18 June 2018

News Flash

‘शिप ऑफ द लाइन’

सोळाव्या शतकापर्यंत नौकानयन, जहाजबांधणी आणि युद्धतंत्रात अनेक बदल झाले होते.

शिवकालीन मराठा आरमार

पोर्तुगीज दर्यावर्दी वास्को-द-गामा १४९८ साली दक्षिण भारतातील कालिकत बंदरात पोहोचला.

भारतीय सागरी परंपरा

ऋग्वेदामध्ये वरुण ही पाणी आणि समुद्राची देवता मानली गेली आहे.

व्हायकिंग दर्यावर्दी परंपरा

युरोपच्या उत्तरेकडील स्वीडन, नॉर्वे, डेन्मार्क आदी देशांचा प्रदेश स्कँडेनेव्हिया म्हणून ओळखला जातो.

नौदल – वाऱ्याची शक्ती ते वाफेची शक्ती

नौदलाच्या विकासात तीन बाबी महत्त्वाच्या मानल्या जातात.

चिनी, इजिप्शियन आणि फिनिशयन नौदल-२

गॅली नंतरच्या काळात गॅलिऑन या प्रकराच्या जहाजांचा वापर वाढल्याचे दिसून येते.

चिनी, इजिप्शियन आणि फिनिशियन नौदल-१ 

जहाज (रॅमिंग शिप) बेन मा म्हणजे घोडय़ासारखे वेगवान जाणारे जहाज यांचा समावेश होता.

नौदल : मूलभूत संकल्पना

हितसंबंध तयार होऊन त्यांच्या रक्षणासाठी पहिली सागरी युद्धे झाली.

भूदल, नौदल: भूमिका आणि गुणवैशिष्टय़े

अश्मयुगापासून अणुयुगापर्यंत मानवाच्या लढण्याच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल होत गेले.

गाथा शस्त्रांची : आल्फ्रेड नोबेल, डायनामाइट आणि अन्य स्फोटके

हाय एक्स्प्लोझिव्हचा पेटवल्यावर लगेच मोठा स्फोट होतो. त्याला एक्स्प्लोजन म्हणतात.

रसदपुरवठा सुनिश्चित करणारे लष्करी ट्रक 

युद्ध जिंकण्यासाठी सैन्याच्या दळणवळण आणि रसदपुरवठा याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.

गाथा शस्त्रांची : हमर, कुगर आणि सुरुंगरोधी वाहने

सैन्यासह नागरी जीवनातही त्यांची मागणी वाढत होती.

गाथा शस्त्रांची : जीप : युद्धभूमीवरील ‘यांत्रिक घोडय़ा’ची कहाणी

दुसरे महायुद्ध जिंकून देणाऱ्या तीन प्रमुख साधनांमध्ये जीपचा समावेश केला जातो.

गाथा शस्त्रांची : रणगाडय़ाच्या आधारावर विकसित अन्य वाहने

रणगाडे जमिनीवरील उंचवटे, खड्डे, चर आदी अडथळे पार करू शकतात

गाथा शस्त्रांची : आर्मर्ड पर्सोनेल कॅरियर आणि इन्फन्ट्री कॉम्बॅट व्हेइकल

रणगाडय़ांनी युद्धतंत्रात अनेक बदल घडवून आणले. रणगाडे शक्यतो एकटे लढत नाहीत.

गाथा शस्त्रांची : रणगाडय़ांची उत्क्रांती – संरक्षण आणि संहारकता

गन स्टॅबिलायझेशन, बॅलिस्टिक कॉम्प्युटर, इन्फ्रारेड आणि लेझर रेंजफाईंडर आदीनी तोफांची परिणामकारकता वाढली.

रणगाडय़ांची उत्क्रांती – गतिमानता

गतिमानता, संरक्षण, संहारकक्षमता हे रणगाडय़ाचे मुख्य घटक.

गाथा शस्त्रांची : अमेरिकेचा सर्वोत्तम ‘एम१ए२ अ‍ॅब्राम्स’ रणगाडा

अमेरिकेने जुन्या एम-६० रणगाडय़ांना पर्याय म्हणून १९७०-१९८० च्या दशकांत अ‍ॅब्राम्स रणगाडे विकसित केले.

गाथा शस्त्रांची : अजोड संरक्षक क्षमतेचा ब्रिटिश चॅलेंजर रणगाडा

वास्तविक चॅलेंजर रणगाडय़ांचे मूळ ‘शिर-२’ नावाच्या ब्रिटिश रणगाडय़ात आहे.

गाथा शस्त्रांची : रशियाचा अत्याधुनिक ‘टी-९०’ रणगाडा

    टी-९० रणगाडय़ांची मुख्य खासियत म्हणजे त्यांची तिहेरी संरक्षण प्रणाली.

गाथा शस्त्रांची : फ्रान्सचा अत्याधुनिक लेक्लर्क रणगाडा

सन्मानार्थ या रणगाडय़ाला लेक्लर्क हे नाव दिले आहे.

इस्रायलच्या लष्करी ताकदीचे प्रतीक : मर्कावा रणगाडा

इस्रायलने मर्कावा सर्वप्रथम १९८२ साली लेबॅननमधील संघर्षांत वापरला.

लेपर्ड-२ : जर्मन अनुभव आणि अभियांत्रिकीचा मिलाफ

जर्मनीच्या लेपर्ड-१ रणगाडय़ाची निर्मिती फ्रान्सबरोबरील भागीदारी संपल्यानंतर झाली.

शीतयुद्धातील ‘नाटो’ देशांचे रणगाडे

दुसऱ्या महायुद्धातील पराभवानंतर जर्मनीची पूर्व आणि पश्चिम जर्मनीत विभागणी झाली.