकलेले महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. यातून भांडवली बाजार आणि गुंतवणूकदारांच्या संरक्षणाच्या प्रयत्नात, नियामकांनी व्यवहारपूर्ततेच्या कालावधीत उत्तरोत्तर कपात करत आणली आहे. २००२ मध्ये टी प्लस ५ वरून टी प्लस ३ आणि त्यानंतर २००३ मध्ये टी प्लस २ पर्यंत व्यवहारपूर्ततेचा काळ कमी केला गेला. तर जानेवारी २०२३ पासून पूर्णत्त्वाने लागू झालेल्या टी प्लस १ प्रणालीची अंमलबजावणी २०२१ पासून टप्प्याटप्प्याने सुरू झाली.

जोखीम कमी होणार !

भारतीय भांडवली बाजारात सध्या सुरू असलेल्या ‘टी प्लस एक’ व्यवहार प्रणालीसोबतच, आता ही ‘टी प्लस शून्य’ ही प्रणाली कार्यान्वित होईल. व्यवहारपूर्ततेचा कालावधी कमी केल्यामुळे खर्च आणि वेळेची कार्यक्षमता अधिक वाढेल. याचबरोबर ही प्रक्रिया अधिक पारदर्शक होईल. तसेच, हे व्यवहार त्याच दिवशी झाल्याने त्यातील जोखीमही कमी होईल, अशी ‘सेबी’ची भूमिका आहे.