scorecardresearch

Premium

शिवछत्रपतींचे राज्य हे रयतेचे; शरद पवार यांचे प्रतिपादन

छत्रपती शिवाजी महाराजांचे राज्य हे वेगळे होते. ते कधीही भोसल्यांचे राज्य म्हणून ओळखले गेले नाही. ते नेहमीच रयतेचे राज्य राहिले, असे प्रतिपादन राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी रविवारी केले.

shivaji maharaj kingdom
शिवछत्रपतींचे राज्य हे रयतेचे; शरद पवार यांचे प्रतिपादन (छायाचित्र – लोकसत्ता टीम)

पुणे : देशात अनेक राजे, संस्थानिक होऊन गेले. मुघल, यादवांसह अनेक सत्ता होत्या. त्यांची राज्ये ही त्यांच्या कुटुंबाच्या नावाने इतिहासात नोंदली गेली. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे राज्य हे वेगळे होते. ते कधीही भोसल्यांचे राज्य म्हणून ओळखले गेले नाही. ते नेहमीच रयतेचे राज्य राहिले, असे प्रतिपादन राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी रविवारी केले.

शिवराज्याभिषेकाच्या ३५० व्या वर्षानिमित्त सह्याद्री प्रतिष्ठानने तयार केलेल्या ‘शिवराज्याभिषेक : भारताच्या इतिहासातील असामान्य घटना’ या ग्रंथाचे प्रकाशन शरद पवार यांच्या हस्ते झाले, त्यावेळी ते बोलत होते. ग्रंथाचे मुख्य संपादक डॉ. सदानंद मोरे यांना शिवराज्यभूषण पुरस्काराने गौरविण्यात आले. खासदार श्रीनिवास पाटील, विश्वकोश निर्मिती मंडळाचे अध्यक्ष डॉ. राजा दीक्षित, एमआयटी विश्वशांती विद्यापीठाचे संस्थापक-अध्यक्ष डॉ. विश्वनाथ कराड, प्रतिभा पवार, ज्येष्ठ इतिहास अभ्यासक पांडुरंग बलकवडे आणि सह्याद्री प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष अनिल निवृत्ती पवार या वेळी उपस्थित होते.

Vijay Wadettiwar
“छत्रपती शिवाजी महाराजांसमोर घेतलेली शपथ…”, दसरा मेळाव्यातील ‘त्या’ कृतीवरून मुख्यमंत्र्यांवर वडेट्टीवारांचा हल्लाबोल
narendra modi govindgiri maharaj
“शिवरायांच्या गुणांचं अनुसरण पंतप्रधान करतात, हे सांगण्यात संकोच वाटत नाही, कारण…”, गोविंदगिरी महाराजांचं विधान
uddhav thackeray narendra modi govind giri maharaj
गोविंदगिरी महाराजांकडून पंतप्रधानांची तुलना शिवरायांशी; उद्धव ठाकरे टीका करत म्हणाले, “अंधभक्तांनी…”
mahatma gandhi and ramrajya
अयोध्येत राम मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा; महात्मा गांधींच्या नजरेतून ‘रामराज्य’ म्हणजे काय? जाणून घ्या….

पवार म्हणाले, की छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सामान्य माणसाला संघटित करून राज्य उभे केले. आधी एकप्रकारे परकियांचेच राज्य होते. सबंध समाज मरगळलेल्या अवस्थेत आणि परकियांच्या गुलामगिरीत होता. पिताश्रींनी शिवनेरीवर त्यांना मातेसमवेत आणून ठेवले. त्यांना इतर कुणाचे मार्गदर्शन लाभले हे खरे नाही. केवळ मातेचेच त्यांना मार्गदर्शन मिळाले. त्यातून समाजाला जागृत करून राज्य उभे करण्याचे कार्य त्यांनी केले. त्यांनी भोसल्यांचे राज्य नव्हे, तर हिंदवी स्वराज्य म्हणजेच रयतेचे राज्य उभे केले. त्याला सर्वांचीच मान्यता मिळावी, यासाठी त्यांनी राज्याभिषेक केला.

डॉ. मोरे म्हणाले की, शिवराज्याभिषेकाबद्दल अनेकांनी लिहून ठेवले आहे. वेगवेगळे लोक त्याकडे कोणत्या दृष्टिकोनातून पाहतात हे त्यातून समोर येते. यामधून शिवचरित्रही उलगडत जाते. या ग्रंथातून तोच प्रयत्न करण्यात आला आहे.

अनिल पवार यांनी प्रास्ताविक केले. चेतन कोळी यांनी सूत्रसंचालन केले.

गोब्राह्मण प्रतिपालक नव्हे, तर रयतेचा राजा

इतिहासाकडे पाहण्याची दृष्टी वेगळी असावी लागते. तो कुणी आणि का लिहिला या बाबी तपासाव्या लागतात. गोब्राह्मण प्रतिपालक असे शिवाजी महाराजांना म्हणणे चुकीचे आहे. महात्मा फुले यांनी म्हटल्याप्रमाणे ते रयतेचे राजे होते. शिवाजी महाराजांना चिकटलेल्या प्रतिमांचा समाजशास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास व्हायला हवा, असे मत डॉ. राजा दीक्षित यांनी मांडले.

Latest Comment
View All Comments
Post Comment

Pune News (पुणे न्यूज), Maharashtra News, Marathi News (मराठीतील बातम्या) वाचण्यासाठी डाउनलोड करा लोकसत्ताचं Marathi News App.

Web Title: Chhatrapati shivaji maharaj kingdom is of people kingdom statement by sharad pawar pune print news stj 05 ssb

First published on: 27-08-2023 at 21:02 IST

आजचा ई-पेपर : पुणे

वाचा
epaper image

संबंधित बातम्या

तुम्ही या बातम्या वाचल्या आहेत का? ×