मधुमेह हा एक दिर्घकाळ टिकणारा आजार आहे ज्यामध्ये शरीर इन्सुलिन हार्मोनचा योग्य वापर करू शकत नाही किंवा स्वादुपिंड पुरेसे इन्सुलिन तयार करत नाही. इन्सुलिनच्या कमतरतेमुळे शरीरात ग्लुकोजची पातळी वाढते, ज्याला हायपरग्लाइसेमिया म्हणतात. मधुमेहाचे दोन प्रकार आहेत, एक म्हणजे टाइप १ मधुमेह : हा ऑटोइम्यून आजार आहे ज्यात शरीर स्वतःच्या इन्सुलिन तयार करणाऱ्या पेशींवर हल्ला करून त्यांचा नाश करते. दुसरा टाइप २ मधुमेह : हा सर्वाधिक सामान्य प्रकार आहे, जो चुकीचा आहार, जीवनशैली, स्थूलपणा, ताण आणि अनियमित दिनचर्येमुळे होतो. अनुवांशिक कारणं, फास्ट फूड, साखरयुक्त पदार्थ आणि प्रोसेस्ड फूड्स यामुळे याचा धोका वाढतो.
भारतात मधुमेहाच्या रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. भारताला मधुमेहाची राजधानी म्हटले जाते जिथे १० कोटींहून अधिक लोक मधुमेहाने ग्रस्त आहेत. मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी नियमित तपासणी, संतुलित आहार, व्यायाम आणि डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक आहे. मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी पहिले काम म्हणजे त्यांची आहारात बदल करणे. ज्यांच्या रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त आहे त्यांनी त्यांच्या आहारात कार्बोहायड्रेट्सचे सेवन नियंत्रित करावे, प्रथिनांचे सेवन वाढवावे आणि हेल्दी फॅट्स खावेत.
आहारात बदल का आवश्यक?
कार्बोहायड्रेट्स नियंत्रित करण्यासाठी, मधुमेही रुग्णांनी प्रथम दिवसातून दोन ते तीन वेळा खाल्ल्या जाणाऱ्या पोळीमध्ये बदल करावा.
मधुमेह प्रशिक्षक आणि पोषणतज्ज्ञ डॉ. संजीव अग्रवाल सांगतात की, जर मधुमेही रुग्ण जेवणात दोन ते तीन पोळ्या खात असेल तर तो खूप जास्त कार्बोहायड्रेट्स खात आहेत, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी लवकर वाढते. तज्ज्ञांनी सांगितले की, जर मधुमेही रुग्ण चार पोळ्या खात असेल तर तो १६ चमचे साखर खातो, जे त्याच्यासाठी विष सारखे काम करते. मधुमेही रुग्णांनी मर्यादित प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने पोळी आणि इतर कार्बोहायड्रेट्सचे सेवन करावे.
एम्सचे माजी सल्लागार आणि साओल हार्ट सेंटरचे संस्थापक आणि संचालक आणि प्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. बिमल झजार यांनी मधुमेही रुग्णांना रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यासाठी नाचणीची पोळी खाण्यास सांगितले. मधुमेहासाठी अनुकूल ही पोळी शरीराला शक्ती देते, पचन निरोगी ठेवते आणि मधुमेह नियंत्रित करते. चला जाणून घेऊया तज्ज्ञांकडून की नाचणीची पोळी पोळी मधुमेहावर कशी नियंत्रण ठेवते.
नाचणीची पोळी का फायदेशीर?
नाचणी हा दक्षिण भारतीय लोकांचा आवडता पदार्थ आहे, जो ते पोळी आणि नाचणीचे गोळे करून खातात. गव्हाच्या पिठाशी तुलना केल्यास, गव्हाच्या पिठापेक्षा तो खूप फायदेशीर आहे. डॉक्टर मधुमेहाच्या रुग्णांना रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यासाठी नाचणी किंवा पोळी खाण्याचा सल्ला देतात. राईसारखे दिसणारे नाचणीचे छोटे लालसर दाणे फायबरने समृद्ध असतात. त्यात प्रथिने, लोह, कॅल्शियम आणि फायबर भरपूर असतात ज्यामुळे ते मधुमेहासाठी अनुकूल बनते.
त्याचे पीठ नाचणीचे दाणे बारीक करून बनवले जाते. या पीठाचा ग्लायसेमिक इंडेक्स अत्यंत कमी असतो, म्हणजेच धान्य हळूहळू पचते आणि रक्तातील साखरेच्या पातळीत अचानक वाढ होत नाही. या धान्याची पोळी जेवल्यानंतर रक्तातील साखर नियंत्रित करते.
नाचणीमध्ये चांगल्या प्रमाणात फायबर असते जे पचन मंदावते आणि साखरेचे शोषण नियंत्रित करते. ते खाल्ल्याने रक्तातील साखरेची पातळी सामान्य राहते. हे धान्य इन्सुलिनची कार्यक्षमता सुधारते, ज्यामुळे साखर सामान्य करणे सोपे होते. पोषक तत्वांनी समृद्ध, नाचणी शरीराला ऊर्जा देते आणि मधुमेहाच्या रुग्णांना निरोगी ठेवते. मधुमेहींनी नाचणीच्या पिठाची पोळी खावी, शरीर निरोगी राहील, वजन नियंत्रित राहील आणि साखर सामान्य राहील.